TitulusTredecimus

Ivoluntas. ſenſus corꝑis. et huiuſmōi Gen̄. j.Uidit deus cuncta que fecerat: ⁊ erant valdebona. Neqꝫ em̄ meliora ī ſuo eſſe naturali etſpecifico eē potuerūt. Poterat quideꝫ equodare melioreꝫ naturā deus: puta. naturā hominis. ſed nō remaneret equus: ſed eſſꝫ alteriꝰ nature .ſ. humane. ſic hōi vt haberet naturaꝫ angeli. ſed non eſſet homo. Iſta auteꝫbona naturalia dat deꝰ vni meliora ꝙͣ alterinon quideꝫ ꝙͣtū ad naturā: ſed ꝙͣtū ad vſū.Nā ita habet intellectū naturalē ⁊ memoriāet fantaſiā vnus fatuus ſic̄ ſapiētiſſimꝰ. Sꝫꝓpter indiſpoſitionē organi corporalis cui ēaffixa potentia fantaſtica vel memoria. fatuus deficit ī bſu ratioīs. aliꝰ acutiſſimā habet. Quod autem dicit̉ in parabola Math̓.xxv. ꝙ dn̄s tradidit bona ſua ſeruis vnicuiqꝫ ẜm ſuā virtutē. Non ſic eſt intelligēdū. qͣſihabenti meliora naturalia det deus maioreꝫgratiaꝫ bonoꝝ ſpiritualiū vt virtutū: cummanifeſto videamus habentes magnaꝫ memoriā et acutū intellectū eſſe peruerſos. etalios rudes et ebetes eſſe deuotos ⁊ ſanctos.Sed principale ex libe̓alitate dei hoc fit. ẜmillud apoſtoli ad Eph̓. iiij. Unicuiqꝫ noſtruꝫdata eſt gratia ẜm menſurā donationis xp̄i.Secūdario dantur bona ſpiritualia. ẜm ꝓpriam virtuteꝫ .i. conatū ad recipiendū ⁊ adexercendū ea. vt magis ſe preparat. Et quia(ceteris paribꝰ) habens meliora naturalia.magis ſe preꝑat. ſic poteſt maiorē gratiā recipere. ¶ Bona maxima ſunt gratia et virtutes. neceſſaria ad ſaluteꝫ. et his bonis nemo male vtitur. Unde Aug. dicit. ꝙ virtuseſt bona qualitas mentis qͣ nemo male vtit̉Sed vt dicit Alexander ī prima parte ſūmehoc intelligendū eſt de virtutibꝰ cōſideratisformaliter nō materialiter. naꝫ de ip̄is virtutibꝰ conſideratis materialiter. vt de abſtinēcijs. ieiunijs. actibꝰ iuſticie ⁊ fortitudinis.⁊ hmōi contingit homīeꝫ male vti. inꝙͣtumhomo de ip̄is ſuꝑbit. Augꝰ. dicit de ciui. dei.Ꝙ virtutes cū referūtur ad ſeipſas et nō ꝓpter aliud repetūtur. inflate ⁊ ſuꝑbe ſunt .i.materia ſuperbie et elationis. Sed formaliter conſideratis. ſic eis nemo male vtitur. qꝛactus qui procedit ab habitu virtutis. nonpoteſt eē malus. ſicut nec ip̄a virtus pt̄ eſſemala. Exquo igitur tēporalia ſunt minimabona. ⁊ virtualia maxima. ⁊ ratio naturalisdictat maiora bona p̄ponere minoribꝰ. Ideodebet quilibet temporalia contēnere vt conſequatur ſpiritualia. ⁊ media bene regulareet ordinare Un̄ Hiero. dicit. Non modicumerrat qui minus bonum maiori preponit. deconſecra. diſ. v. Lex autē naturalis docet vitare errorem. Et apoſtolus ad Gallath̓. vj.Dum tēpus habemus operemur bonum adom̄es. Operationes autē ſūt potētiarū aīe.

