LiberMpreſſionumque generant̉ in aere ex vapore duplici. prima ē tonitrus que ē impreſſio generata in aquea ſubſtātia nubis ꝓpter vaporis calidi et ſicci agitatōem. huc et illuc fugiens ſuum ꝯtrariū ab omui parte coartati in ſeet ex hoc inflammati. extinguentis ſe tādem innube et rumpentis eā vt dicit Areſto. Uel generatur tonitrus ex colliſione nubiuꝫ ẜm ph̓mquādo a ventis ꝯtrarijs agitate nubes ad inuicem collidunt̉. ex mutua cōcuſſione adinuicemet violenta ꝯfractōne fit ꝯcuſſio in aere ⁊ ſtrepitus qui tonitrus ab antiquis ē nominatus. Dicitur aūt tonitrus vel tonitruum a terrore eo ꝙſonus terreat audientes vt dicit Iſido. Nā tonus idem eſt qd̓ ſonus quia interdum taꝫ acriter ꝯcutit omnia. ita vt celum diſcerpſiſſe videatur. quia cuꝫ ꝓcella vehementiſſimi venti ī nubibus ſe repente immerſerit. turbine inualeſcēte exitumqꝫ querente nubem excauat ⁊ ꝯſtringit. ⁊ impetu magno incidit ⁊ diuidit ꝑtes nubis. ac ſi cum horrendo fragore ad aures venitquod mirari nullus debet. cum veſica qͣꝫuis ſitparua tamen magnum ſonuꝫ comploſa efficitet emittit. Cum tonitruo ſimul fulgur emittit̉ſed celerius videtur fulgur quia clarū ē. tonitrꝰaūt ꝑuenit tardius ad aures. quia ſubtilior eſtſenſus viſus qͣꝫ auditus. ⁊ ideo primo videt lucem ſiue fulgidum lumen qḋ ꝓcedit qͣꝫ audiatſonitum ſubſequētem. hō etiaꝫ pͥus videt ictūhominis arborem incidentis qͣꝫ audiat ip̄m ſonum. Hucuſqꝫ Iſi. Et iſta rō Iſi. de cauſa tonitrui cōcordat quaſi cum ph̓o dicente. Tonitrus inquit ē ſpiritus ventoꝝ in ſinu nubiuꝫ receptus qui virtute mobilitatis ſue quaſlibet ꝑtes nubis interrūpit. ⁊ ſtrepitum ac fragorē tonitrui introducit vnde ſubdit. tonitruum ē ſpaciorum aeris ſibi occurrētium ſonus ẜm. Areſ.in li. meth̓. tonitruum nihil aliud ē qͣꝫ extinctioignis in nube. vapor em̄ ſiccus eleuatus ⁊ calore aeris inflammatus qn̄ nube aquoſa intercipitur ſubito extinguitur. ⁊ ex tali extinctōe ſtrepitus tonitrui generat̉ ſicut quādo in aqua extinguitur ferr ignituꝫ fit ſonitus atqꝫ ſtridor.deſcēdit aūt tonitrus ſepe cum fulmine. ⁊ tuncmagis ledit vt dicit Beda. vnde obeſt fructibus cum aduenerit cum choruſcatione et fulmine ſine pluuia. Cum ꝟo accidit cum pluuiaꝓdeſt vt dicit idem. Tonitruum igitur motuſuo omnia ꝯcutit. cerebrum cōmouet. animumterret. vinū in doleis ꝑturbat cōmouet ⁊ corrūpit vt dicit. Areſto. Si venerit in hora cubatō.XI.nis auiuꝫ oua ledit. mulieres parturientes ſepeabortiri facit. turres altas ſepe concutit impetuſuo et deijcit. arbores altas diruit radicitus eteuellit. et frequētius in locis altis qͣꝫ ī humilibꝰ⁊ demiſſis ledere ꝯſueuit vt dicit Beda. Amfractuoſum ⁊ quaſi orbicularem ſonū facit ⁊ aerem quodā inequali ſuſurrio ꝑ circuitum ꝯcutit ita ꝙ ſpeciem ſtrepitus rote vehiculi exprimit quodammō ⁊ p̄tendit vt dicit Caſſi. Et talis circularis ſonus accidit forſitan ex rotunditate nubium in quibus vapor ſiue ventus quicauſa eſt tonitrui diſſimiliter agitatur. qꝛ nuncſurſum nunc deorſum nūc ante nūc retro ꝑ cōcauitatem nubiū cōmouetur.De choruſcatione. ¶ Capitulū. xiiij.Horūſcatio ẜmAreſto. cōprehēdit fulgur fulmē etꝓprie dictam choruſcatōꝫ. nā ꝓpriedicta choruſcatio eſt apparitio ſubita vaporis ſubtilis inflāmati euaneſcētis in aere ſine deſcenſu ad terram. Fulgur ꝟo ſiue fulguratio ēignis ſubtilis. groſſior tamē choruſcatione adterram deſcendens. qui penetrat herbas et resmolles ſicut ponunt ph̓i vt recitat̉ in. iij. phiſice algazelis.¶ Capitulum. xv.¶ De fulmine.Ulmen vero eitC vapor ignitus cōpactus et ſolidusimpetuoſe cadēs maioris vis qͣꝫ ſitfulgur. ꝑcutit em̄ quod tangit penetrat et vritſiue liquefacit diuidit ⁊ ſcindit et nihil corporale ei reſiſtit. Et ẜm hoc dicit Iſido. ꝙ fulgurare idem qd̓ ferire. quia ſicut idem dicit. Ex ſubtilioribꝰ ꝑtibꝰ elementoꝝ ꝯponit̉ ex qͥbꝰ maiorvis penetrādi relinquit̉. ⁊ ideo ictus celeſtis iaculi ab Iſi. nūcupat. generat̉ autem ex vaporegroſſo ꝯpoſito ex ꝯtrarijs ⁊ diuerſis eleuato etvehemēti calore ignito ⁊ inflāmato qui colliſione vētoꝝ ⁊ attritū nubiū impellitur. ⁊ quaſi lapis igneus de ꝯcauitate nubiū deorſum ꝑ violentiā ad moduꝫ iaculi cōmouet̉. Un̄ fulminacolliſa ad modum lampadis fulgida vi inflammationis diſcurrere ꝑ aera diſceruunt̉. Et qͣꝫuis ignee ſint nature. tn̄ ꝑ violētiā motꝰ ꝯtra naturā ignis inferius deſcēdere cōpellunt̉. vt dic̄Beda. In ſuo at̄ deſcēſu incēdit ⁊ vrit. ⁊ iō dicit̉ fulgur vt dicit Iſi. penetrat ⁊ findit ⁊ tūc dr̄fulmē vt dicit idem. vbi aūt vrit ſecū fumum ⁊fetorem peſſimum gignit. ſuꝑ loca alta frequentiꝰ cade̓ cōſueuit ī forti eſtate aūt ī forti hyeme