Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
434
Einzelbild herunterladen
 

TitulusDecimuſſextus

tate. Et lex quidē diuina naturalis a rōnabili dei volūtate. Lex at̄ hūana a voluntatehoīs rōne regl̓ata. Sicut at̄ volūtas hoīset maīfeſtat̉ v̓bo ī rebꝰ agendis. ita et facto. hoc em̄ vnuſqͥſqꝫ elige̓ videt̉ vt bonū qd̓oꝑe implet. Manifeſtū eſt at̄. lex humanapt̄ inſtitui mutari verbo exponi. inꝙͣtuꝫiudicat interiorē motū ꝯceptū rōnis hūane. vn̄ actus maxīe multiplicatos.ſuetudinē efficiūt. lex pt̄ mutari exponi.et aliqͥd inde cauſari qd̓ habeat vim legis. īꝙͣtū actus hoīm ml̓tiplicatos interior voluntatis motꝰ rōnis ꝯceptꝰ efficaciſſimeclarat̉. em̄ aliqͥd multotiēs fit. ſic vid̓r exde liberato rōnis iudicio ꝓuenire. Et ẜm hocꝯſuetudo ht̄ vim legis. abolet aliqn̄ legē etinterp̄tat̉ legē. Et qꝛ lex diuina nat̉aliscedit a volūtate diuina vt dictū eſt. ſupͣ quā ſe extēdit pt̄as humana: ſic̄ lex hūana pt̄ tolle̓ legē diuinā vl̓ naturaleꝫ. ita etiānulla cōſuetudo pt̄ tollere legē dei vel nat̉ alem. Un̄ Iſido. ī ſinonimis. Prauū vſū lex .ſ.biuina et .ſ. naturalis vincat. di. xj. vſus Sed ꝯſuetudo poſſꝫ tolle̓ legē humanaꝫ. arguit̉ ſic. Ex multis malis pt̄ fierivnū bonū. ſꝫ ille pͥmo incipit ꝯͣ legem face̓male facit. multiplicatis ſil̓ibꝰ actibꝰ nonefficiet̉ aliqd̓ bonū. Lex at̄ eſt qd̓dam bonū.qꝛ eſt regulatiua humanoꝝ actuū. ꝯſuetudineꝫ aboleri pt̄ lex. vt cōſuetudo habeat vim legis. Ad qd̓ rn̄det Tho. vbi ſupͣ.leges humane ī aliqͥbꝰ caſibꝰ deficiūt. vn̄ poſſibile eſt aliqn̄ ꝯtͣ legē agere ī caſu ī deficitlex. et tn̄ actꝰ erit malus. Et tales caſꝰmultiplicāt̉ ꝓpter aliquā mutatōꝫ hoīm. tūcmanifeſtat̉ ꝯſuetudinē. lex vlteriꝰ vtilis eſt. ſicut etiā maīfeſtaret̉ ſi lex ꝯͣria v̓boꝓmulgaret̉. Si at̄ adhuc remaneat eadēqͣre lex pͥma vtilis erat: tūc ꝯſuetudo legēſꝫ lex ꝯſuetudinē vincit. Niſi forte ꝓpter hocſolum lex inutilis videat̉. qꝛ eſt poſſibilisẜm cōſuetudinē pr̄ie. eſt vna de ꝯditionibꝰlegis. Difficile eſt em̄ ꝯſuetudineꝫ multitudinis remouere. Scd̓o arguit̉ ſic .ſ.ſuetudo poſſit facere legē ſeu hr̄e vim legis. Facere ſeu ꝯdere legē ꝑtinet ad ꝑſonaspublicas. hn̄t rege̓ ciuitatē ſeu ꝯn̄itatē. vn̄priuate ꝑſone legē face̓ pn̄t: ſꝫ cōſuetudoinualeſcit actꝰ priuataꝝ ꝑſonarū. cōſuetudo ht̄ vim legis nec p̄t̄ tolle̓ legē. Ad qd̓rn̄det Tho. vbi ſupͣ. Aultitudo ī ꝯſuetudoaliqͣ introducit̉ p̄t̄ eſſe duplicis ꝯditōis. ſiſit libera multitudo poſſit ſibi legeꝫ imponere. plꝰ eſt cōſenſus totiꝰ multitudīs ad aliqͥd obẜuādum. qd̓ ꝯſuetudo maīfeſtat ꝙͣ autoritas principis. ht̄ pt̄ateꝫ ꝯdēdi legē:niſi inqͣtū gerit ꝑſonā multitudinis. Un̄ lꝫſingl̓e ꝑſone poſſint condere legē. tn̄ totꝰppl̓s legeꝫ condere pt̄. Si v̓o multitudo non

