.viiij.Citulus
I acqͥeſces vt a vero deuies: et ꝓhibitio mēdacij. ẜm illud. Mendatiū fugies. ⁊ ꝓhibitio d̓tractōis. ẜm illud leuit̉. xix. Nō eris ſuſurroet criminator in ppl̓is. ¶ Alijs duobus p̄ceptis vltimis nll̓a alia addunt̉. quia omnismala ꝯcupīa etiā alioꝝ vitioꝝ ꝑ eaꝓhibet̉.ꝓpterea aūt magis ꝓhibetur ſpāliter deſideriū adulterij et furti ꝙͣ alioꝝ vitioꝝ. vt homicidij et hmōi. ex eo quia delectato adulterij et vtilitas diuitiaꝝ ſūt ẜm ſeip̄a appetibilia: īꝙͣtū habēt rōeꝫ boni delectabilis vel vtilis: ſꝫ homicidiū et falſitas ſūt ẜm ſe horribilia. quia ꝓximꝰ ⁊ veritas naturaliter amātur et nō deſiderant̉ ꝯͣria eis. niſi ꝓpter alid̓et iteꝝ. qꝛ paſſiones iraſcibilis: deriuātur apaſſionibus ꝯcupiſcibilis. Ibeo ī p̄ceptis d̓calogi que ſūt quaſi prima el̓a legis nō eratmētio faciēda be paſſionibꝰ et vitijs iraſcibilis: ſꝫ tm̄ ꝯcupiſcibilis: et in p̄ceptis ſuꝑadditis decalogo: reꝑiunt̉ ī diuerſis locis p̄cepta de omnibꝰ virtutibꝰ: ſꝫ nō ita aꝑte.¶ De decalogo et ſingulis p̄ceptis eius inCapitulum quartum.particulari.E ſingulis p̄ceptis decalogi. quoꝝ tria pͥma ꝑtinentad dilectōꝫ dei. Et illoꝝ primuꝫē. nō hēbis deos aliēos corā me.nec facies ſculptile. neqꝫ adorabis neqꝫ colesea. exo. xx. Ad qd̓ etiā facit qd̓ ait dn̄s perpͣs. Iſrl̓ ſi audieris me: nō erit ī te deꝰ recēsneqꝫ adorabis deū alienū: ego em̄ ſū dn̄s deꝰtuꝰ. Iſrl̓ interpretat̉ vidēs deū: et ſignat populū fidelē. qui ſi audit .i. obedit deo: ī mandatis legis ſue obſeruat qd̓ ſequit̉. qꝛ hoc ēprimū mandatū legis. vt .ſ. nō ſit ī corde ſuoet credulitate alius deꝰ ꝙͣ verꝰ deꝰ. qͥ ē eternus. Omnis aliꝰ qͥ opinione falſa habereturdeꝰ: eſſet deꝰ recēs. Neqꝫ adoret cultu exteriori (quo qͥs ꝓteſtat̉ fidē ſuā) deos alienos extͣdeū veꝝ. Et quia ſapiētis ē ordinare ẜm philoſophū. Maxīa aūt ſapīa reꝑit̉ ī lege diuina: ideo cū maximo ordine poſita vt numerata ſūt ip̄a p̄cepta. Et vt iſtud ſit primumPro cuius d̓claratōe dicit. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e.q. cxxij. arti. ij. ꝙ ad legē ꝑtinet homines facere bonos. et ideo oportet p̄cepta legis ordinari ẜm ordinē generatōis. ẜm quaꝫ homofit bonus. In ordine aūt generatōis duo ſūtattēdenda. quorū primū eſt. ꝙ prima ꝑs primo ꝯſtituit̉. Sicut in generatōe aīalis primo generat̉ cor: et in domo primo fit fūdamentū: et in bonitate anime. prima ꝑs ē bonitas volūtatis. ex qͦ hō vtit̉ bene quacūqꝫalia bonitate. Bonitas at̄ volūtatis attendit̉ ad obiectum ſuum quod eſt finis. ⁊ ideoin eo eſt qui erat per legē inſtituendus advirtutem. Primo oportuit quaſi iacere qd̓bam fundamentū religionis. per quā homo
