TitulusTredecimus

I datur vſus rationis ẜm varietatē complexionis. Cōmuniter tn̄ credit̉. ꝙ incipiat vſuꝫrōnis hr̄e circa. xj. annum ex dictis Tho. inquarto. et Pet. de ancha. Et extūc cum incipit hr̄e vſum rōnis. poteſt peccare mortaliter ⁊ venialiter. et nō ante. Et ſic intelligit̉decretalis. extͣ. de delict. pue. c. j. Tūc gͦ lumēvultꝰ dei .i. lex naturalis. oſtēdit ei q̄ ſint bona agenda. Et primū qd̓ tūc hōi cogitandūoccurrit. eſt ẜm Tho. prima ſcd̓e. q. lxxxix.deliberare de ſeipſo. Et ſiquideꝫ ſeip̄m ordīauerit ad debitū finem ꝑ grāꝫ ꝯſequet̉ remiſſionem originalis peccati. ſi videlicꝫ nōdumeſt baptizatus ⁊ ꝓponat baptizari. Si v̓o nōſe ordinat ad debitum finē. ẜm ꝙ ī illa etateeſt capax diſcretionis peccabit mortaliter.nō faciens ꝙ in ſe eſt. Et ſic eſt impoſſibile īaliquo reꝑire veniale cū originali pct̄o ſinemortali. Et ſubdit paulopoſt. Ꝙͣuis ab alijspeccatis mortalibꝰ poſſit puer incipiēs hr̄epſum rationis ꝑ aliquod tp̄s abſtinere. ſed apeccato omiſſionis p̄dicte nō liberat̉. niſi ꝙͣcito pōt ſe conuertat ad dn̄m. Primū em̄ qd̓occurrit diſcretōꝫ habenti eſt. ꝙ de ſeip̄o cōgitet ad quē alia ordinet ſicut ad finem. Finis em̄ eſt prior ī intentione. Et ideo hoc eſt.tp̄s pro quo obligatur ex dei p̄cepto affirmatiuo. quo dicit Zacharie j. Cōuertimini adme et ego cōuertar ad vos. Lumen gͦ dultꝰdei .i. lex naturalis q̄ nobis imp̄ſſa eſt. oſtendit ꝙ bonum eſt appetēdum ⁊ ꝓſequendū.Et nota ꝙ cōſidera .§. iiij.do bonū ī ꝯn̄i et abſolute vt bonū. deſcribit̉et cognoſcitur tribꝰ modis. Deſcribitur em̄bonū a ph̓o ꝙ eſt appetitꝰ motiuū. A Dioniſio. ꝙ eſt ſuipſius diffuſiuū. ATho. ꝙ eſt virtutis vel potētie ꝑfectiuū. ¶ Primū .ſ. ꝙ bonū ſit appetitꝰ motiuū habet̉ ex primo ethicoꝝ ī principio vbi dicit ph̓us. Bene enūciauerūt dicētes. bonū eſt quod oīa appetūt.Sed cōtra hoc triplici rōne arguitur. ¶ Etprimo ſic. Multi deſiderāt ