TertiumCapitulum
et ſuꝑaddita niſi fiāt in caritate. vt dr̄ iacobi. ij. Qui totā legē ẜuauerit. offēdat at̄ ī vno .i. in caritate q̄ vnit nos cū deo: factꝰ ē omniū reꝰ .i. dānabit̉: ac ſi nullū ẜuaſſet mādatoꝝ. Seruādo tn̄ qd̓cūqꝫ p̄ceptoꝝ nō exiſtēs ī caritate: puta. honorado ꝑentes: noneccat nec ex hoc damnat̉. qꝛ honorauit ꝑtes in caritate nō exiſtēs. Sꝫ ex hoc ꝙ nōabuit caritatē. nec ſe exercuit ī actibꝰ eiusꝫdebuit. ¶ Pro maiori aūt d̓claratōe hoīdicit. b. tho. pͥma ſcd̓e. q. c. arti. x. ꝙ actusiritatis pt̄ dupliciter ꝯſiderari. Uno mōꝙ ē qͥdaꝫ actꝰ ꝑ ſe. Et hoc mō cadit ſb̓ p̄to legis. qꝛ de hoc dat̉ ſpāle p̄ceptū .ſ. dies dn̄m deū tuū et diliges ꝓximū. Et ꝙͣtūhoc verū dixerūt illi qͥ dixerūt ꝙ modusitatis cadit ſub p̄cepto. Nō em̄ ē impoſſie obſeruare hoc p̄ceptū qd̓ ē de actu caris. qꝛ pt̄ ſe hō diſpone̓ ad caritatē habencū eā habuerit: pt̄ ea vti. Alio mō pt̄rari actꝰ caritatis. ẜm ꝙ ē modꝰ actuūvirtutū .i. ẜm ꝙ actꝰ aliaꝝ virtutū ornt̄ ad caritateꝫ q̄ ē finis p̄cepti. Et hocverū ē qd̓ dixerūt alij .ſ. ꝙ mobus caritacadit ſub p̄cepto. hoc ē dictū. ꝙ ſub hocꝑ honora patrē tuū ⁊cͣ. nō includit̉ ꝙoret̉ pater ex caritate: ſꝫ ſolū ꝙ honoren̄ qui honorat patrē nō habēs caritaō efficit̉ trāſgreſſor p̄cepti de honoratōetū: etſi ſit trāſgreſſor p̄cepti ꝙ dat̉ de diis actu vn̄ penā meret̉. Ꝙͣuis gͦ qͥ honoentes teneat̉ ex caritate honorare: hocō ē ex vi huiꝰ p̄cepti. Diliges dn̄m deumx toto corde tuo. qd̓ intelligit̉ vt oīa aferant̉ in deū. Et cū iſta ſint duo p̄ceffirmatiua .ſ. de honore ꝑentuꝫ et d̓ diē nō obligātia ad ſemꝑ: pn̄t ꝓ diuerſisis obligare: ita pt̄ ꝯtingere ꝙ implenstū de honore ꝑentū: nō tūc trāſgrediae obmiſſione caritatis in deū. Oportꝫ gͦpta cuſtodire in toto corde .i. ī caritate ſibult ſaluari. qd̓ aūt dr̄ math̓. xix. Si visitā īgredi ẜua mādata. intelligit̉ nōſoē mādatis decalogi: ſꝫ etiā de alijs īter q̄puū ē illud de caritate. ¶ Debēt etiā ſērcuſtodiri p̄cepta moralia. qꝛ īdiſpenſaa ſt̓. vn̄. pͣs. Cuſtodiā legē tuā ſemꝑ ī ſeū ſeculi. Pro cuiꝰ declaratōe dicit. b. tho.na ſcd̓e. q. c. arti. viij. ꝙ in p̄ceptis debet fidiſpēſatio. qn̄ occurrit aliqͥs ꝑticularisſus ī quo ſi verbū legis obẜuet̉: ꝯͣriat̉ inntōi legiſlatoris. Intētio aūt legiſlatorisuiuſcūqꝫ ordinat̉ pͥncipaliter ad bonū cōe.decūdo ad ordinē iuſtitie v̓tutis. ẜm ꝙ boiū cōe ꝯſeruat̉. Et ad ip̄m ꝑuenit̉. Siquap̄cepta dant̉. q̄ ꝯtineāt obſeruatōeꝫ bonioīs vel ordinē iuſtitie et v̓tutis: huiuſ. p̄cepta ꝯtinēt intētionē legiſlatoris. Et ideo īdipenſabilia ſūt: puta. ſi poneret̉ ī aliqua ci