debite ordinatur in deū. qui eſt vltimus finis humane voluntatis. Secūdū qd̓ attenditur in ordine generatōnis eſt. ꝙ prius impedimēta et contraria tollantur. ſicut agricola prius purgat agrū ꝙͣ ſeminet. Et ideocirca virtutē religionis prius erat homo īſtruēdus. vt impedimēta vere r̄ligionis excluderet ꝙͣ ꝙ actus eius exerceret. ſcilꝫ ī colendo eū. precipuū aūt impedimentū religionis eſt. qꝫ homo inhereat falſo deo. ẜm illd̓math̓. vij. non poteſtis ſeruire deo et māmone. et ideo rationabiliter primo p̄cepto excluditur cultus falſoꝝ deoꝝ. Prius ergo erant premittenda p̄cepta negatiua quibustollerent̉ impedimēta religionis .ſ. infidelitatis per primū preceptū. ⁊ irreuerētia perſecundū: et poſtea iacendū fundamentū religionis ꝑ cultū exhibendū vero deo. qd̓ fitin tertio p̄cepto .ſ. de ſanctificatōne ſabbatiNon ergo ſit in te deus recens. vt credas vl̓colas aliū ꝙͣ deū eternū. Neqꝫ adorabis deūalienum. vt notat. b. tho. in libello de decempreceptis.Sicut contra iſtud p̄ce §. j.ptū primū. Non habebis vel adorabis deosalienos: faciebant antiqui pagani quadrupliciter: ita et nūc mali fideles quaſi eos imitantes. ¶ Quidā em̄ colebāt celeſtia corꝑacredentes aſtra eſſe deos. De quibus diciturſapiētie. xiij. Solē et lunā et girū ſtellarumrectores orbis credentes deos putauerunt.Et ideo moyſes ꝓhibuit iudeis. ne leuarentoculos ad celū: et adorarent ſoleꝫ et lunamet ſtellas. que fecit deus in miniſteriū .i. ī ſeruitiū noſtrū non in cultū eoꝝ. Hos imitāiꝯͣ hoc p̄ceptū agentes aſtrologi. qui dicuntrectores eſſe animaꝝ corꝑa celeſtia et ꝯſtellatōibꝰ ſub quibus naſcuntur homines neceſſe ad bonum vl̓ malū trahi. Et hi ꝓ he̓ticis ꝯdemnantur. xxiiij. q. iij. c. penultimo.Quidā alij colebāt inferiora elementa. d̓qͥbus ſapīe. xiij. aut ignē aut ſpiritū aut aerem deos putauerūt. Chaldei ignē ꝓ deo habebāt. et quia abrahā cuꝫ fratribꝰ ſuis ⁊ patre arā: noluerunt illū tollere dicentes noneſſe deū: in ignē ꝓiecti ſūt vt exꝑirentur viꝫeius: ſed fide euaſerūt. Unde abrahā dr̄ liberatus de vr̄ .i. de igne chaldeoꝝ. His ſimilesſūt qui īferioribus male vtunt̉. Nimis amātes diuitias. Un̄ et apl̓us dicit auaritiā eēy̓doloꝝ ẜuitus. quia cultū quē debꝫ auarusdeo exhibere et ſolicitudinē: exhibet nūmo.¶ Tertij errātes colebāt homines in deos ſevel alios. Aliqui em̄ nimis carnaliter amātes certas ꝑſonas: ip̄is mortuis fecerūt eisymagines que colebant in deos. Sicut fecitninus de belo patre ſuo. Unde ÿdola primodenominata ſunt. vt dicerentur bel vel baalvel baalim. Et ſapientie decimoquarto. dr̄.