Capitulū
Vnicum
vbi eſt de more comedere talia. Ieiunia etiāq̄ ſūt ex generali ꝯſuetudīe eccl̓ie obligāt. ſic̄et ea q̄ ſūt ī p̄cepto ſeu ſtatuto eccl̓ie. vt vigilia natiuitatis Io. bapt. oīm ſctōꝝ. ⁊. b Laurentij. ẜm Inno. Sic etiā vbi in aliqͣ ciuitatede ꝯſuetudine antiqͣta eſt celebrare aliqd̓ feſtū. qd̓ tn̄ nō ſit ab eccl̓ia ſtatutū. debꝫ ſeruari. vt feſtū Antho. vl̓ Nicola. vel alteriꝰ ſct̄i.Et ad hoc optime facit qd̓ dīc Hiero. ad Lucinū. Illud breuiter te ad monēduꝫ puto. vttraditōnes eccl̓iaſticas. preſertim q̄ fidei nōofficiūt. ita obẜuādas. vt a maioribꝰ traditeſunt. nec aliqͦꝝ ꝯſuetudinē. alioꝝ ꝯͣrio moreſubuerti. di. xij. illd̓. Ubi dīc glo. traditōes .i.ꝯſuetudines p̄ſertim .i. tm̄. Sic ponit̉. xj. q.iij. ſiqͥs ep̄s. Ul̓ p̄ſertim .i. ita demū ꝙ nō aduerſent̉ ꝯſuetudines fidei vel bonis moribꝰ.vt di. ea. illa. Nec alioꝝ ꝯͣrio. dīc ibi Archi. ꝯͣrio .i. diuerſo. Bonū gͦ bono ꝯtrariū nō eſt.Si gͦ due ꝯſuetudīes ſūt ꝯͣrie. gͦ vna mala ē.ſed ſi ſūt dr̄ſe nō. Et ꝯſuetudo vniꝰ loci alteri nō p̄iudicat. Et dicebat Goff. ꝙ eadē iuriſditio debꝫ hr̄i ī vna eccl̓ia q̄ ī alijs hr̄ de iurecōi. extͣ. de ꝯſue. Cū olim. Niſi p̄ſcripſe̓it aliqͣeccl̓ia. dīc glo. extͣ. de p̄ſcrip. auditis. Secusat̄ ſi agat̉ nō de iuriſditōne: ſed de parilitatꝭvel ꝯſil̓i actu: vt qꝛ dicūt aliqͥ. quidaꝫ faciūtſic. gͦ ⁊ nos debemꝰ hoc agere: ſed nō ſeqͥt̉. Etad hoc facit. c. illud. Et ad idē facit quod aitNicolaus papa. Scit ſct̄a romona eccl̓ia. ꝙnihil obſūt ſaluti credentiū dr̄ ſe ꝓ loco ⁊ tꝑeꝯſuetudines. ſi illis canonica nō obſiſtit autoritas. ꝓ qͣ eis obuiare debeamus. Un̄ nihiliudicamꝰ eis debere vel poſſe reſiſti. di. xij. IiC. li. viij. ti. lj. Que ſit lon. ꝯſuetudo. l. j. dicitur. Cōſuetudo p̄cedēs ⁊ rō q̄ conſuetudineꝫſuaſit tenēda eſt. Et qͥcquid ꝯͣ longā ꝯſuetudinē fiet ad ſolicitudinē ſuā reuocabit preſespuincie. diſ. xij. Et loqͥt̉ de cōſuetudine q̄ nōeſt ꝯͣria iuri ſcripto ẜm glo. Nā cū cōtraria ēdicet̉ infra. quid iuris. ¶ Cōſuetudo q̄ erat īregione meſopotamīe. quaꝫ allegauit LabāIacob: cum cōq̄ſtꝰ eſt de eo ꝙ ſuppoſuiſſꝫ ſibiLyā loco Rachelis: dicēs. Nō eſt ꝯſuetudīs īloco iſto. vt minores priꝰ tradamꝰ ad nuptias. vt hr̄ Gen̄. xxix. ī ſe laudabilis fuit: ſꝫ tn̄Laban male fecit eā ſeruādo. ex eo videlꝫ. qꝛtregit fidē ſibi datā. ſeu ꝓmiſſionē factam deRachele. qd̓ ē ꝯͣ ius nat̉ale. qd̓ p̄iudicat om̄iꝯſuetudini. Sic̄ etiā mō ſiqͥs iuraret ẜuareceterminata ſtatuta: puta. duce̓ ſecū tātā familiaꝫ cū mittit̉ ad gub̓nādū ciuitatē vel caſtꝝ. Et de more cōi oīm eſt nō duce̓ tātaꝫ. etqͣſi oēs illd̓ agūt. nec vn̄ꝙͣ defectꝰ iſte deducit̉ad iudiciuꝫ. vtiqꝫ talis peccaret mortalit̓: qꝛluraret duce̓ tantā familiā. ita ꝙ ſi ꝯſuetudoal̓s forte excuſaret a pct̄o trāſgreſſionis ſtatuti. nō tn̄ excuſabit a ꝑiurio. ¶ Sciendumetiā. ꝙ cū dr̄ eccl̓ie romane ꝯſuetudinē ẜuā-
