facit vt dicit Conſtan. Ferrū etiā vt dicit yſid̓.accenſum igni niſi induretur. ictibꝰ corrumpit̉rubens in igne nō eſt vtile ad cudendū anteqͣꝫalbeſcere incipiat vel albere. Uſus ferri vtilior eſt homini in pluribꝰ qͣꝫ vſus auri. et qͣꝫuisplus diligatur auri ſpecies ab auaris ſine ferroreſpublica tute non agit̉. quia ſine eius metu ſecuritas ab hoſtibꝰ nō hēt̉. ferro cōmunis iuſticia regit̉. tuet̉ īnocētia et īproboꝝ audacia ferri mētu coercet̉ ſine ferro nullū fere opꝰ mechanicū vix ꝑficit̉. nullū edificiū cōſtruit̉ agricultira nullatenus exercet̉. Et ideo ẜm yſid. ē dictūferrū eo ꝙ farra id eſt ſemina cōdat. qꝛ ſine ferro nec panis de terra acquirit̉. nec etiā iam paratus panis ſine ferro cōgrue diuidit̉ vt in vſūcibi ab homīe aſſumat̉. Item ferrū ferro acuit̉vt dicit ſalomon. nam ꝯfricatōne mutua hebetudo ferri iterū attenuat̉ et ſic acuit̉ vt inde facilius qd̓libet incidat̉. Scoria dicit̉ ferri immūdicia que in igne excoquit̉ et eſt ſic dicta eo ꝙde ferro ignis violentia ſit excuſſa vt dicit yſid.De ferrugine. Capitulum. xlvj.Errugo eſt limatura ferri ſic̄ ſquama eſt illud quodeuolat ex ꝑcuſſione ferri. et habꝫ virtutem ſiccandi et attenuandi et ideo valet contra opilatōeꝫ ſplenis. vomitū tamē potēter excitat intantū ꝙ aliquando ducit ad mortē niſipuluere adamātis vel aqua in qua ꝑ noctē iacuerit eiꝰ violētia reprimat̉. cōtra emorroidasdicit̉ eſſe puluis eiꝰ optimus. diſſenteriā id eſtfluxum ventris ſtringit vt in Plat̉. Ferrugoetiam dicit̉ ferri rubigo et corroſio dicta a corrodendo. dicit̉ tamē ꝓprie erugo ab erodendonō ab eramento vt dicit vſid̓. manus ſiquidemtangētis inficit ⁊ maculā deformem poſt ſe relīquit quāto ferrum magis purum et politū tanto euidētius et citius a rubigine defedat̉ et difficilius remouet̉. Nec defacili deponit̉ niſi tribus modis ſcꝫ ꝑ ignis excoctōem. vel ꝑ ſerre vl̓ꝑ lime corroſionem. vel ꝑ colliſioneꝫ lapidis etdurioris arenule exterſioneꝫ. hoc aūt habꝫ proprium eruginis infectio ꝙ occaſione leui reuertit̉ ad locum in quo ſemel radicatur.¶ Capitulum. xlvij.¶ De gleba.Gleba ex collectione pulueris eſt in vno glomerecoadunata vt dicit yſid̓. libro. xvj. c.primo. Terra em̄ ligata gleba eſt. ſoluta veropuluis. Indurata in globū terra ſemen non recipit. et receptū erumpere in germen nō ꝑmittit. cōfracta ꝟo tegit ſemina atꝫ nutrit ꝑ pluuiam. remollita quādam pinguedinem in ſe recolligit quā ad ſeminū ꝓductōem radicibꝰ circūfundat vt dicit Greg. Aliqn̄ etiā glebe naturāin ſe cōtinent mineraleꝫ. et ideo ex glebis diuerſarū rerū ſpecies ꝓducunt̉ ſicut dicit Greg. ſuper illum locū Iob. .xxviij. Lapides ſaphiri locus eius et glebe illius aurum.¶ Capitulū. xlviij.¶ De gemma.Emmadicitureo ꝙ luceat inſtar gūmi vt dicit yſi.gemme ſiquidē magnū decorē varietate coloꝝ prebent auro. Ideo aūt dicit yſid̓.dicūtur p̄cioſe qꝛ rare ſunt atꝫ care. omne enimrarum magnū et p̄cioſum vocat̉ ſicut ſcriptuꝫeſt. erat ſermo dei p̄cioſus id eſt rarus. yſid. necalicui debet videri dubiū aūt falſum quin ſuaſit virtus diuinitus inſit a gemmis. quia ſic̄ dicitur in lapide. Ingens eſt herbis virtus ſed maxima gemmis. Quarū quedā in venis terre inueniūtur et cum metallis effodiūtur. quedaꝫ aprofundo maris euomunt̉ et generatōis ip̄aꝝlocus ignorat̉ et tales gemme ſepe in litoribusmaris et fluuioꝝ glareis reꝑiuntur. quedam incorꝑibꝰ auium ⁊ reptilium ſepius procreanturUndecunqꝫ autē gemme venerint incredibilivirtute inueniūtur diuinitus inſignes quandonobiles ſūt et vere. Nam vt dicit yſi. ca. de gemmis aureis. in qͥbuſdā gēmaꝝ generibꝰ veras afalſis diſcernere magna difficultas ē. nam ſepeille que ſūt falſe et ſophiſtice veris vident̉ eſſeſimillime. ita vt vix poſſunt vere a ſophiſticisdeprehēdi. qꝛ quidā vt dicit yſi. ꝓ ſmaragdovitrum arte inficiūt et fallit oculos ſubdola q̄dam viriditatis ſil̓itudo. ſine fraude em̄ nullamortaliū ē vita. yſid̓. om̄es aut non trāſlucidasgēmas cecas ſolemꝰ appellare eo ꝙ dēſitate ſuiobſcurēt̉. yſid̓. ſꝫ ſepe fallūt̉ ſic iudicātes. qꝛ plꝰꝟtutis ſepe latet ī ꝑuulo adamāte ferrugineo⁊ obſcuro qͣꝫ in ſardio lucidiſſimo vel berillio.¶ De gagate.¶ Capitulū. xlix.Agates eſt lapisrudis et tn̄ p̄cioſus qͥ prīo ī ſicilia etgagāte flumīe ē reꝑtꝰ fluore flumīsad ripā tractꝰ. vn̄ ē noīatꝰ. qͣꝫuis in britānia ſitplurimꝰ ⁊ eximiꝰ vt dīc yſi. Eſt aūt duplex ſcꝫglaucus et niger. niger autem eſt planus leuiset facile cōbuſtibilis igni appoſitus fere ſic̄ thꝰincenſus. aut odore ſuo ſerpentes fugat. demo