Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Libereaꝝ ſubſtātiam cōplexionē. ex duobꝰ elementis inter ſumme graue ſumme leue intermedijs auūi ſubſtātia ē creata. in earumpoſitōe aer aqua potiſſime dominant̉. ideoquia minꝰ habēt terreſtreitatis plus aeree leuitatꝭ qͣꝫ greſſibilia vel natabilia. leuitate ſue nature habent ferri ſuper aera vt dicit Iſi. aerincluſus inter pennaꝝ ꝯcauitatem aue leuigatet vt leuiter feratur ſurſum ip̄am diſponit habilitat et adiuuat. Unde quāto volucres plushabent pennoſitatis minus carnis tanto facilius ſe ſurſum leuant. vt patet in auibꝰ prede.que exonerate a mole carnis altiſſimi ſunt volatus et valde acuti viſus et magne animoſitatisvt dicit Areſto. li. xij. Itē ꝯſiderat̉ volucrisditio penes generatōem. Habent em̄ ſibi inſitam a natura ſeminalem ratōem. cuius virtutemouētur naturaliter ad ſui generis multiplicatōnem ſueˡ ſpeciei generatōnis actum ſiueordinē ꝯſeruatōem vt dr̄ ab Areſto. li. vj. Omnes inquit aues pullificāt faciūt oua. qͣꝫuis īomnibꝰ poſſit videri ꝓpter paucitatem. Eſtaūt principiū generatōis pulli ſicut dr̄ ibidē abalbugine cibus eius a vitello. et poſt dies de generatio pulli cōplebitur ẜm omnes ſuites. ita erunt ꝑtes diſtincte manifeſte habet tunc caput toto corpore maius. ſi tūc frāgeretur oui teſta inueniret̉ caput inclinatū ſuicrus dextrū eius ale expanſe ſuꝑ caput. Completa aūt generatōe et ſinguloꝝ mēbroruꝫ perfecta liniamentatōe rumpitur teſta aliqn̄ in diexviij. vel viceſima. vt patet in gallinis et exeuntpulli iam completi viuificati et aliqn̄ gemelli.ſꝫ inter gemellos vnus erit maior alter minor. multociēs mōſtruoſior ſicut dicit idē ibidē li.vj. Inter omnia aūt animantia in generationisordine volucres ſequunt̉ nature maximā honeſtatem. ẜm ordinem nature mares feminas cum ſolicitudine querunt. inuētas diligūt. ip̄is pugnāt ꝑiculo ſe exponūt ſolūmō eisquaſi ꝯiugalis amoris federe ſe ꝯiungunt. fetus ab ip̄is ꝓcreatos ſolummō nutriūt atqꝫ paſcunt. Unde naturaliter inter ſexum ſexū iudicant diſcernunt exceptis paucis in quibusdegenerat natura vt ponit. Areſto. exemplū deperdicibus que obliuiſcunt̉ ſexum. vn̄ dicitmaſculus ſurgit in maſculū. femina in feminā ex tali coitu non ſunt oua pullificatiua. immofiunt ſicut oua venti ſentitur etiam ex tali coitu malus fetor. Idem dr̄ de columba maſculoqn̄ inquit ſenex pōt coire: ſed ſolū deoſculatur et ſaltat ſupra maſculū. hoc facit quia deoſculatur ⁊cͣ. Obſeruāt tempus generationis..XII.ques vociferāt mares feminis ſe aſſociāt nutibꝰſeruant aūt aues in generando tꝑis ꝯgruitatē. vernali tꝑe quando inſtat tempus generationis vocibus ad amorem mutuum ſe inuitāt.nidificant. ouant. pullificant. pullos generatos.nutriunt et educant. ſꝫ cōpleto generatōis officio a cantu ceſſant et abinuicem ſe ſeꝑant. vſqꝫ ad iteratum generatōnis tempus inuicēappropinquāt. Item attēduntur aues quo adhabitatōem. ſunt em̄ quedā volatilia quehūa vident̉ diligere frequētiā. hītatōeꝫ ſic̄ gatli anſeres galline colūbe ciconie et yrūdines. qdam ꝟo omnino fugiunt timent et abhorrenthominū ꝯuerſatōem ſicut aues ſilueſtres montuoſe fluuiales ſeu paluſtres. quia ẜm varias.eoꝝ cōplexiones. varia querūt habitacula. diuerſas ſibi vendicant manſiones. nam que nature ſunt magꝭ frigide humide paludes fluuios frequētant ꝓpter victus acquiſitōem fetuum educatōem. vt auce merguli anathes etcigni in quibus ingeniata ē natura vt dicit areſto. vt pedes haberēt latos clauſos indiuiſosꝓpter natandi neceſſitatem vt ſcꝫ pedum latitudine aquas ꝓpenſius pulſent. et ſic pulſis retroaquis quaſi remigando in anteriꝰ fortius ſe extendant. Caudas etiam habent brenes ne ī natando caude madefacte pondere impedimētūſentiāt. roſtra aūt habent lata vt gramina radices carꝑant aptius et incidāt. colla longa vtfacilius victum de profundo attrahāt et acquirant. Volatilia ꝟo que calidiorꝭ et ſiccioris nature ſunt montuoſa et rupium cacumina inhabitant et frequentant. vt omnes aues predede preda ſunt viuentes. ſicut ſunt aquile et falcones accipitres conſimiles. quibus dedit natura vt dicit. Areſtoteles vngues curuos pedes fortes et numeroſos et roſtrum curuum etacutum vt fortius predam retineant carnemfacilius lanient. Habent auteꝫ hmōi aues modicum carnis et multum plume et ſunt magneanimoſitatis vt ſic ſint motus velocioris volatꝰ fortioris vt dic̄. Areſ. Caudā inſuꝑ habētſubtilē tenuē longā in volādo ſe regūt ſicutgubernaculū regit naue. Om̄es tales aues ẜmAreſto. in li. ij. ſolitudinē diligūt aliquo ſociorum habitare poſſunt. immo pullos ꝓprios a ſe abijciūt. et ſtatim quando poſſunt volare roſtro eos ꝑcutientes a nido exire cōpellunt.et in ſuo ꝯſortio viuere ꝑmittūt vt dic̄ areſ.he alie aues prede recipiūt in predādo diuerſificatōem. quedā capiunt predam in aere volādo et nūqͣꝫ aliquā predā inuadūt ſuꝑ terrā. quo ꝟo ecōuerſo ī t̓ra capiūt: ſꝫ ī aere nūqͣꝫ ledūt