Titulusᵐ. xij.Capitulū primū
xxiij. q. j. ꝑatꝰ. It̄ lex diuina ⁊ canonica ꝓhibet recipi ꝓ pecūia mutuata aliqͥd vltͣ ſortēSi igr̄ qͥs nō det pecuniā. ſed oꝑaꝫ ſue ꝑſone ꝓ mutuo: ꝯͣ intētionē legis facit. ⁊ ꝯmittit vſurā. qꝛ oꝑa illa p̄cio exiſtimari poſſūt.xiiij. q. iij. pleriqꝫ. It̄ lex ciuiſis mādat fureꝫet alios malefactores capi ⁊ puniri. Nūqͥd gͦcapiet iudex laicꝰ. clericū furē. vel al̓s malefactorem. Certe nō: qꝛ eſſet excōicatꝰ. extͣ. deſen. exc. vt fame. Intēdit em̄ legiſlator de ſb̓ditis foro ciuili nō de clericis. Sic gͦ ī lege qͣcūqꝫ. inclinate aurē vr̄aꝫ ī v̓ba .i. nō ad verba ꝓut ſonāt exteriꝰ. ſꝫ ī verba .i. ī intellectūverboꝝ legis qͥd .ſ. intēdit legiſlator. ¶ Tercio lex eſt implēda ꝯſtāter. vt .ſ. ꝓpter timorem penaꝝ nō declinet qͥs ab ea. Un̄ de ſct̄iscanit eccl̓ia. Iſte ſāctꝰ ꝓ lege d̓i ſui certauituſqꝫ ad mortem. ⁊ a v̓bis impioꝝ nō timuit.Sic legimꝰ de caſtiſſima Suſāna. ꝙ cū inuitaretur ad opꝰ nephariū ſub ꝯminatōne accuſatōis de adulterio. ⁊ ꝑ ꝯn̄s mortis. ſubitorn̄dit. Meliꝰ eſt mihi incidere ī manus vr̄asabſqꝫ opere. ꝙͣ derelinq̄re legē dei mei. Si em̄hoc egero mors mihi eſt. ⁊cͣ Dan̄. xiij. Sil̓it̓Eleazarus antiquꝰ voluit potius durā morteꝫ ſuſtinere. ꝙͣ trāſgredi vnū mādatū legisdei .ſ. comedere carnes porcinas: dicēs. Adoleſcētibꝰ exēplū forte relinquā. ſi forti aīo acꝓmpto ꝓ grauiſſimis ⁊ ſct̄iſſimis legibꝰ. honeſta morte ꝑfūgar. ij Mach̓. vj. c. Sꝫ ⁊ ſeptēfr̄es Machabei cū mr̄e ſua ſuſtinuer̄t ꝯſtātiſſime multa gͣuia ſuppliciorū genera. et demūmortē potiꝰ. ꝙͣ vellēt legē dei trāſgredi. Un̄ ⁊pͥmꝰ eoꝝ ad tormēta ductꝰ: dixit. Parati ſūꝰmagis mori. ꝙͣ patrias dei leges p̄uaricari.Et mr̄ eoꝝ eos exhortādo ad ꝯſtātiā martirij: dicebat. Aūdi creator qͥ for̄auit hoīs natiuitatē. quiqꝫ inuenit hoīm originē et ſpm̄:vob̓ iteꝝ r̄ddet ⁊ vitā cū miſcd̓ia ſic̄ nūc voſmetipſos deſpicitis ꝓpt̓ dei leges. ij Mach̓. vij.Sic ī nouo teſtam̄to innūeri martires ꝓ obẜuatōe legis euāgelice morteꝫ ſuſtinuert.Titulus duodecimꝰ de lege eterna. Ꝙ legieterne omīa ſubijtiunt̉ ⁊ qūo debemus conformare volūtati diuine. Capl̓m primū.Tx eterna ẜm beatūThomā. j. ſecunde.q. xciij. arti. j. nō eſt alid̓ ꝙͣ ratio diuine ſapīe. ẜm qd̓ eſt directiua oīm actuū ⁊ motōnū.Et qꝛ diuina rō nihil ꝯcipit ex tꝑe. ſꝫ ht̄ et̄nū cōceptū: ideo dr̄ lex eterna. Deꝰ em̄ ſicutꝑ ſapīaꝫ ſuā eſt cōditor vniuerſaꝝ naturaꝝ.ad qͣs ꝯꝑatur ſicut artifex ad artificiata. itaeſt gubernator oīm actuuꝫ et motionū q̄ inueniūt̉ in ſingulis creaturis. Un̄ ſicut ratiodiuine ſapiētie inꝙͣtum ꝑ eā cūcta ſūt creata. hꝫ rōeꝫ artis vl̓ exēplaris vel idee: ita rō
