Liberdicuntur colles a colendo. qꝛ cuꝫ minori laborecoluntur qͣꝫ montes ⁊ plus qͣꝫ montes ab omnibus incoluntur ⁊ inhabitantur plus aeri et calori ſolari qͣꝫ inferior terra exponuntur. ⁊ iō fructus in collibus ad maturitatem citius perducuntur. ymbre et rore celeſti plus colles qͣꝫ valles perfundunt̉. ⁊ ideo fructus accreſcentes incollibus alijs dulciores ⁊ ſapidiores inueniuntur. Itē inter infimam terre ſuꝑficiem ⁊ ſūmaꝫmontis altitudinem tenēt colles mediū quo adſitum. ⁊ ideo aer craſſior et ſpiſſior eſt in colle qͣꝫin monte. purior ꝟo ⁊ ſubtilior eſt qͣꝫ in valle.Puriores em̄ ⁊ nobiliores recipiunt colles impreſſiones et influentias a ſuꝑioribus qͣꝫ valles⁊ ideo tam fructus qͣꝫ gramina ſunt in collibꝰ ſalubriora qͣꝫ in vallibus et alijs partibus meliora vt dicit Conſtan. Itē colles citius recipiuntradiorū ſolis illuminationem qͣꝫ valles ⁊ velotiorem a nubibus irrogationē. De montibꝰ etiādeſcendunt torrentes ⁊ riuuli ſuper colles ⁊ decollibus deriuantur ad campeſtria et ad vallesDe valle.¶ Capitulum. xlvj.Allis eſt terra decliuis ac depreſſa in montiuꝫ mediocollocata vt dicit Iſido. Eſt autemvallis aquarum a riuulis fontium defluentiumreceptaculum ⁊ vehiculuꝫ. vnd̓ patet ꝙ vallesa riuulis ex montibꝰ emanātibus irrigant̉ ⁊ exilloꝝ circumfuſiōe in floribus fecundantur. frōdiū et florum virore citius decorant̉ a montiūet colliū eleuatione obumbrant̉. In vallibꝰ etiāfit maior radioꝝ ſolarium ꝯcurſus ac cōfractioac confluxus. Et iō callidiores impreſſiones. invallibꝰ qͣꝫ in mōtibꝰ generant̉ ꝓpter quod invallibus citius qͣꝫ in montibꝰ reſoluuntur niueſex quarū diffuſione loca circumiacentia humectantur vt dicit Macro. Et ideo valles calideturbide groſſe ⁊ vaporoſe ꝑ experientiam iudicantur. quarum habitatores calidis ⁊ humidispaſſionibus ſepius moleſtant̉ vt dicit. Conſtā.Domus et edificia in vallibus ꝯſtituta minusvētoꝝ et tēpeſtatuū incōmodis ꝓpelluntur qͣꝫilla que in montibus collocantur. nam montiuꝫobiectu tuentur. ⁊ a procellaꝝ inundantiū impetu defenſantur. terremotū incole vallium raro infeſtantur cuiꝰ ratio eſt quia partes terre invalle reſidentes magis comprimunt̉. et ſibinuicem fortius adunantur. Et ideo venti illas ꝑtes difficilius penetrāt ⁊ ſubintrant. ꝓpter qd̓partes ille quia minime ſunt concaue ⁊ poroſeminime a ventoꝝ ſubintrantium impetu agitātur propter quod non mouentur vt dicit. Are.XIIII.ſtoteles. Ad valles etiam confluunt ſordes etibi diutius reſeruantur. propter aeris corpulētiam valles citius qͣꝫ montes groſſis ⁊ fumoſisvaporibus obnubilantur ⁊ denſioribus tenebris obſcurantur. Unde partes vallium plusqͣꝫ montium profundantur ad centrum et a celi circūferentia plus elongantur. Item ex aquarum multiplici concurſu ⁊ limi ac luti obiecti paludes quaſi inuadabiles ī vallibus frequentiſſime coadunantur. ⁊ loca ad tranſuadenduꝫ difficilia inueniuntur. Item ex humorum abundātia carices ⁊ gramina in vallibus maxime nutriuntur. ſalices ⁊ alie infructuoſe arbores in vallibus plꝰ qͣꝫ in montibus creſcere dinoſcuntur.¶ Capitulum. xlvij¶ De campo.Ampus ſꝫm yſido. eſt terre planicies nec depreſſavt vallis. nec erecta vt montes. et iōquia equalis eſt pedibus campus eſt vocatus.a camis greco quod breue vel eqͣle dicitur in latino. Et eſt campus locus planus. et incultus.nec vomere ſulcatus nec ſtercore inpinguatus.ſed potius de ambulationi vel deductioni autmilitari exercitationi iuxta ciuitatum habitacula deputatus locus ſcꝫ cōmunis et publicꝰ omnium aſpectibus expoſitus vſibus reipubliceaſcriptus nulli ꝓprius ſed omnium vtilitatibꝰaſſignatus.De agro.Capitulum. xlviij.Ger vt dicit yſidorus. libro. xv. Dicitur eo ꝙ in eoaliquid agatur. Omnis em̄ ager vtait Uarro. aut eſt aruus id ē ſationalis aūt conſitus. id eſt arboribus aptus aut paſcualis. qͥaherbis tm̄ pro animalibus vacat aut floreusortus ſcꝫ floribus et apibus aptus. Unde ẜmantiquos ager eſt terra culta. rus ꝟo terra incl̓ta vt ſilua et paſcua in qua tam pecus qͣꝫ lac haberi poteſt vnde ⁊ ruſticus nominatur. nā agreſtium hec prīa ⁊ ocioſa felicitas eſt vnde ⁊ agerdicitur qͣſi paſcuus. quia a diuiſoribus agrorūvicinis paſcendi gratia eſt relictus ſicut alluuius dicit̉ ager. quem paulatim fluuiꝰ in agrumreddit ſic et artifinius dicit̉ ager quia a certis lineaꝝ menſuris nō continetur ſed arcetur finiseius obiectu montiū ⁊ artiū et etiā fluuioruꝫ. ſicet noualis ager dicitur primū ꝓſciſſus. ſiue qꝛalteruis annis vacat et renouet ſuas vires. Noualia enim ſemel cum fructu erunt et ſemel vacua ſine fructu permanebūt. Aliquando etiam