dā. ī di. xj. c. vlt. circa fi. intelligit̉ illd̓ nō de 4om̄i cōſuetudīe romane eccl̓ie quo ad vrbeꝫſꝫ de ꝯſuetudine quaꝫ eccl̓ia romana mādatgeneraliter ẜuādā. vt dīc glo. ſūmaria ī pͥn.di. eiuſdē. Cū at̄ de nouo fūdaret̉ aliqͣ eccl̓iaſ. ꝑ cōuerſionē alicꝰ gētis vl̓ aliqͣ religio. ẜuari poſſꝫ illd̓ qd̓ ait Greg. Aug. ep̄o angloꝝ.Nō ꝓ locis res .i. mores: ſed ꝓ rebꝰ .i. moribꝰloca amāda ſūt. Ex ſingl̓is qͦꝫ qͥbuſcūꝫ eccleſijs q̄ pia q̄ religioſa q̄ recta ſunt elige. et hecqͣſi ī faſciculū collecta. apd̓ angloꝝ mētes incōſuetudinem. de pe. diſ. xij. nouit. Terciūgenꝰ cōſuetudinis ē. qn̄ dubia ē. vtrū .ſ. ſit ẜuāda. Et hec p̄cipue ht̄ locū. qn̄ eſt ꝯͣria alicui iuri humano ſcpͥto. Nā ſi eſſꝫ cōtͣria iurinat̉ ali vel diuino. iaꝫ declaratū eſt ſupͣ. ꝙ eētſꝑ mala ⁊ iō reprobāda. Cum gͦ eſt ꝯͣria iurihūano. aliqn̄ p̄iudicat ⁊ tollit ip̄m. ⁊ aliqͣndonō. Un̄. C. li. viij. ti. lj. dr̄. Cōſuetudīs vſuſqꝫlongeui nō vilis autoritas eſt. Ueꝝ nō vſqꝫadeo ſui valit̓ aꝫ momēto. vt aut rōeꝫ vincataut legē ſcriptā. di. xj. Ubi dīc glo. ꝙ aliqͥ intelligūt iſtud. c. qͦ ad pͥmā ꝑteꝫ de bona ꝯſuetudine. qͦ ad ſcd̓aꝫ d̓ mala ꝯſuetudīe. Sꝫ illeintellectꝰ eſt ineptꝰ. qꝛ ſeꝑat caudā a capiteqd̓ nō lꝫ. extͣ. de bap. maiores. Alij t̓o oēs exponūt de bona ꝯſuetudine totū. c. q̄ qͥdeꝫ cōſuetudo ſi ſit particl̓aris .ſ. ī aliqͦ loco. nō tn̄tollit ſeu vincit legē ſibi ꝯͣriaꝫ vniuerſalit̓. ſꝫſolū ī illo municipio vbi ẜuat̉. Et ꝙͣuis hocſit deꝝ. tn̄ nullꝰ de hoc vnꝙͣ dubitauit. ꝙ cōſuetudo ꝑticl̓aris debꝫ vince̓ legē ī oībꝰ alijslocis. Refert. Arch̓. di. xj. ſuꝑ dicto. c. Cōſuetudinis. ꝙ Ber. ꝯpoſt. dīc. ꝙ pͥncipiū illiꝰ. c.ſeu legis. loqͥt̉ de bona ꝯſuetudine nō ſcpͥta:cui ius aliqd̓ directe nō obuiat. immo ē iuriꝯſona. ⁊ hec ẜuari debet etiāſi nō ſit p̄ſcpͥta.Scd̓a ꝑs loqͥt̉ de cōſuetudine iuri cōtraria.⁊ ī tali requirit̉ p̄ſcriptō. ad hoc vt iuri poſitiuo p̄iudicet. extͣ. de ꝯſue. c. vlti. Alij dicūtꝙ loquitur iſta lex de ꝯſuetudine ꝑticulari.quę nec etiaꝫ ī loco illo ꝑticulari vincit legēniſi ſint ille conditōnes que ponunt̉ in glo.ſuper. c. fruſtra. diſ. viij. In illa autem gloſaque eſt Ioh̓. dicitur. Scias ꝙ ad hoc ꝙ conſuetudo p̄iudicet iuri. reqͥrit̉ primo ꝙ ſit p̄ſcripta. extͣ. de cau. poſ. cuꝫ eccleſia ſutrina.Secūdo ꝙ obtineat ī ꝯͣdicto iudicio ppl̓i. extͣd̓ ver. ſig. abbatē. Tercō ꝙ eo aīo fiat vt credat ſe ius hr̄e et vt ī poſteꝝ intendat illd̓ facere alioquin tl̓is vſus nō dr̄ vſus. ff. de iti.ac. qꝫ priua. l. j. Quarto vt res illa ſit preſcriptibilis. xcv. di. Illud. Quinto vt poſſit diciantiquata. ⁊ approbata. extra. de poſtul. bone ij. circa finem. Sexto debet continere naturalem equitatem. extra. de conſue. ex parte. Septimo ꝙ ſit de ſciētia principis introducta non tm̄ tolerata. extra. de priuilegijs.Cum iamdubum. Octauo ꝙ nō ſit ꝑ erroreꝫ