diuine ſapīe mouētis oīa ad debitū finē. ſeuip̄a rō gub̓natōis reꝝ. ī deo ſic̄ ī pͥncipe vniuerſitatis exn̄s. cū mūdꝰ diuina ꝓuidētia regat̉: obtinet vim legis. cū nihil aliud ſit lexꝙͣ qd̓dā dictamē pͣctice rōis ī pͥncipe. qͥ gub̓nat aliquā cōitatem ꝑfecte. Eſt at̄ ip̄a lexet̓na. ī trinitate deo qͥ mūdū regit. Un̄ de ip̄atrinitate canit eccl̓ia. Qui .ſ. deꝰ trinitas totūſubdit ſuis orbē legibꝰ. In ip̄o d̓o vna eſt lexvt dictū eſt: ī creaturis tot ſt̄. qͦt ſūt ſpēs creaturaꝝ qͥbꝰ ſingl̓is indidit dr̄ſas inclīatiōesī ſuos debitos fines. q̄ īclinatōes leges ī ip̄iscreaturis dicūt̉. Et ꝙͣuis ip̄a lex et̓na attribuat̉ ꝑ appropriatōeꝫ filio ẜm Tho. vbi ſupͣ.tn̄ ẜm Alexādrū ī tercia ꝑte. q. xij. pt̄ attribui ẜm ꝯditōnes legis varias. et alijs ꝑſoīs.Tria em̄ ꝯcurrūt ad legē .ſ. autoritas. veri (tas. ⁊ bonitas. Et ẜm hec oportet ꝙ lex hēatprincipiū. for̄aꝫ. et finē. Ratione pͥncipij debet̉ legi autoritas. qꝛ nō pt̄ eſſe principiū legis niſi hn̄s autoritateꝫ. Ratōne for̄e debet̉legi veritas. qꝛ nūꝙͣ fert̉ ſn̄ ratione recta .ſ. ſiſit ꝓp̄e lex. naꝫ iniuſta nō eſt lex. Ratōne finis debet̉ legi boītas. qꝛ lex nō ordinat̉ niſiad bonū. Si gͦ reſpiciamꝰ ī lege eterna autoritatem: ſic appropriatur ꝑſone pr̄is rationept̄atis. Si reſpiciamꝰ in ip̄a lege eterna veritatem: ſic appropriat̉ filio ẜm rōneꝫ for̄alem ſapīe. Si attendamꝰ bonitateꝫ legis: ſicappropriat̉ ſpūiſancto. Hec Alex. de ales.De lege eterna pōt in.§. j.telligi illd̓ pͣs. j. ꝙ dr̄ d̓ iuſto. In lege dn̄i fuit volūtas eiꝰ: ⁊ in lege eiꝰ meditabit̉ die acnocte. Hīc Aug. Ꝙ pct̄m nō ē alid̓ niſi dictūvel factū vel ꝯcupitū ꝯͣ legē eternaꝫ. Et ſubhis comp̄hēdit̉ ẜm Tho. oīs exceſſus ſiue locutōis. actōis. ⁊ deſiderij ꝯͣ rōeꝫ. Quia gͦ iuſtꝰſūmā diligētiaꝫ ht̄ vt caueat a pct̄is: iō affectus eiꝰ ē ad legē et̓naꝫ .i. volūtatē dei vt impleat. ītellectꝰ vt intelligat. vn̄ ī lege dn̄i fuitvoluntas ⁊cͣ. Ubi tria poſſunt notari.Ꝙ eſt vl̓is. et ideo mūdꝰ totus ea regl̓at̉. ibi.in lege dn̄i. Ꝙ eſt ꝑfectōnalis. et ideo affectꝰbonus ei ꝯfor̄at̉. ibi. fuit volū. eiꝰ. Ꝙ eſt rōnalis. ⁊ iō intellectꝰ rectus eā ſpeculatur. ibiet ī lege eiꝰ meditabitur die ac nocte.Ꝙͣtū ad pͥmū. Sciēdū. §. ij.ꝙ nll̓s hō ꝙͣtūcūꝫ hūit dn̄iū latū ⁊ lōgū. potuit vel p̄t dici abſolute dn̄s. ſꝫ ẜm qͥd. NaetſiOctauianꝰ pͥmus imꝑator pꝰ ceſarē. fecit deſcribi vniuerſū orbē t̓rarū. tāꝙͣ dn̄s t̓re: nūqͥd dn̄iū hūit aqͣꝝ. ⁊ aliorū elemētoꝝ. aut celoꝝ. aut angl̓oꝝ. aut etiā oīm brutoꝝ? Terteno. Fuit gͦ dn̄s. nō ſimpl̓r oīm: ſꝫ hoīm. quip̓ſabāt̉ tūc ī mūdo. Unde et illis legem darevolebat. nec tn̄ quo ad omīa: nō auteꝫ alijsrebus ſibi non ſubditis. Abſolute et ſimpliciter dn̄s eſt deꝰ. omībꝰ dominās creaturis.