Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
60
Einzelbild herunterladen
 

Citulus

Tercius

OQ cabit̉. et ſic timebit iuſtꝰ ab auditōe malaTercio exponitur pͥ­ .§. iij.ſus ille ſic. Iuſtus erit ī mēoria eterna .i. deieterni Hiere. ij. Hoc dīc miſerator tuus. recordatus ſū tui miſerās adoleſcētiā tuā. Recordatur at̄ deus electi ſui pͥmo p̄deſtinādo.Scd̓o iuſtificādo. Tercio glorificādo. Et ſic timebit ab auditōe mala. quā audiēt reprobi in fine: quibꝰ dr̄. Ite maledicti ī igneꝫeternū. ⁊cͣ Math̓. xxv.Titulus terciꝰ. De potētia intellectiua. Capitulū pͥmū. De intellectu poſſibili etagente realiter diſtinctis.E intellectu quē dicit ph̓us in libro deaīa eſſe potentiā aīe. at̄ intellectus ſit potētia aīe. etip̄a eſſentia eiꝰ. ꝓbat. bTho. īpͥma ꝑte. q. lxxix. arti. j. ſic. Tūc ſolū immediatū principiū oꝑatōnis eſt ip̄a eſſentia reioꝑantis. qn̄ ip̄a operatio eſt eiꝰ eſſe. Sic̄ em̄potētia ſe ht̄ ad oꝑatōeꝫ ad ſuū actū. ita ſehabet eſſētia ad. In ſolo at̄ deo ideꝫ eſt intelligere ſuū eſſe. An̄ in ſolo deo intellectꝰeſt eiꝰ eſſentia. I creaturis at̄ intellectualibꝰ intellectꝰ eſt q̄daꝫ potentia intelligētis.Et ſciēdum ẜm. bTho. vbi ſupͣ. ph̓i ponūtqͣtuor intellectꝰ .ſ. intellectū poſſibilē. intellectū agēteꝫ. intellectū ī habitu. et intellectūin actu ſeu adeptum. Quoꝝ qͣtuor intellectꝰagēs intellectꝰ poſſibilis ſūt realiter diuerſe diſtincte potētie. ſicut ī oībꝰ alijs. Aliaeſt actiua alia paſſiua. Alia v̓o tria diſtinguūt̉ ẜm tres ſtatꝰ ītellectus poſſibilis. Quiqn̄qꝫ eſt ī potētia tm̄ et ſic dr̄ poſſibilis. Qn̄qꝫ v̓o in actu pͥmo eſt ſcīa. et ſic dr̄ intellectus ī habitu. Qn̄qꝫ ī actu ſcd̓o eſt ꝯſide̓are et ſic d̓r intellectus in actu ſeu intellectusadeptꝰ. Hūc at̄ actū intellectꝰ. importat ꝓpehoc nomē intelligētia. ſigͣt em̄ ip̄m actū intellectus eſt intelligere. Un̄ non differt intelligētia ab intellectu niſi ſicut actꝰ a potētia ſua. In qͥbuſdaꝫ tn̄ libris de arabico trāſlatis. ſub̓e ſeꝑate qͣs nos angelos dicimꝰ. ītelligētie nūcupant̉: forte ꝓpter hoc ſꝑ hꝰ.ſb̓e actu intelligūt. Damaſcenꝰ etiam poītq̄dam ſūt dr̄ſe potētie: ſꝫ diuerſi actusintellectꝰ. Primo em̄ ſimpliciter aliqͥd app̄hēdit. et actus dr̄ intelligētia. Scd̓o id qꝛintelligit ordinat ad aliqͥd alid̓ cognoſcendūvel oꝑandū. et hec vocat̉ intentio. b̓o ꝑſiſtit ī inqͥſitōe eiꝰ qd̓ intēdit. vocat̉ excogitatio. v̓o id qd̓ excogitatum eſt examīat adaliqͣ certa. dr̄ ſcire vel ſapere. ſapīe ē iudicare. Exqͦ aūt ht̄ aliqͥd ꝓcerto tāꝙͣ examinatū. cogitat qūo poſſit illud alijs maīfeſtare. Hec eſt diſpoſitio interioris ẜmonis ex

