CapitulūVnicum
ꝯſuetudo. qꝛ .ſ. tollit ius eligēdi ei cui ꝯpetitde iure. extra. de his q̄ fi. a p̄la. ſn̄ ꝯſen. ca. Eanoſcit̉. ¶ Septimo ſicut for̄a iuris attēdit̉ īpenis emoliendis ⁊ ex aſperādis: ita for̄a cōſuetudīs. extͣ. de ſimo. ꝑ tuas. ¶ Octauo. ſic̄de iure ꝯcedit̉ edificare ī loco publico: ita etde cōſuetudine. ff. ꝙ vi aut clam. l. iij. §. plane. t nono. ſicut dat̉ immūitas alicꝰ officij vel collatōis a lege: ita ⁊ a cōſuetudīe. ff.de iur̄. immu. l. ſꝑ. §. legē. ¶ Decimo ſicut lexderogat ꝯſuetudini: ita et conſuetudo aliqn̄legi. ff. de ſepul. vio. l. iij. §. diuꝰ. Extͣ. de cēſiꝙͣꝙͣ. li. vj. Et diſ. iiij. §. leges. Qd̓ intelligo .ſ.ꝙ lex tollat cōſuetudinē. qn̄ pͥnceps ꝑ ſuumtatutū vel reſcriptū intēdit tolle̓ ꝯſuetudinēet ſic debꝫ intelligi p̄dictꝰ. §. diuus. Al̓s ꝯtͣ.Extͣ. de cōſtit. licet. lib. vj. Et hāc ſnīaꝫ viſuseſt tenere Inno. et hoc teneas. qͥcquid al̓s īuenias notatū. ¶ Undecimo ſicut lex dat fornam teſtandi: et ita cōſuetudo. C. de teſta. l.ſi nō ſpāli. ¶ Duodecimo. ſicut antiqͥ canones determinabāt iuriſditōnem archiep̄i inuffraganeos et ſubditos eoꝝ: ita ⁊ ꝯſuetudoxtͣ. de offi. ordi. c. duo. ¶ Tredecimo. ſicut ſētētia principis intēdētis facere legē facit iusextra. de ſen. ⁊ re iudi. in cauſis. ita ⁊ ſnīa laa ſuꝑ ꝯſuetudinē. dūmō pl̓es ſint facit ius.remittit circa hoc ad no. ꝑ eū. ī. c. fruſtra.pi. viij. Ibi at̄ dīc ſic clariꝰ. Cōſuetudo inuaida cōualeſcit. ſi obtinet ī iudicio ꝯtradct̄oSi em̄ fuit deductū ī queſtioneꝫ an eſſet cōſuetudo ſuꝑ aliqͦ. et iudex ꝓnūciauit ꝯſuetubineꝫ eſſe. et nō fuit appellatū ab illa ſnīa.⁊ iudex nō illā ꝓnūciauit ꝑ errorē vel corruptioneꝫ: cōfirmata eſt talis ꝯſuetudo. et ī cōradicto iudicio decetero ẜuabit̉. nec recipitur libellus contra. et eſt vnꝰ caſus ſpālis īuo res inter alia acta. p̄iudicat alijs. Et ſicſullus aliꝰ d̓ ciuitate illa hēbit ꝓbare cōſueibineꝫ illā eſſe. ſed ſufficit ꝓbare qd̓ eſt obta ī ꝯtradictōe. ¶ Decimoqͣrto. ſicut lex eſtttēdēda et inſpiciēda ī teſtibꝰ euocābis: itat cōſuetudo. ff. de teſti. l. iij. ¶ Quindecimo.iē lex adiuuat conſuetudinē: ita ⁊ cōſuetudolegem. extra. de cenſi. Sopite.De triplici genere.§. iiij.conſuetudinis ſumendo large hoc vocabulūſuetudo. dīc Aug. ī. ij. confeſ. Que ꝯͣ moreshoīm ſūt flagicia. ꝓ moꝝ dr̄ſitate ſūt vitanba. vt pactū inter ſe gētis aut ciuitatis cōuetudine vel lege firmatum. nulla ciuis autꝑegrini libidine violet̉. Turpis eſt eī oīs ꝑsvniuerſo ſuo nō cōgruēs. Cū at̄ deꝰ iubꝫ aliqͥd ꝯtͣ morē qͦrūlibet. etſi ibi nunꝙͣ factū eſt:tn̄ faciendū eſt. diſ. viij. Unde etiā ꝑ pͣs. dr̄ dedeo. Qui habitare facit vniꝰ moris in domo.Homꝰ dei ē ſuꝑna gl̓a. ẜm illd̓. ij Cor̄. v. PHabemus ī celis domū nō manufactū. Et ī hac
