DecimuſſextusTitulus

5 8 inducta. ff. de leg. ꝙ nō ratione. et di. viij. cōſuetudo. Nono ꝙ maior pars ppl̓i ꝯſueueritilla conſuetudine vti. qͥa ſicut minor ꝑs populi non poſſꝫ condere legē. ita nec cōſuetudinem. Quidā tn̄ dicūt ꝙ illa conſuetudo p̄iudicat iuri. que excedit memoriā hominū.Illud em̄ loco cōſtituti habet̉. ff. de aqͣ qͦtti.et eſti. l. hoc iure Io. Sed quicqͥd dicat Ioh̓.dīc Bar. Bri. hoc breuiter teneas. ꝙ ẜm canoneꝫ ſufficit. ꝙ ꝯcurrāt iſta duo .ſ. ꝙ ſit rōnabilis et p̄ſcripta. hoc em̄ dicit decretalis.extra de conſue. c. vlt. Unde licꝫ conſuetudinis longeue etiam nō ſit vilis autoritas. nōtamen eſt uſqꝫ adeo valitura. vt vl̓ iuri ſcripto valeat derogare. niſi fue̓it ratōnabilis etlegittime ſit p̄ſcripta. Glo ſuper illud legittime preſcripta. ſpacio. xl annoꝝ. extͣ. de cau.poſ. cum eccl̓ia. Et de p̄ſcrip. Auditis. Et dehoc pn̄t haberi multa iura. Ea em̄ ſola locūhabēt ī rebꝰ eccleſiaſticis. vt. xvj. q. iij. §. pt̄.Glo. ſuꝑ illud niſi ſit rōnabilis. Rationabilis dicit̉ cōſuetudo. quā non improbāt iura.vt de cauſa poſ. cum eccleſia. Et eo. tit. cū dilectus. Et de verb. ſig. abbatē. vt qn̄qꝫ aliquiadmittātur ad electōeꝫ ad quos non ꝑtinetde iure cōi. et de alio collegio. iſta cōſuetudonon improbat̉ a iure. vt dicunt p̄dicta iura.¶ Irrationabilis autē dr̄ conſuetudo q̄ reꝓbatur a iure. qualis eſt illa. extra. de inſti.frequētibꝰ. Et de cōſue. cum venerabilis. ibireprobat̉ conſuetudo cuiuſdā loci. q̄ erat ꝙabbas qͥ immediate erat ſb̓ apl̓ica ſede. trāſferebat̉ ad aliā abbatiā ſine licentia obtētaa papa. quod fieri nō pt̄. Et eo. ti. c. j. reprobat̉ ꝯſuetudo. qua diſrumpit̉ neruus eccleſiaſtice diſcipline. c. cū inter vos. Et diciturneruꝰ eccl̓iaſtice diſcipline. vigor cenſure eccleſiaſtice .i. excōicatio. ſuſpenſio. et interdictum. Iſtis em̄ conſeruat̉ robur autoritatiseccl̓iaſtice. Ꝙ gͦ non ſeruarētur que ſtatutaſunt circa hmōi cenſuras ſeruanda. rationeꝯſuetudinis alicuiꝰ. nō excuſaret conſuetudo. Iteꝫ eo. ti. c. quāto. reprobat̉ conſuetudoqͣ aliqui ſimplices ſacerdotes ad defectū epiſcopoꝝ criſmabant in fronte. tales em̄ nihilconferebant. Itē nec ꝯͣ obediētiā valet ꝯſuetudo vel p̄ſcriptio. eo. ti. cum venerabilis. Etxviij. q. ij. abbatibꝰ. Itē nec contͣ ꝓcuratōnēque ratione viſitatōnis debet̉. infra. eo. cumex officijs. Itē reprobatur a iure cōſuetudo.que eſt ꝯͣlibertateꝫ eccl̓ie. extra. de elec. cumterra. Et. c. ſacroſancta. It̄ extͣ. de ꝯſue. c. exꝑte. reprobāt̉ due ꝯſuetudines ī quibuſdamꝑtibꝰ exn̄tes .ſ. ꝙ cū maritꝰ ex ꝓdigalitate velincuria vel alio caſu amiſiſſet bona ſua. alienabat bona vxoris mobilia vel immobiliaarbitrio ſuo. Alia conſuetudo erat. ꝙ vxorecommittēte adulteriū. medietatē oīm bonorum q̄ maritꝰ fuerat adeptus petebat et ap-

