Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Libertem. quia compoſitio ex contrarijs principiū eſtcorruptionis vt dicit areſt. et ex hac ſimplicitate ſūmā hꝫ ẜm ſubſtātiā leuitatem. parciūnaturalium compactio ē principiū et cauſa grauitatis. et ex hac leuitate hꝫ corpꝰ ſolare ad motum abilitatē. Leuia eīm ad motū ſunt faciliamaxime ſunt agilitatis. Ex ſubſtātie aūt ſue ſb̓tilitate mobilitate ſummā habet actualitateꝫet virtutē. quia qͣꝫto res eſt ſimplicior tanto addiuerſos actus naturalit̓ ē potentior. Etuenient̓ dicit dyo. ſol vniformis ē lux illuminans. ⁊cͣ. Nam virtutem habet illuminatiua mquia in ſuo lumine nunqͣꝫ deficit. qͣꝫuis eiꝰ lumēvel terre vel lune int̓poſitōeꝫ nobis aliquādo auferri videat̉. Habꝫ etiaꝫ virtutē renouatiuam. Nam poros terre aperit. terre ſuperficieꝫ herbis frondibꝰ et floribus renouat et reueſtit. Per ſubintratōeꝫ eīm virtutis ſolaris penetrantis ad interiora terre hyemali tꝑe qd̓ammodo ātiquata annis ſingulis virore et pulcritudine renouant̉. Item virtutē habet nutritiuam quia ad interiora radicum ſeminū ſolarꝭradius ſubintrans calore ſuo humiditatē terrediſſoluit et vi attractiua qd̓ ſemini et radici ē ſimile de illa attrahit illud in nutrimentuꝫ terrenaſcentiū cōuertit. Itē virtutē habꝫ inferioruꝫconſeruatiuā ſaluatiuā. Nam elemēta ꝓptercōtrarietatē mutuā repugnantiā quā habentinter ſe adinuicē ſe deſtruerent. niſi virtutꝭ celeſtis influentiam cōciliarent̉ ſic in eſſe debitoſaluarent̉. vt dicit Alexander. Item virtutemꝑfectiuā. quia calor elementaris incipit agere ingeneratōe corpoꝝ et calor ſolaris ꝑficit et producit vſqꝫ ad debitū cōplemētū vt dicit alexāder. Item virtutē habet diſcretiuā. Nam colores et xerum ſpecies figure que in tenebris ſūtconfuſe. per preſentiam ſolaris luminis agnoſcuntur abinuicem diſcernunt̉. Item virtutēhabet vnitiuā. et ē ſe et accidens. Per ſequia vnit et cōciliat ꝯcordat planetas in ſuiseffectibꝰ. ꝯciliat etiam ſibi ꝯtraria elementa vn̄ẜm Mar. et Macrob. Sol medius eſt int̓ planetas quia ad armoniam celeſtem ꝑficiendamhoc facit ſol in ſuo circulo. quod facit media cordula in muſico inſtrumento. accidens etiamvnit homogenia ſicut diſſoluit ethrogeīa ẜm naturam in quā nunc aggregat nūc diſſoluit.Item virtutem habet fecundatiuam. vim eniꝫgenerandi et varias ſpecies producendi. confert iſtis inferioribus. homo enim generat hominem et ſol. vt dicit philoſophus. quia nihilfructificat neqꝫ creſcit vbi ſolis radius attingit. Item virtutem habet ꝯfortatiuam ẜm em̄ſolis aſcenſum ſuper noſtrum orizontem. vir.VIII.tutes animalium fortiores efficiuntur et vſqꝫad medium celi augmentantur. in eius declinatione vſqꝫ ad occaſum. propter eius elongationem. debilitantur corpora in ſuis virtutibuset quaſi in ſomnum reſoluuntur vt patet in floribus qui aperiuntur in ortu ſolis qui in occaſumarceſcunt qd̓amodo claudunt̉ vt dic̄ Alexā.Itē virtutem habet temporum immutatiuamordinatiuam et diſtinctiuam quia deſcendensper ſigna auſtralia. efficit dies breuiores. aſcendens ꝟo per ſigna ſeptentrionalia efficit longiores. Immutat etiam ipſos dies. quia. ſol lucens ſuper terram diem facit. Et ẜm diuerſamdiſpoſitionem ſolis diuerſam immutationemrecipit. Nam primo rubet in mane deinde lucꝫin tēpore hore tercie. feruet in meridie. pallet inveſpere. Unde et quaruor equos fingitur habuiſſe quorum primus fuit eritheus .i. rubensſecundus attricheus id eſt ſplendidus. terciuslampas id eſt ardens. quartus philogeus. id ēamans terram. vt dicit Beda. Sol etiaꝫ vt dicit Beda ſi fuerit maculoſus vel ſub nube latens pluuialem diem preſagit ſi rubeat. ſi veropalleat tempeſtuoſum. Si vero clarus in medio videatur ita vt in medio fulgēs radios emittat verſus auſtrum tempeſtatem deſignat humidam et ventoſam. Si pallidus occidat in nubes nigras ventum aquilonarem prenūciat vtdicit Beda. Item virtutem habet inferioruminformatiuam. Nam vt dicit Iſidorus. ẜm eiꝰelongationem et propinquationem. facies hominum et animalium corpora vigore calorediſponuntur. vnde dicit Marcia. Solis conſtellatōe homines pulcros et agiles eſſe. Etin fabulis pennatis veſtigijs depingitur ī facie puerili. ꝓpter qd̓ etiaꝫ phebꝰ .i. pulcer dictꝰeſt. Dicit Ptho. Sol facit hoīem corpulentūfacie pulcrum et coloratū magnorum oculoꝝet abilitat ad omīa opera auri ſi fuerit in exaltatione ſua. Si vero in caſu ad omnia opera erisabilitat diſponit. Item virtutem habet putrefactiuam. Radiorum ſuoꝝ diſperſione ſb̓tiliat aerem diſgregat et conſumit vaporeminficientē aerem ac diſꝑgit et fugit auram peſtilentē. Item cum ſit ſubſtantiue calidiꝰ virtu habꝫ calefactiuā. inflamatiuā et vritiuā. etfit ex motu radioꝝ et eoꝝ ꝯfractōe ac ꝯcurſu inſuperficie obiecti corꝑis. maxīe ſi obiectū corpꝰſpeculare fuerit et politū vt dicit̉ inꝑſpectiua.Itē virtutem habet attractiuā. calore ſuo attrahit a mari fumos vapores et eos tādē condēſat in nubes et ſic condēſatos r̄ſoluit eos nūcin gͣndīes nūc ī pluuias nūc ī niues. Unde ẜmOarcianū dicitur fabuloſe ſol fuit iuxͣ ma-