domo qͥ inhabitāt .ſ. ſct̄i ſūt vniꝰ moris. Et h 49mos nō eſt aliꝰ niſi grārūactō ⁊ vox laudis.vt dr̄ Iſa. ⁊obie. xij. Irl̓m ꝑ om̄es vicos eꝰcātabit alleluia. Sꝫ ad illā domū nō it̉. niſide domo dei q̄ eſt eccl̓ia militās. ī qͣ deꝰ inhabitare facit electos ſuos ꝑ gratiaꝫ. ita vt ſintvniꝰ moris ꝙͣtū ad cultū interiorē. qͦ vna fide. ſpe. ⁊ caritate. honorat̉ deus. Ꝙͣtū etiamad cōuerſatōnē exterioreꝫ ſūt vniꝰ moris ꝙͣtum ad neceſſaria ad ſalutē. ⁊ ſub eiſdeꝫ etiāritibꝰ ⁊ ceremonijs eccl̓ie. Et ſi aliqui fidelesnoīe ſūt dr̄ſoꝝ ⁊ maloꝝ moꝝ: hi nō habitātī eccl̓ia merito. nec ꝓpe dr̄ malus mos vl̓ cōſuetudo. Eſt igitur triplex cōſuetudo.Eſt conſuetudo de ſe mala et ideo effugāda.Eſt conſuetudo de ſe bona ⁊ ideo imitanda.Eſt conſuetudo dubia ⁊ id̓o bn̄ examīanda.Conſuetudo de ſe mala. eſt oīs q̄ eſt ꝯtͣ legeꝫdiuinā vel naturalem: ⁊ actꝰ ex illa ꝓcedēs ſꝑeſt pct̄m. Nec minuit pct̄m vt aliquibꝰ vid̓r.nec excuſat: ſꝫ auget. vt dr̄. xxiiij. q. j. ſciſmaEt extͣ. de cōſue. c. vlt. dr̄. Tāto ſūt grauiorapct̄a. ꝙͣto aīaꝫ infelicē diutiꝰ detinēt alligatam. Et ratio huiꝰ eſt. qꝛ cū magis effrenatatoluntate. et firmiori habitu malicie talespeccāt. Et qꝛ ẜm ph̓m. cōſuetudo eſt qͣi altera naturā: ideo cū difficultate magna qͥs recedit a pct̄is ꝯſuetis. Et ī huiꝰ figurā Lazarus qͣdriduanꝰ ſepultꝰ. deſignās peccātem excōſuetudīe ẜm Aug. de pe. di. ij. Sicut multis p̄miſſis fuit reſuſcitatꝰ .ſ. lacrimis et p̄cibus et hmōi. Nō obſtat ꝙ Gregor̄. loquēs decrapula. quā ꝯſueuer̄t face̓ laici ī carniſbreuio. q̄ vtiqꝫ pct̄m eſt. dīc. Nec a tali cōſuetubine auerti pn̄t: et id̓o cū venia ſuo ingeniorelinq̄ndi ſūt. ne forte peiores exiſtāt ſi a tl̓icōſuetudine ꝓhiberēt̉. di. iiij. c. deniqꝫ. Dicitem̄ ibi glo. Ꝙ relinquūt̉ cū venia .ſ. pene tēporalis. ita ꝙ nō vult dice̓ Greg. ꝙ cōſuetudo excuſet illos a pct̄o: ſꝫ ꝙ nō debꝫ tolli tl̓isconſuetudo ꝑ penas tꝑales. qn̄ timet̉ maiusinde ſcandalum ꝓuenire. Uerū eſt tamen ꝙaliqn̄ quis peccat ex ignorātia vl̓ fragilitate. faciēs id qd̓ conſueuer̄t alij face̓ circa aliquid. et tūc nō excuſat̉ a mortali. ſi iſtud qd̓agit ẜm conſuetudineꝫ alioꝝ eſt cōtra legeꝫdei vel naturaleꝫ. Sed minuit̉ grauitas eiꝰ:puta. ſiquis facit aliquē cōtractū vſurariū.credens eſſe licitū. qꝛ illud cōiter fit ẜm morem ſue patrie. certū eſt ꝙ conſuetudo illiusloci nō excuſat eum a mortali. quia contralegem dei. quā ſicut lex humana tollere nonpt̄: ita nec conſuetudo que potiꝰ dicenda eſtcorruptela ſeu abuſio. talibꝰ abuſionibus etcorruptelis plenꝰ eſt mūdus. Contra qd̓ dicitdn̄s Exo. xxiij. Nō ſequaris turbā ad malū.Et apl̓s. j Corinth̓. xj. Siquis videtur intervos cōtentioſus eſſe ſcilicet ꝯtra veritatem.nos conſuetudinem talē non habemꝰ ſed ne-