Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
448
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.xvij.

I ꝑtinet ſuꝑ iuribꝰ īterrogatōnibꝰ īter iuseqͥtatē īterp̄tari. Ita nota. Inno. extͣ. de appel. ſpēali. Sꝫ qͥd ſi ſuꝑ arbitrio ꝓlato orit̉ dubitatō. nūqͥd arbiter poterit īterp̄tari. dic arbiter pōt īterptari ſiue declarare ſeu det̓mīare poſt ſnīam ab eo latāẜm ea que notātur. extra. de arbi. Cum olī.De mutatōe legū. Si. §. vij.mutari lex hūana poſſit qn̄. Et de hoc dicit Augꝰ ī pͥmo de libero arbi. Lex tꝑalisuis iuſta ſit. mutari tn̄ temꝑa iuſte pōt.Pro cꝰ declaratōe dicit. b. tho. pͥma ſcd̓e. q.xcvij. arti. j. Lex hūana ē quoddā dictū ratōnis dirigunt̉ actꝰ humani: ẜm hoc duplex pōt eſſe lex hūana iuſte muteturUna qͥdē ex ꝑte rōis. Alia bo ex ꝑte hoīm actꝰ lege regulāt̉. Ex ꝑte qͥdem rōnis. qꝛhūane ratōi naturale eſſe videt̉: vt gradatīab īꝑfecto ad ꝑfectū veniat. Unde videmꝰ īſciētijs ſpeculatīs. primo phÿlozophatiſūt quedā īꝑfecta tradiderūt: que poſtmo poſteriores magis ſūt ꝑfecta. Ita etiāē ī oꝑabilibꝰ. primi ītenderūt īuenirealiqͥd vtile coītati hoīm. valentes oīa exſeip̄is ꝯſiderare: īſtituerunt q̄dā īperfecta īmultis deficiētia. poſteriores mutauerūtīſtituētes aliqua ī pautōribꝰ defice̓ poſſēta coī vtilitate. Ex ꝑte v̓o hoīm quoꝝ actꝰ lege regulant̉. lex recte mutari pōt. mutatōꝫ ꝯditōis hoīm: q̄bus ẜm dr̄ſas eoꝝ cōditōnes diuerſa expediunt. Sicut Augꝰ poītexemplū ī pͥmo li. de libe. arbi. ſi populusſit moderatus grauis. coīſqꝫ vtilitatis diligentiſſimus cuſtos: recte lex fert̉. qua ſibiliceat magiſtratꝰ creare: quos reſpublicaadmīſtretur. Porro ſi paulatī populꝰ dep̄uatus habeat benale ſuffragiū. regim̄ flagitōſis ſceleratiſqꝫ committat̉: recte adimitur pt̄as tali ppl̓o dādi honoris. ad paucorum bonoꝝ redit arbitriū. Et ꝙͣuis lex hūana deriuet̉ a lege naturali ē īmutabil̓:tamen ſeqͥtur ipſa lex humana etiā ſit īmutabil̓. Et ratio huius eſt: qꝛ lex natural̓eſt q̄dam ꝑticipatō legis eterne. vt dictuꝫ ēſupra: ideo īmobil̓ ꝑſeuerat. quod habet exīmobilitate diuine ratōis: īſtituentis naturam. Sed ratō humana mutabil̓ ē īperfecta: ideo lex humana ab ea ꝓcedēs ē mutabil̓. Itē qꝛ lex natural̓ cōtīet q̄dā vniuerſalia p̄cepta ſemꝑ manēt. lex aūt ab homīepoſita quedaꝫ p̄cepta ꝑticularia ẜm diuerſos caſus emergt̄. Itē ſicut iura ciuiliaſiue coīa ſiue mūicipalia mutata ſūt diuerſis tꝑibus. Ita iura canonica: quod oſtēdit gracianꝰ exēplū circa electōꝫ pōtificūDicit em̄ di. lxiij. §. poſt. c. pota. Prīc ipibꝰ īꝑatoribꝰ electōes ſūmoꝝ pōtificū atqꝫ aliorū ep̄oꝝ (vt Grego. ambro) referendasvſus ꝯſtitutō tradidit. pro ſciſmaticorū et

