Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberplex mors ſcilicet acerba. immatura. et merita.Prima eſt infantium. ſecunda iuuenum. tercia naturalis atqꝫ ſenum. Omnis autem mortuus aut eſt funus aut cadauer. dicitur autemfunus a funibus accenſis. quos antiqui ante feretrum pauperis cera circumdantis deferebātCadauer a cadendo eſt dictum. ſcilicet qꝛ mortuus cadit proijcitur in ſepulcrum. dicit̉ tūcdefunctus quia vite officio tūc functꝰ eſt. Dicitur et ſepultus quaſi ſeorſum pulſus. qꝛ ſubterra tumulatur. Hucuſqꝫ yſi. li. xvj. ca. ij. Alias mortis proprietates quere infra in fine illiꝰvj. l. in fine de infirmitatibꝰ. De dignitate hominis. Capitulū. iij.Oſt hec de proprietatibꝰ hominis quo ad etateminfantilem dicendum de generation eius primo. quia eius creatio eſt tanto cēteris animalibꝰ excellentior quāto dignior ſolum ẜm mentem verumētiam ẜm temperatiſſimam corporis complexionem. Dicit em̄ ariſt.lib̓. j. ſicut fruſtum auri vel argenti ſe habet adnummum monetatuꝫ ſic omnes diſpoſitionesaliorum ad hominem. vnde cum homo ſit digniſſima creaturaꝝ ingeniata eſt natura homini conferre membra nobilia diuerſa. nobilioribus operationibꝰ et varijs conuenientia propter quod de eius creatione ẜm corpus breuiter quedam ſunt dicenda. De creatione infantis. Capitulū. iiij.Irca creationeꝫitaqꝫ infantis exigitur materia conueniens. locus expediēs nature miniſterium ſcilicet calor. velut cauſa efficiens etſpiritus virtutem corpori influens atqꝫ regēsMateria ſiquidem infantis eſt humor ſemīalis deciſus per actum generationis ex ſingulispartibus vtriuſqꝫ ꝑentis. Primo materia inloco ꝯceptionis diſperſa vi nature attractiuain cellulis matricis recolligitur calorē operantem ꝑiter ꝯmiſcetur. quia niſi cōmixtio digeſti ſanguinis vtriuſqꝫ ꝑentis fieret infantiscreatio non poſſet fieri. Nam materia ſanguinis a mare ꝓcedens. ſpiſſa eſt et calida. Undepre nimia ſpiſſitudine ſe non pōt dilatare exſuꝑabundantia caloris materia deſtrueret̉ infantis niſi ex ſanguine mulieris contrarias ꝯͣlitates habentis reciperet temꝑamentuꝫ. Hecmateria in dextre partis cellula adunata. in naturam cedit maris. In ſiniſtra ꝟo cedit in naturam mulieris. Et hec diuerſitas accidit pro.VI.pter dominium caloris in parte dextra potiusqͣꝫ in ſiniſtra ſic dicit Ga. Conſt. et Ariſto.lib. xv. Si fuerit virtus ſanguinis in mare vincens fetus patri aſſimilabitur econuerſo. Etſi fuerit equalis in vtroqꝫ. ꝯſimilis vtriqꝫ aſſimilabitur. Hec materia virtute caloris excōcta quadam pellicula tenuiſſima eircumdaturintra quam inſtar lactis coagulatur hec materia eſt pellicula embrionis eſt theca etoptorium vnde puer tegitur in vtero matrishec cum puero naſcente egreditur ruptis tenaculis. quibꝰ matricis villulis adherebat. Siꝫꝟo aliquo caſu in vtero manſerit poſt partummulier in ꝑiculo remanebit. Materie ergocepte et vi retentiua coadunate trāſmittit natura ſanguinem menſtrualem ex cuius calorehumore. fetus conceptus fomentatur: huiuſmodi auteꝫ fomento ager humane natiuitatisirroratur. Naꝫ cum ſemen coagulat̉ ẜm Ga.et conſt. cum ſpiritu calore naturali ſit plenuꝫper quaſdam venas arterias ex ſubſtantia ſeminis ortas et ſanguini menſtruali coniūctas.nutrimentuꝫ ſibi attrahit et fomentū. Et hocfuit neceſſariuꝫ vt per venas materia infantisnutriretur per arterias ſpiritus attribueretur. His dn̄obus ſcilicꝫ materie ſeminali humori nutrimentali cooperatur calor naturalisqui intercluſus per vim informatiuam nititurformare mēbra corporis infantilis. Nam de eſſentia ipſius ſeminis format cerebruꝫ oſſa cartillagines et pelliculas neruos et arterias. Deſanguine ꝟo menſtruali format natura ep̄aromnia membra carnoſa quorum ſubſtantia exſanguine procreatur. Primo autē natura format principalia membra ſcilicet cor cerebrumer epar que aliorum ſunt fundamenta hec inprincipio quando ſunt in maſſa ſanguinis ſibi vicinantur ſed poſtea abinuicem diuidunt̉De his tribus fundamentis alia tria naſcūturde cerebro nerui et nucha dorſi. de corde arterie. de epate o vene oriuntur. His quaſi fundamentis iactis. formauit natura oſſa hec cuſtodientia. ſicut craneum ad defenſionem cerebri coſtas pectoris ad defenſionem cordis. etcoſtas lateris ad defenſioneꝫ epatis. et ſic ſimiliter alijs. Poſt iſta naſcuntur alia membraiſtis poſteriora vt manus pedes et conſimilia.Hec autem non ſimul ſed paulatim formantac ſucceſſiue. Infans enim quatuor diebꝰ concreatur. Primus eſt cum adhuc ſit vicinus lacti. ſecundꝰ eſt cum iam ſemen ſanguini ſe commiſcet. tūc enim nondum cor et cerebrum ꝑfecte formantur. ſed ſunt quedam maſſa ſangui-