uitate hoc p̄ceptū. ꝙ nullus deſtrueret rempublicā: vel ꝓderet ciuitatē. vl̓ ꝙ nullus faceret aliquid iniuſte: hmōi p̄cepta eēt īdiſpēſabilia. Precepta at̄ decalogi ꝯtinēt ip̄aꝫintentōꝫ legiſlatoris .ſ. dei. Nā p̄cepta primetabule que ordināt nos ad deū: ꝯtinent ip̄mordinē ad bonū cōe et finale qd̓ ē deꝰ. Precepta aūt ſcd̓e tabule ꝯtinēt ordinē iuſtitie inter homines ẜuāde. vt .ſ. nulli fiat īdebitū etcuilibet reddat̉ debitū. ẜm em̄ hāc rōeꝫ ītelligenda ſūt p̄cepta decalogi. ⁊ iō ſūt om̄inoindiſpēſabilia. qd̓ em̄ in decalogo ꝓhibet̉ occiſio hoīs: hoc fit inqͣtū iſtud habet rōeꝫ īdebiti. qꝛ .ſ. ē innocēs. Et hoc lex hūana nōpt̄ ꝯcedere .ſ. ꝙ indebite hō occidat̉. Sꝫ malefactores vel hoſtes reipublice occidere nōē īdebitū. vn̄ nō ꝯͣriat̉ huic p̄cepto non occides. qꝛ ꝙ iudex occidat malefactorē. Simil̓rꝙ abrahā ꝯſēſit occidere filiū yſaac. n̄ ꝯſenſit ī homicidiū ꝓhibitū. qꝛ debitū erat eū occidi ẜm mandatū dei. qui iuſte infligit mortē iuſtis et peccatoribꝰ ꝓ peccato pͥmi ꝑētis.cuiꝰ ſnīe ſi homo ē executor deo iubēte: nō ēhomicida ſicut nec deꝰ iubēs. Similiter ſi alicui auferat̉ qd̓ ſuū ē. ſi debitū ē ꝙ amittathoc nō ē furtū qd̓ in decalogo ꝓhibet̉. Et iōcū filij iſrl̓ tulerūt ſpolia egiptioꝝ deo iubēte cuius ſūt omnia: nō ꝯmiſerūt furtū. Etozee accedens ad mulierē fornicariam veladulterā: n̄ ꝯmiſit fornicatōꝫ nec adulteriū.quia ſua erat ad quā acceſſit deo iubēte. quieſt īſtitutor mr̄imonij. Vnde ⁊ aliqui dicūt ꝙp̄cepta prime tabule ſūt omnino īdiſpēſabilia etiaꝫ a deo. Et hoc iō qꝛ ſemꝑ trāſgreſſioeorū habet rationē indebiti. Sed p̄cepta ſecūde tabule ſūt diſpenſabilia. qꝛ poſſūt materialiter trāſgredi: nō habendo in ſe rationēīdebiti. vt patꝫ in exemplis poſitis.¶ De fūdamēto ſeu prin. §. iiij.cipio moraliū p̄ceptoꝝ qd̓ eſt caritas. Un̄ apoſtolus ad phil̓. In caritate radicati et fūdati: pt̄ intelligi illud. pͣs. Portio mea dn̄e:dixi cuſtodire legē tuā. Ante hominē poſita ſūt ml̓ta bona vera vl̓ apparētia. vt bonatꝑalia. diuitie. honores. delectatōes corporee. Bona ſpiritualia. vt ſciētia et virtutes.Ad qd̓cūqꝫ vult extendat manū ſuam vt eligat ⁊ querat. Et alij quidē vt ꝑtē ſibi meliorē eligūt diuitias. alij voluptates. alij ſcīasSed iuſti et ſācti homines eligunt ꝓ ꝑte ſuaveꝝ bonum .ſ. cuſtodire legē dei et mandataeius dicētes cū. pͣs. Portio mea dn̄e .i. parsquā mihi elegi de bonis: dixi .i. liberaui eſſecuſtodire legē tuā. Hec cuſtodit̉ integre ꝑdilectionē. Un̄ apl̓us. plenitudo legis ē dilectio. Omne em̄ p̄ceptū legis ad hoc ordinat.¶ Pro cuiꝰ declaratōe dicit be. tho ſcd̓a ſcd̓eq. cxxij. ꝙ cum preceptuꝫ importat rationēdebiti. qͥa .ſ. ex hoc ꝙ aliqͥd precipit̉ dꝫ fieri