Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

LiberPtalliꝰ ſiue oꝑallus ẜm Iſi. eſt lapis diuerſarū gemmaꝝ coloribꝰ diſtinctꝰ. Eſt em̄ ī eocarbunculi genus ignis. ametiſti fulgēs purpura. ſmaragdi nitēs viriditas. ſingl̓i colores ſb̓quadam varietate ſunt lucētes. nomē hꝫ a patria. Hūc lapidē india ſola parit vt di. Iſi. tot credit̉ habere virtutes quot hꝫ colores. Deoptallio dicitur in lapida. optalliꝰ lapis oculos ſe portātis ſeruat illeſos acutos. ſed alio ocl̓os circūſtātiū obducta nube recōdit. vnde quadā amētia percutit vt videāt vel aduertāt que fiūt corā eis. Et ideo aſſerit̉ furtꝭ tutiſſimꝰ patronꝰ. vt dicit̉ in lapidario. De orite. Ca. lxxiiij.Rites gemma ēhigra rotūda. Alia eſt viridis maculas habens. Tercia ē cuius alte̓apars eſt aſpera. altera ꝟo plana. eius ſubſtātia eſt quaſi ferri lamina. Hic lapis geſtatꝰ cuſtodit a morſibꝰ reptiliū ferarū aīaliū alioAppenſus etiā mulieri prohibꝫ impregnari ſi pregnans eſt facit citius abortiri. De petra.¶Ca lxxv.Etra grecuꝫ nomen eſt. ſonat idem qd̓ ſolida ſiuefirma vt di. Iſi. Ex ꝑtibꝰ eniꝫ terreſolidis compactis ſubſtantia petre ſiue lapidis generat̉. Uel petra a penetrando ē dicta.penetrat em̄ pedem qn̄ fortius premit̉ calcatur. Ab aquaꝝ etiaꝫ ſtillicidijs guttis penet̉tur. Idem autē eſt petra lapis. ſed lapis quaſi ledens pedē dicit̉. quia ſua duricie acumīepedē ledit. vt di. Iſi. Lapis tn̄ vſualiter planꝰmollis ſparſus. Saxa ꝟo adherēt a montibꝰ excidūt̉. Silex ꝟo dr̄ durus lapis ab eo dictus ꝑcuſſus exiliat ignis vt dicit Iſi. qͣꝫuisem̄ petra ex ſe ſit frigidiſſima ferro tn̄ ꝑcuſſa exſe mittit ignem. ex forti violenta aeris colliſione inter ſuꝑficiē ferri lapidis aer illiſus ſb̓ito ignit̉ ſcintillando de ſilice egredit̉ ẜm arꝭ.in. iiij. meth̓. ex ſola terra lapis non fit. vincēs inea ſiccitas ꝑmittit coagulari. Fiūt autemlapides vl̓ ꝯgelatōeꝫ vel ꝯglutinationem.Ex ꝯmixtione em̄ aque terre fit lutuꝫ qd̓ intlapidem terram ē mediū. qd̓ paulati partiūcoadunatōnem ꝯſtrictioneꝫ fit lapis. vn̄ talitranſmutatōni aptius eſt lutū vnctuoſū. qꝛ qd̓ eſt tale eſt ꝯmutatiuū ſꝫ potius ꝯminutiuum ex dn̄io ſiccitatis. Terra fortē ꝯgluti.XVI.nationem ꝯmixtionē humoris ꝯuertit̉ in naturam lapidis qui ex diuerſitate t̓re diuerſorūcoloꝝ recipit qualitatē. Aliqn̄ etiā ꝓmūt̉ lapides ex aque ꝯgelatione. Inueniunt̉ em̄ quedāloca ſuꝑ que aqͣ infuſa ꝯuertit̉ in lapides diu̓ſoꝝ coloꝝ. hoc fit ex quadam vi minerali ī locis illis exn̄te ꝯgelāte aquas que ſt̓ pͥncipia lapidū vt dicit Ariſt. Fiūt aūt lapides vl̓ ex lutovnctuoſo ꝟtute ſolis occulte illud coagulātis. partiū coherentiā in ſubſtātiā lapidis conſtringentis. vl̓ fiūt lapides ex aqua ꝯgelatadam ꝟtute minerali lapidis forme inductiua.ẜm ipſam materiā lapidū efficiunt̉ quidā rareſubſtantie debilis ꝯpoſitionis quidā fortioris. quidā generant̉ tardius. quidam citius.dam fortius ẜm fortiorem qualitatū actiuaruꝫpotentiā debiliorē reſiſtentiam paſſiuarū. ẜmem̄ ꝯmixtioneꝫ iſtaꝝ qualitatū ī ſubſtantia lapidis diuerſificant̉ lapides in natura ī ꝟtutevirtus enim celeſtis influens ad loca mineraliain eis ſuas īprimit actiones ẜm inuenit materiam aptiorem ſue actioni obedientioreꝫ ineis impreſſionem relinquit nobilioreꝫ. Et ideoquidam lapides precioſi naturā vim planetaruꝫ in ſuis effectibꝰ imitant̉. vt patꝫ in topaſioqui motu lune ſentire perhibet̉ vt di. Ambro.Baſi. Iſi. Dyaſ. alij vt poſt patebit. Noteergo ꝓprietates lapidis ſiue petre ſūt iſte. qꝛ lapis vniuerſal̓r eſt frigidus ſiccus ꝯpactꝰ durus grauis ponderoſus. ſuo pondere centrūpetens. terraꝫ ꝯprimens eius partes ne dilatent̉ adinuicem vniens ꝯiungens. vnde dicitAmbro. lapides ſunt oſſa terre. qd̓ em̄ faciunt oſſa in corꝑe. hoc faciunt lapides in diuerſis partibꝰ ipſius terre. ipſam ꝯſolidāt ne partes eius nimia ſiccitate abinuicē defluant ip̄amꝯprimunt adunant. lapides per aquaꝝ ſuꝑfuſionem a ſua duricie non remolliunt̉. ex ſtillicidijs tn̄ guttatim deſcendentibꝰ excauant̉. vtdicit Greg. Lapides etiaꝫ ſi candentes fuerītin vino extincti. vinum corrumpunt in acetuꝫconuertunt. vt dicit Iſi. In lapidibꝰ etiam general̓r requirit̉ materie puritas virtus et p̄cio.ſitas coloris et figure diuerſitas. ml̓tiplex vtilitas. Nam vtiles ſunt in edificijs contrahēdisī plateis ſternēdis pōtibꝰ faciēdis hoſtibꝰexpugnādis. lupis canibꝰ effugādis. metallis ex eorum ſubſtantia extrahendis. metallis exornandis. infirmitatibꝰ varijs ꝑſanādis. turribꝰ regū ampliandis. caſtris ciuitatibꝰ muniendis. feris beſtiolis defendendis. Lapides itaqꝫ primo de minera extrahuntur. extracti quadrantur et poliuntur. politi in