Titulus decimꝰCapitulum primum

petit hūiliatus dicit leſus īiuriā tibi remittoſed volo ꝙ reſtituas meū. ⁊ ſi nō potes mō infutuꝝ paulatim facies. Poſſet tn̄ ita ⁊ talit̉hūiliari. ⁊ ille leſus eſſe ita diues ⁊ liberalis.ꝙ etiā debitū dimitte̓t ⁊ nō ſolū iniuriā. Sicaccidit d̓ offendēte deū. Et ꝙ poſt remiſſionēculpe r̄maneat qͥs obligatꝰ pene tꝑali. habesexemplū in dauid. Cui poſtꝙͣ dictū fuit verepeniteti. Dn̄s trāſtulit pct̄m tuū. tn̄ ꝓpt̓ ip̄mſuſtinuit magnā tribulatōꝫ ⁊ ꝑſecutōeꝫ filij.qd̓ notat Greg. de pe. di. j. Si pct̄m. vbi dicit.ꝙ delictū deus ſine vltōe nō patit̉. Aut eī hōpunit ꝑ ſeip̄m. aut deꝰ cū hoīe .ſ. vel ꝑ tribulatōnes vl̓ poſtea in purgatorio. Qd̓ em̄ nō faciet ad plenū ſatiſfactōis debite ꝓ pct̄is mortalibꝰ. in purgatorio ſoluet. vel etiā ꝓ venialibo. Et de his modo dicendū .ſ. de venialibꝰ.¶ Titulus decimꝰ de pct̄o veniali. Quid dicat̉ pct̄m veniale: ⁊ de nocumētis eiꝰ. Ca. j.Eniale dicitur a peniā. Poteſt gͦ dici aliqd̓ pct̄m̄ veniale triplicit̓. ẜmtho. pͥma ſcd̓e. q. lxxxviij. Unomodo qꝛ eſt veniaꝫ ꝯſecutū. etſic mortale poſt penitētiā dicit̉ veniale. VndeAugꝰ dicit. Fit veniale ꝑ ꝯfeſſionem qd̓ eratcriminale in oꝑatōne. de pe. di. j. Et hoc dicit̉beniale ex euentu. Alio mō dicit̉ veniale qd̓habꝫ in ſe vn̄ veniā ꝯſequat̉. vel totaliter velin ꝑte. In ꝑte quidē ſicut cū habꝫ aliqd̓ diminuens culpā. vt cū fit ex infirmitate vl̓ ignorātia. Et hoc dicit̉ veniale ex cauſa ꝙͣuis ſitmortale. Vnde Ciprianꝰ. qui poſt veritatemmanifeſtā ꝑſeuerat prudēs ⁊ ſciens .ſ. ī errore de aliqua materia. iā nō in venia ignorantie peccat. Preſūptōne em̄ atqꝫ obſtinationequadā nitit̉ cū a ratōne ſuꝑat̉. Tertō mō dicit̉ beniale. qꝛ nō habꝫ ī ſe vn̄ nō ꝯſequat̉ veniam ex toto: ſed faciliter dimittit̉. qꝛ .ſ. nontollit ordinē ad vltimū finē. vnde nō mereturpenā eternā: ſed tꝑalem. Et de his intelligit̉illud Bede. Peccata q̄ ex ignorātia vel infirmitate ꝯmittūt̉. dicit ⁊ p̄cipit alterutrū ꝯfiteri. ſ Iaco. v. quia facile remittūt̉. diſ. xxv.§. Crimīs. Ubi dicit glo. ⁊ bn̄. ꝙ loquit̉ de venialibꝰ que pn̄t laÿco ꝯfiteri. etiā oblata cōpia ſacerdotis. Nunꝙͣ tn̄ eſt neceſſariū ip̄a vl̓alia laÿco ꝯfiteri. Unde lÿ p̄cipit ponit̉ ꝓ cōſulit ſeu exhortatur. Et ſic ſumit̉. xxiij. q. iiij.Gwiliſarius. Hoc aūt dicit̉ veniale ex gene̓.et de hoc nūc loquit̉ qd̓ diſtinguit̉ ꝯtra mortale. pct̄oꝝ ergo actualiū aliqd̓ dicit̉ mortale ex gene̓. et aliqd̓ veniale ex gene̓. ẜm ꝙ genus vel ſpecies actus determīant̉ ex obiecto.Cū em̄ volūtas fert̉ in aliqd̓ ꝙ ẜm ſe repugͣtcaritati dei vel ꝓximi. ꝑ quā hō ordinat̉ ī vltimum finē: tūc pct̄m ex obiecto ſuo habꝫ ꝙſit mortale. Et ex gene̓ ſuo eſt illud mortale.

ſicut blaſphemia dei. ꝑiuriū. homicidiū. ⁊ huiuſmōi. Quādoqꝫ aūt volūtas fert̉ in illud ꝙin ſe ꝯtinet inordinatōeꝫ aliquā dei ⁊ ꝓximivt verbū ocioſum. riſus īmoderatus ⁊ hmōi.Et tale eſt veniale ex genere ſuo. et ab Aug.ponūtur multa de his que ſūt venialia ex genere ſuo. xxv. diſ. §. Alias ea. Ueꝝ quia actꝰmorales accipiunt ratōneꝫ boni vel mali nōſolum ex obiecto: ſed etiā ex diſpoſitōe agentis. ꝯtingit quādoqꝫ vt qd̓ eſt veniale ex genere ſuo ratōne obiecti. ſit mortale ex diſpoſitōne agentis. vtputa verbū ocioſum dictuꝫ adinducendū ad fornicatōeꝫ. Et ecōuerſo .ſ. qd̓eſt mortale ex gene̓. fit veniale ex diſpoſitōneagentis. ꝓpter hoc .ſ. qꝛ eſt actus imꝑfectꝰ .i.nō deliberatus a ratōne. vt cogitatō de adulterio cui non aſſentit̉ in ratione. de his clarius infra dicetur.Ueniale peccatuꝫ ẜm.§. j.Tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxxix. ꝯmitti nō potuit inſtatu innocētie vt ꝯmūiter ponit̉. Qd̓ nō eſtſic intelligendū. ꝙ illud qd̓ eſt nobis veniale. ſi ip̄e adam cōmitteret eſſet ei mortale ꝓpt̓altitudinē ſui ſtatus. qꝛ non potuit eſſe ꝙ cōmitteret aliquod qd̓ de ſe eſt veniale. anteꝙͣamitteret integritatē illius ſtatus peccandomortaliter. Ratō em̄ huiꝰ eſt. qꝛ peccatū veniale in nobis ꝯtingit. vel ꝓpter īꝑfectōꝫ actusſic ut ſubiti motus in gene mortaliū. vel ꝓpterinordinatōneꝫ exiſtentē circa ea que ſunt adfinē. ſeruato tn̄ debito ordine ad finē. Utrūqꝫaūt hoꝝ ꝯtingit ꝓpter quēdam defectum ordinis. eo ꝙ inferius non continet̉ firmiter ſubſuꝑiori. In ſtatu aūt innocentie erat ordinisinfallibilis firmitas. vt ſemꝑ inferiꝰ ꝯtineretur ſub ſuꝑiori .i. ſenſualitas ſub ratōe ꝙͣdiuſūmū homīs animo ꝯtineret̉ ſub deo. vt Augꝰ dicit ī. xiiij. de ci. dei. ¶ Et qꝛ maior eſt perfectō angeli ꝙͣ hoīs in pͥmo ſtatu. ſequit̉ ꝙ ſihomo in ſtatu innocētie non potuit peccarebenialiter. vt dictū eſt: nec angelꝰ poteſt peccare venialiter. Angelꝰ em̄ ſi eſt bonus. nonmouet̉ ad ea que ſūt ad finē. niſi in ordine adfinem debitū qui eſt deus. et ꝓpter hoc om̄iseius actus eſt actus caritatis. et ſic in eo nōpoteſt eſſe veniale. Angelus malꝰ non mouetur in aliqd̓ niſi ī ordine ad finem peccati ſuperbie eius. et ſic in omnibus peccat mortaliter. quecūqꝫ ꝓpria voluntate agit. Secus deappetitu naturalis boni. qui eſt ī eo. Et ꝙͣuispenialia videant̉ qn̄qꝫ ea que ꝓcurāt demōesꝯmitti ab hominibꝰ. tn̄ hoc faciunt vt ſic homines ad ſui familiaritatē adducāt. et inducāt ad mortale. Un̄ in om̄ibꝰ talibꝰ mortalit̓peccāt. ꝓpt̓ intētōeꝫ finis. ¶ Itē pͥmi motꝰ inī fidelibꝰ nō ſūt mortalia (vt qͥdā dixer̄t) ſꝫ venialia ſi eis nō ꝯſētiat̉. Huiꝰ rō ē duplex ẜmTho. pͥma ſcd̓e. queſti. lxxxix. arti. v. Primaqꝛ ſenſualitas nō potuit eē ſubiectū mortalis