ꝓcedit exterior locutio. Omīa hec ſūt actusvnius potentie intellectiue.De intellectu poſſibilihec potētia eſt potētia paſſiua. Un̄ ph̓s dīc ī Ciij. de aīa. intelligere eſt qd̓dam pati. Sedſciēdum ẜm. bTho. ī pͥma ꝑte. q. lxxix. arti.ij. pati tripliciter dr̄. Ano modo ꝓprijſſimeqn̄ .ſ. aliqͥd remouet̉ ab eo qd̓ patit̉ qd̓ conuenit ei ẜm naturā vel ẜm ꝓpriā inclinatōeꝫſicut aqͣ frigiditateꝫ amittit calefactōꝫaut homo egrotat vel triſtat̉. Scd̓o modo dr̄ aliqͥd pati minꝰ ꝓpe ex eo aliqͥd abijcit̉ ab eo ſiue illud ſit ꝯueniēs ſiue ſitueniēs. Et ẜm hec dr̄ pati. nōſolū egrotaſed etiā qui ſanat̉. Et nōſolū qui triſtat̉. ſeetiā qui gaudet. vel qͦcūqꝫ alteret̉ ſeu moueatur. Tercio modo dr̄ pati cōiter aliqͥd exhoc ſolū. id qd̓ eſt ī potētia ad aliquid recipit illd̓ ad qd̓ erat ī potētia abſqꝫ eo aliquid abijtiat̉. ẜm quē modū om̄e quod exde potentia ī actū dr̄ pati. etiaꝫ ꝑficituret ſic intelligere noſtrū eſt pati. Qd̓ apparethac rōne. Intellectꝰ em̄ haꝑatōnē cens ī vniuerſali. Comp̄hendi igr̄ pt̄ vtritellectus ſit ī actu vel potētia. ex hoc.derat̉ qūo intellectus ſe habꝫ adſale. Inuenitur em̄ aliqͥs intellead ens vniuerſale vt actꝰ totius entis. Et talis eſt intellectus diuinꝰ eſt diuina eſſētiin originaliter et virtualiter totū eſt etexiſtit ſicut ī prima. Et ideo intellectꝰtuinus eſt ī potētia ſed purus actꝰ. Nullꝰat̄ intellectus creatꝰ pt̄ ſe hr̄e vt actus reſictu totius entis vniuerſalis: qꝛ ſic oporter eſſꝫ ens infinitū. vnde oīs intellectꝰ creatꝰ hocip̄m eſt. eſt actꝰ oīm intelligibil̓.ſed ꝯꝑat̉ ad ip̄a intelligibilia ſicut potentiaad actū. Potētia at̄ dupliciter ſe hꝫ ad aEſt em̄ q̄daꝫ potētia ſꝑ ꝑfecta eſt actuſicut eſt materia corpoꝝ celeſtiū. Et ſic intellectus angelicꝰ ſꝑ eſt ī actu reſpectu ſuoꝫtelligibiliū. ꝓpter ꝓpinquitateꝫ ad diuinūtellectū ē actꝰ purus. Quedā potētia eſt ſꝑ eſt ī actu: ſꝫ de potētia ꝓcedit ad acſicut inuenit̉ ī generabilibꝰ corruptibilꝰEt ſic intellectus hūanus eſt infimꝰ in ordine intellectuū. eſt ī potētia reſpectu ſuorūintelligibiliū. Et ī pͥncipio eſt ſicut tabula ī nihil eſt ſcriptum. vt dīc ph̓s tercio deQd̓ maīfeſte apparet ex hoc. ī pͥncipiomus intelligentes in potētia. poſtea efficmur intelligētes ī actu. Et ſic ptꝫ intellectꝰ ē potētia paſſiua ẜm terciū modū. Cnotādū ẜm. b Tho. vbi ſupͣ. intellectꝰ paſiuus ẜm quoſdam eſt appetitꝰ ſenſitiuus īſūt anime paſſiones. Qui etiam ī̉ .j. ethicordicit̉ rationale. per participationem. quiaobedit rationi. Scd̓m alios intellectus paſſiuus dicit̉ virtꝰ cognitiua. nominat̉ ratio