Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

quo niſu inclinatōe ſingulariuꝫ partium totacirca centrū equilibrata ſuſpēditur equaliterimmobilis retinetur ſicut ſcriptū eſt. Qui fundaſti terram ſuper ſtabilitatē ⁊cͣ. Ideo ẜm Iſili. xj. dicitur ſolum quia elementū eſt ſoliduꝫ cuiuſſibet corporis quātūcūqꝫ pōderoſi ſuſtinēstotā molem. vnde quelibet grauia ſurſuꝫ motaquouſqꝫ terram ſtabilem tangant permanent īquieta. ſed peruenerint ad terram quietātur.propter inſignes aūt ipſius terre proprietatesnobiles effectus error gentilium terram deificauit eam diuinis honoribus antiquitꝰ venerati colere conſueuit ſicut tangit Iſi. li. viij. intractatu de dijs gentiū nominibus ca. xiij. Cererem deoꝝ matrē vocauerunt antiqui terrama creādis frugibus ſic dicta eo oīa cibat nutrit indigentia alimento. terra mater eſt fecūditatis qꝛ nullū vegetabile pōt creſce̓ niſi ī terreſtri ſubſtantia radicetur. Ideo etiā ops eſt dicta quia melior ſit terra ope culture. ex ipſaſequitur opem victus quelibet viuens creaturadicta eſt dea veſta quia cōſtat vi ſua vel qꝛ herbis arboribus floribꝰ ſit veſtita vt dicit idē.terra enī ſeminibus areſcentibꝰ in hyeme colorem cōcipit ab ethere in vere eſtate. vnde tūcherbis ſloribꝰ ornatur veſtitur quibꝰ in autūno hyeme ſpoliatur. In ſignū aūt tante fecunditatis virtutis facta eſt ei magna ymagofeminea alma mater nūcupata torrida coronapoſita ſuꝑ currū cui leones domiti ſubijciebantur in vna manu portabat clauē ī alia tympanūſiue cimbalū cuius aurige vibrabāt gladijs qͦsgeſtabāt galli matronā ſedentē in currū ſubſequi fingebatur ⁊cͣ. Mater ſiquidē fuit dicta eo plura pariat omnibꝰ mortalibꝰ cibū gignatdicitur pūt mater alma eo oīa aīalia alat. eſtenī elementoꝝ nutrix terra vt dicit Iſid̓. coronam torridā in capite geſtare dicitur qꝛ cūctisciuitatibꝰ ſuppoſitis īſignitur ī curru rotato vehit̉ qꝛ ipſa terra pēdet ī volubili aere in quo ſuſtinetur. ſedet aūt in curru volubili qꝛ cum oīamoueantur illa ſola dicitur noͣ moueri illi leones ſubijciunt manſuetos oſtēdit nullū genuseſſe tamferū ī morte ſubijci a terra poſſitaut ſuperari qꝛ clauis in manu fingitur oſtēdit terra hyeme clauditur vt naſcātur frugesin vere aperitur. aūt terre dicantur galli ſeruire oſtendit volatilia indigent ſeminibꝰ terre ideo aues eam oportet ſequi ad deſcendere vt in ea poſſint ſemina victus gratiā reperire. ſonitus aūt cymbaloꝝ deſignat in colendisagris ſtrepitus ferramentoꝝ vomerū ligonū ideo eneorum quia antiqui inſtrumētis eneiscolebant terram anteqͣꝫ ferrum eſſet inuentumvt dicit Iſid̓. quia miniſtri eius cum ſtrictis gladijs finguntur deſignat pro terra defenſanda vel adquirenda ſepe bella cōmittuntur ī quibus gladij extrahunt̉. his alijs multis modisdeſcribuntur proprietates terre ſub integumēto fabularum ſicut ibidem recitatur ab Iſid̓.qͣꝫuis autem terra ſit ſumme fixa ſtabilis ẜmſitū ſumme tamē inter elemēta eſt paſſibilis pereffectū. Item qͣꝫuis ẜm ſubſtantiam ſit frigidaquoſdā tn̄ in ſe cōtinet vapores igneos qͦs emittit vt patet ī ethna vulcano ſic̄ ibidē dicit idēItē qͣꝫuis terra ſuꝑficialiter exteriꝰ ſit nigra indecora ītrīſecꝰ tn̄ cōtinet multa p̄cioſa. Ex qͣdāenī celeſtis influētie īpreſſiōe ī interioribꝰ terrevenis p̄cioſe gēme nobilia metalla generant̉.vn̄ terre virtuoſitas ſub qͣdā extrīſeca deformitate occultat̉. Itē terra vndiqꝫ mari cīgitur maris brachijs circūdatur percutitur a cuiꝰhumiditate occultos meatꝰ penetrat̉ ne preſiccitatis naturalis dominio reſolutis ꝑtibꝰ redigat̉ in puluerē vt dicit beda. Itē terra qͣꝫuisī ſuo toto ſit ſolida in ſubſtātia eiꝰ tn̄ q̄libet ꝑsad centrū ē naturaliter motiua admixtionēignearū partiū aerearum fit in aliquibus ſuispartibꝰ rara poroſa cauernoſa ſpōgioſa.ius concauitate vapor ventoſus ſubintrās terre partes cōmouet agitat generat terremotum ſicut dicit. Ariſ. libro meth̓oꝝ. Uentus inquit frigidus ī ventre terre agitatꝰ facit iſtā agitatōem que ē terremotꝰ. ſequit̉ ibidē ſic̄ fit ſonitꝰ ex cōfricatōe corpoꝝ ſe allidētiū in aere itafit motꝰ ex diuerſitate agitatōis venti occultatiin terra ē ſignū ſuꝑ hoc. qꝛ adquieſcit donec ſcindat̉ terra exit ventus audita voce ⁊cͣ.Itē ibidē dicit. Ariſt. in locis in quibꝰ fit cōcurſus maris vehemēs agitatio vndarū eius ī locis multarū cauernarū fit vehemens terremotꝰſicut accidit tꝑe herculis in qͥbuſdā inſulis inbꝰ incepit eleuari terra ad ſimilitudinē collis deinde ſciſſus ē locꝰ ille exiuit ventus fortis quideſtruxit ciuitatē cuiꝰ īpreſſio manifeſta ē vſqꝫnūc ⁊cͣ. Item idē ibidem terremotū cōſequiturvel cōcomitat̉ tenebroſitas tegēs ſolē abſqꝫ nube vſqꝫ ad cōſūptionē terremotꝰ ꝓpter vapo groſſū an̄cedit terremotū ſignū ſignās eius qd̓ videt̉ ī celo nubes lōga ſic̄ linea recta an̄occaſum ſolis. Et ſeꝗt̉ ibidē. accidit qͥn̄qꝫ terremotꝰ ꝓpter eclipſim lunā. qꝛ tūc calor ſolis ꝑuenit ad aerē vt ſubtiliet cōſumat vapo eſt terremotꝰ. Itē in li. vegetabiliū ariſt.terremotꝰ in locis arenoſis fit ſed ī locis interiꝰ cauernoſis exterius in ſuꝑficie duris ſicut