p̄hendebat. Utraqꝫ pariebat occaſionē malignandi. Nam ꝑ primā inuitabant̉ viri atdiſſipādum bona ſua. ꝑ ſcd̓aꝫ mulieres ꝓniores erant ad perpetrādum abulteriū. Itemſicut nō valet conſenſus vel pactū ꝯͣ legē. vtclericus reſpondeat in alteriꝰ foro. extͣ. de fo.cōpe. ſignificaſti. ita nec ꝯſuetudo. Nec etiāvt clericus verberādus ſe laico ſubijtiat ſuaſponte. extra. de ſen. exco. ꝯtingit. Itē reprobatur a iure cōſuetudo. qua quis ꝓpria autoritate ſibi eligat confeſſoreꝫ. extra. de pe. etre. ſi epiſcopꝰ. li. vj. Item reprobatur cōſuetudo exigendi pedagia et gabellas a clericiset religioſis. extra. de cenſi. ꝙͣꝙͣ. libro. vj. Itēreprobatur conſuetudo exigendi vel paciſcēdi aliquid tꝑale ꝓ ſpiritualibꝰ. vt ꝓ ingreſſumonaſterij vel ſacramentis. extra. de ſimo.qm̄ ſimoniaca. Sed ꝯſuetudo dandi vel accipiendi aliquod tꝑale ī collatōne vel receptōne ſpūaliū ꝑ modū elemoſine. ⁊ ex deuotōneet non ex pacto vel ꝑ modum precij. nec perſubtractōneꝫ ſpiritualiū nō reprobat̉. immoẜuari debēt laudabiles ī hmōi ꝯſuetudines.vt extra. de ſimo. ꝑ totum. PHoſti. at̄ dīc. ꝙq̄ dicat̉ rōnabilis ꝯſuetudo. erat arbitrio iudicis relinquenda. nec certa regula ſuꝑ hocpoterat dari. Archid̓. at̄ ſuꝑ. c. ꝯſuetudinis.diſ. xj. poſt ml̓tas opiniones recitatas. ad declarationeꝫ illiꝰ. c. ſcilꝫ qn̄ conſuetudo tollatſeu vincat legem ſcriptā. ſic dīc dic in ſūma.Ubi ꝯſuetudo obuiat om̄i iuri. ita ꝙ ip̄a cōſuetudo non tolerat̉ ab aliqͦ iure: tunc indiſtincte ſuccūbit cōſuetudo. et hoc ꝓpter bonūobediētie. et. xij. di. c. ij. Et qꝛ decreta ſūmorūpontificū. nō ſunt ī aliquo violanda. et hocponit̉ ſub ſtatuto. diſ. lxj. ſtatuimꝰ. Et ꝯͣriūfaciens peccat grauiter. diſ. lxiiij. qͥa per. Sꝫvbi cōcordat conſuetudo ſeu tolerat̉ ab aliqͦiure. licet alijs iuribꝰ videatur cōtraria: tunccōſuetudo vincit et tollit legem ſcriptā. quiamulta fieri nō debent. facta tamen remanētextra. de regula. ad apoſtolicam. Et. ij. q. vj.biduum. hec ille. Et ẜm hec cū dicitur ꝙ cōſuetudo non eſt rationabilis. ſeu non valet q̄obuiat canonicis ſtatutis. extra. de conſuet.ad noſtram. videtur intelligēdum quādo obuiat omnibus ſtatutis. Naꝫ ſi obuiat alicui.et per aliud toleratur. non erit irratōnabilisper hoc ſolum: al̓s nunꝙͣ tolleret ius ſcriptūcum tamen quottidie fiat contrariū ꝑ totaꝫeccleſiam. Uerbi gratia. De conſecra. diſ. iij.ꝓnunciandum. et. c. rogationes. In illis capitulis mandantur ſeruari dies rogatōnū.quo ad ieiuniū ⁊ quo ad ceſſatōnem ab oꝑibus. et tn̄ vbiqꝫ fit ꝯtrarium. nec aliquis dicit. ꝙ peccent fideles dies illos nō ſeruando:et hoc quia abrogatum eſt per contrariamconſuetudinem que p̄ſcripta eſt. Et etiā videt̉ rationabilis ꝓpter ieiunia multiplicata