Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberab vnoquoqꝫ horum trium iterum alij exeuntet ad motum ſenſus perficiendum inferius etſuperius vniformiter ſe diffundit. Et adhucpreter iſta paria exit a puppi par vnuꝫ ex iſtonucha ortum ſumit. hoc lacertos lingue gutturis ſe diffundit et eis motum et ſenſum tribuit. Preter neruos iam dictos omnes alijnerui corporis a cerebro quidem egrediunturſcilicet nucha id eſt medulla ſpondilium mediante. In vniuerſo vero dicuntur eſſe duo neruorum paria et. xxx. et vnum tm̄ impar et hi omnes multipliciter defenduntur et concathenationibus corporis et membrorum miro natureartificio vndiqꝫ diuiduntur. Hucuſqꝫ conſtā.libro. ij. ca. x. ẜm Ariſt. libro. iij. in locis oſſium ēmultitudo neruorum et neruus naturaliter inlongum funditur et non in latum et ipſe extenditur extenſione multa et in circuitu nerui eſthumiditas viſcoſa conſeruans neruos et om̄eanimal habens ſanguinem habet neruum etneruus preſciſſus non recreſcit nec diuiſus reconiungitur ſcut vena que ſcilicet inſciſſa defacili reintegratur. dicit etiam idem libro. xix.maxima virtus animalium eſt in neruis et maxima in thauro qui quāto ſenior tanto durioret fortior et durior eius neruus eſt. vnde extenditur ſicut corda. Recolligite igitur ex predictis quod neruus a crebro principium ſumitab eo ſenſum et motum recipiens alijs ſenſumtribuit. partes corporis diuiſas colligit et annectit in ſuo exitu mollem. ſed in fine durū ſe oſtēdit in ſua concauitate ſpiritum recipit et cuſtodit ſua flexibilitate oſſa flexibilia flectit. diuerſas paſſiones in ſe recipit vt dicit conſtan. ſcilꝫinſciſſiō pūcturā. ꝯtͣctōꝫ. relaxatōꝫ. opilatōemvt pꝫ in pantegn. li. ix. c. viij. li. xj. ⁊cͣ. Capitulum. lxj. De venis.Ene ſūt dicte eo ſunt vie natantis ſanguinis atqꝫriui per totum corpus diuiſi quibꝰvniuerſa membra rigātur et nutriuntur vt dicyſid̓. Incipiunt autem vene ẜm Conſtanti. abepate ſicut arterie a corde nerui a cerebro. Etfuerunt vene neceſſarie ſicut vaſa ſanguinis vtſanguinem ab ipſo epate ad membra totiuscorporis nutrienda deferrent. Sunt autem vene neceſſarie nature tenerioris atꝫ mollioris qͣꝫnerui ideo vt epatis nature vicine mutarēt aliquantulum ſanguinem ad ſe venientem. Sūtautem vene omnes ex vna tunica facte. non exduabus ſicut arterie. Nam arterie ſpiritus recipiunt et cuſtodiunt. Uene igitur exeūtes ab.V.eꝑate ab ipſo velut a matre nutrimentum ſanguinis ſugunt et ẜm vniuſcuiuſqꝫ membri exigētiā ip̄ꝫ diſtribuūt. Un̄ ſingulas ꝑtes corporis ſe diffundunt et miro quodam nature ingenio ſibi mutuo ſubſeruiunt. Inter alias aūtpatentes et occultas eſt vena que etiam vocatur arteria. que nature fuit neceſſaria vt calorēnaturalem a corde ad omnia alia membra deferret. Sunt autem he arterie ex duabus tunicis. vel pelliculis compoſite et ſunt in forma ſimiles in ſubſtantia diſſimiles. Earum interiora ſunt villoſa quarum ſubſtantia eſt dura. etmulto groſſior qͣꝫ ſint exteriora. Extrinſecꝰ autem ſunt villoſe per longitudinem quarū ſubſtantia eſt dura propter neceſſitatem motusſcilicet dilationis et conſtrictionis. Nam dilatando ſeipſam a corde recipit et hoc per villoslongitudinis. Conſtringendo autem ſe fumoſam ſuperfluitatem expellit quod fit panniculis in latitudine villoſis in quibus retinetur ſpiritus qui a corde trahitur vnde duriores ſuntexterius omībus alijs venis quod fuit neceſſarium ne forte rumperentur. He autem venea corde incipiunt ſiuiſtra concauitate. Ex hacenim parte dicuntur due pulſatiue quarū vnainterior panniculum habet mollem et hec vena pulſatilis vocatur que neceſſaria fuit ideovt multam quantitatem ſanguinis et ſpirituspulmoni deferret et aerem exciperet quem admiſceret ſanguini et eius feruorem temperaretHec vena pulmonem intrat et ibi multiformiter diuiditur. Altera arteria eſt priore maiorquam Ariſtotiles horren vocat. Illa a cordeaſcendendo in duas partes diuiditur. Namvna tendit ſurſum deferens ſanguinem depuratum et ſpiritum vitalem ad cerebrum. vt inde ſpiritus animalis generetur nutriatur etſeruetur. Altera vero deſcendit inferius et hecdextrorſum et ſiniſtrorſum multipliciter diuiditur. Hucuſqꝫ conſtan. libro. ij. ca. xij. Recollige igitur vena eſt vehiculum ſanguinis cuſtodia vite aīmalis quatuor humores ſanguineos continens in ſe depuratos. quibus ſingule partes corporis nutriuntur. Inſuper venaē cōcaua vt faciliꝰ ſāguīeꝫ r̄cipiat ẜm nat̉e īdigētiā vena ad vena ſāguīeꝫ r̄ducat tͣnſfundat. vena et̄ ſaītatis īfirmitatꝭ ē nūcia.arte̓iaꝝ pulſū venaꝝ diſpoſitōꝫ debilitatecordis ſiue fortitudīe a medico iudicat̉ vena et̄ſi corrupta fuerit corrupti ſanguinis contentiua. totius corporis eſt corruptiua vt pꝫ ī leproſis quoꝝ ſanguis eſt corruptiſſimꝰ ī venis abus membra nutriunt̉ ſugēdo. īſanabilē cōtra