ſit libera. nec habeat pt̄ateꝫ ꝯtēdi legeꝫ. tūcetiā ht̄ pt̄ateꝫ remouēdi legem a ſuꝑioripoſitā. Et tūc ip̄a cōſuetudo ī tali multitudine p̄ualēs. obtinet vim legis: niſi īꝙͣtū eos tolerat̉. ad qͦs ꝑtinet legē impone̓ multitudini. Ex hoc ip̄o em̄ tolerāt qd̓ fit ꝯͣ legem ſuā. vidēt̉ approbare. qd̓ ꝯſuetudo induxit. hec Tho. refert. Archi. ī roſario. di. xj. Dicit at̄ Io. ī glo. ſuꝑ. §. leges. di. iiij.ſuetudo pt̄ abrogare .i. tollere legeꝫ. niſiexp̄ſſum ꝯſenſum pape. vt extͣ. de p̄ben. cumiādudum. Licet q̄daꝫ dixerīt ſufficit ſolaſcīa pape. Et ſeqͥt̉ ī illa glo. eſt Bart. brix.Ego credo conſuetudo rōnabilis p̄ſcpͥtatollat legeꝫ. vt extͣ. de ꝯſue. c. vlt. Etiā ſn̄ ſcīaprincipis: difficile em̄ eſſꝫ ſcire oēs cōſuetudines ẜuāt̉. Addit Archi. ī roẜ. Alij dicūtꝯtͣ .ſ. non ſufficit ſcīa principis ad hocconſuetudo tollat legeꝫ. di. xij. ꝯſuetudo. Inpapa certū eſt reqͥrit̉ eiꝰ aſſenſus exp̄ſſus.et eſt nccͣiꝰ. cum ex trāſlatōne ppl̓i ſꝫ dominica iuſſione. ꝯſilioꝝ autoritate ſuā habebat iuriſditōeꝫ. di. xj. ꝯn̄s. Sꝫ opinioneglo .ſ. ſufficit ſola ſcīa tolerātia. facit. ff.de legi. l. de quibꝰ. Cum ideꝫ oꝑet̉ tacitꝰ cōſēſus qd̓ exp̄ſſus. immo plꝰ qn̄qꝫ: vt notariſueuit. di. liiij. ſi ſeruꝰ. Si at̄ ſubditi nollentacceptare rōnabileꝫ ꝯſtitutōꝫ. allegātesſuetudinē in cōtrariū: conſtituēs pt̄ eospellere. vt factū fuit. xxiij. q. v. Al̓s pt̄as eiꝰeſſet deluſoria. Iuſſa em̄ romane eccl̓ie ẜuare tenemur. et ſeruat: peccat. diſ. lxiiij.Quia. Et cum dr̄ lex tolli diſuetudineꝫ intelligēdum eſt ꝯͣrium actū ſeu vſum ad idquod mandat lex.Quomodo cōſuetu.§. iij.do ꝑificat̉ legi ī multis. ponit Archi. di. xj.in his. ſuꝑ eo. dixit Aug. mos ppl̓i dei. etinſtituta maioꝝ lege hn̄da ſūt. Et pͥmodeꝫ parificat̉ ī nouo iure ꝯſtituēdo. Sic̄ em̄lex de nouo inſtitui pt̄ priꝰ non erat facta:ita cōſuetudo vbi non eſt ſtatutū ius legeꝫobligātē introducit. ff. de legibꝰ. l. diuturni. Scd̓o ī interp̄tatōe. ſicut .n. vna lex aliā īterp̄tat̉. ff. de legi. l. ſi de interp̄tatōne: ita etꝯſuetudo interp̄tat̉ legē. extͣ. de cōſue. dilectꝰ. Tercio ſic̄ ī iure ſcripto ꝓcedit̉ de ſimilibꝰ ad ſil̓ia: ita et ī iure cōſuetudinario.C. ſit long. ꝯſue. l. j. Quarto ſicut lex facit aliquē iudicem ordinariū: ita ꝯſuetudoextͣ. de fo. ꝯpe. cuꝫ cōtingat. Et de offi. arch̓.dilecto. Quinto ſicut lex infor̄at iudiceꝫiuriſditōeꝫ. ita et ꝯſuetudo. ff. de offi. ꝓcōſul̓.et lega. l. ſolent. §. j. Sexto ſic̄ lex dat certis ꝑſonis pt̄ateꝫ eligendi: ita et cōſuetudo.extͣ. de poſtu. bone memorie. Et de elec. venerabileꝫ. Et. c. cumana. It̄ ſicut ī electōnibusius ciuile canonicū attēdit̉: ita ꝯſuetudoextͣ. de exceſ. p̄la. et. c. non ira. immo plꝰ facit