¶ Ponit̉ alia diſtinctio ſeu differentia bonorum ẜm Alexandrum in parte prima. q.viij. dicit em̄. ꝙ eſt quadruplex bonum. ſcilꝫbonū nature. bonū virtutis pollitice. bonuꝫgratie. et bonū glorie. ¶ Bonū nature conuenit generaliter omni enti. Et tale bonumeſt perfectio debita ⁊ cōueniēs nature. UndeEccleſiaſtes. Omnia fecit bona ī tēpore ſuo.ſcilicꝫ deus. huius priuatio vel carentia eſtmalū nature. ¶ Secundū bonū eſt bonumvirtutis pollitice. quod bonuꝫ habet principiū intra nos. eo ꝙ virtus pollitica eſt virtus que acquiritur volūtaria conſuetudine.Ex actibus em̄ generant̉ habitus. ſicut ptꝫde caſtitate. abſtinētia. iuſticia. ⁊ huiuſmōi.Unde dominus ꝑ Pieremiaꝫ. c. vij. ait. Gonas facite vias veſtras .i. opera veſtra. ⁊ habitabo vobiſcū. quia talia diſponūt ad gratiam. Sed iſtud bonuꝫ nō ſufficit ducere adſalutem. Unde Auguſt. dicit. Nullū bonū ſcꝫducens ad ſaluteꝫ. ſine ſummo bono .i. deo ꝑgratiaꝫ inhabitante. Ubi deeſt agnitio eterne ⁊ incommutabilis veritatis. falſa ē virtꝰ.etiā ī optimis moribꝰ. xxviij. q. j. §. vltimo.Et quia actus virtutum acquiſitaꝝ. ſunt ſimiles actibus virtutum infuſaꝝ: ideo ꝙͣtūcunqꝫo pera virtuoſa operet̉ quis. ſcire nonpoteſt certitudinaliter ſe eſſe in ſtatu gratiequia ſcire non valet ſi opera eius bona procedūt a virtute infuſa. vel acqͥſita vel naturali inclinatione. ¶ Tercium eſt bonū gratie. quod ꝯuenit creature rationali bene diſpōſite. Et iſtud bonum habet principium.partim intra nos. et partim extra nos. Dīcem̄ Augꝰ. Qui fecit te ſine te. non iuſtificabit te ſine te .ſ. cooꝑante. et per liberum arbitriū ꝯſentiente. Iuſtificat auteꝫ per infuſionem gratie et cōſenſū liberi arbitrij. adultos et paruulos per vſum ſacramēti. Et iſtd̓eſt ſufficiens ad ſalutem conſequendam. ij.ad Corinth̓. xij. Sufficit tibi gratia mea. dictum fuit Paulo. Ipſam auteꝫ propriā gratiā nemo meretur. ſed ex diuina liberalitatehomini largitur. Ideo dicit̉ gratia quaſi gͣtis .i. ſine meritis data. Ab hac autē gratiaprocedūt omnia bona virtutum infuſarumin diuerſas potentias anime. ad eas faciendum expeditas in operibus bonis. Sicut aſole procedunt plures radij ad illumināduꝫomnes partes orbis. ⁊ qd̓libet opus bonū ꝓcedens a virtutibꝰ infuſis. per gratiaꝫ ē meritorium vite eterne. Ad quod hortatur apoſtolus ad Gallath̓. vj. dicens. Bonū autemfacientes nō deficiamus. tꝑe em̄ ſuo metemꝰſcꝫ mercedē eoꝝ. ¶ Quartū eſt bonum glorie. ⁊ tale eſt bonū ꝑfectuꝫ. qd̓ ꝯuenit animeinformate per grām. Sicut enim in materiaeſt neceſſaria pͥma diſpoſitio ad forme ſuſceptionem. Ita neceſſaria eſt diſpoſitio. q̄ eſt