hereticoꝝ diſſenſionibꝰ: qͥbus eccl̓a dei nonnunꝙͣ cōcuſſa ꝑiclitabat̉. Repn̄tabat̉ electō catholicoꝝ prīcipibꝰ. vt eorū auctoritate roborata: nullus he̓ticoꝝ vel ſciſmatico auderet contͣire ⁊cͣ. Et ī. §. ſeq̄nti ſubditUeꝝ qꝛ īꝑatores aliqn̄ modū ſuū ignorātes ī numero ꝯſētientiū: ſed pͥmi diſtribuentiū. īmo ext̉minātiū eſſe doluer̄t. frequēteretiā ī he̓ticoꝝ ꝑfidiā ꝓlapſi. catholice mr̄iseccl̓e vnitatē īpugnare conati ſunt: ſāctorūpatꝝ īſtituta contra eos ꝓdier̄t. vt ſe electōni īgererent. Et qͥſquis eoꝝ ſuffragio eocl̓aꝫ obtīeret: anathematis vīculo īnodaretur. Sicut etiā ſcriptura diuina dicit: ezechias poſtꝙͣ diſſipauit excelſa. vbi .ſ. ÿdola colebant̉. ꝯfregit etiā ſerpētē eneū queꝫfecerat Roÿſes: qꝛ illū ſerpētē deꝰ fieri iuſſerat. ne ſerpētīa morte ppl̓s īteriret. Ille aūtppl̓s ideo venerari cole̓ ceꝑat. Idcirco deſtruxit iſte qd̓ deo iubente fecerat ille. Achoc magna aucͣtoritas ē ī eccl̓a habēda. vtſi nōnulli ex p̄deceſſoribꝰ et maioribꝰ fecer̄taliqͣ ſtatuta .ſ. illo tꝑe fuer̄t ſine culpa etpoſtea v̓tunt̉ ī errorē ſuꝑſtitōeꝫ: ſine aliqͣtarditate magna auctoritate deſtruenda ſūt. hec gͣcianꝰ. Et dicit ibi glo. ar. ſucceſſores debēt mutare ſacta īſtituta an̄ceſſo etiā bona. ſi viderīt eſſe ꝑnic ioſa exēploxij. q. j. vidētes. xxxj. q. j. c. j. Et. xcvj. diſ. bn̄ī fine. extra. de. deci. ſuggeſtum. De mutatōne legum. §. viij.qd̓ fieri dꝫ ſine multū vtili vel nccͣia.Unde Nico. papa. di. xij. Ridiculū ē ſatisabhoīabile dedecꝰ. vt traditōnes qͣs a pr̄ibꝰaccepimꝰ īfrīgi patiamur. Pro cꝰ declaratōne. dicit. b. tho. lex hūana ītātū recte mutat̉. īqͣtū eꝰ mutatōꝫ ꝓuidet̉ bono ꝯmuni.Habet autē ip̄a legis mutatō ꝙͣtum ī ſe eſt:quoddā det̓mentū coīs ſalutia. qꝛ ad obſeruātiā legū pl̓imū valet conſuetudo. ītantū ea ꝯtra ꝯmunē cōſuetudinē fiūt. etiāſiſint leuiora: gͣuiora videant̉. Un̄ qn̄ mutatur lex. vis ꝯſtitutīa legū diminuit̉. īꝙͣtumtollit̉ ꝯſuetudo. Et nūqͣ debꝫ lex mutariniſi ex alia ꝑte tātū recōpēſet̉ coī ſaluti qͣn ex iſta ꝑte derogat̉. Quod qͥdē ꝯtīgit exhoc. aliqͣ maxīa euidentiſſīa vtilitas exnouo ſtatuto ꝓuenit. vel ex eo ē maximaneceſſitas. eo lex cōſtituta. aut grauamēaut īiqͥtatē contīet. aut eꝰ obſeruatō ē plurimum nociua. Vnde dicit̉ a iuriſꝑito. inrebus nouis conſtituendis euidens debꝫvtilitas: vt recedat̉ ab eo iure qd̓ diu equūviſum eſt. Et cum leges habeant maximaꝫb̓tutem ex conſuetudīe (vt ait ph̓us ī. ij. polit̓) ideo non ſunt defacili mutande.De iure gentiū. hoc ius. §. ix.quid ſit ſeu quale: declarat Iſidorꝰ diſ. j. ī de-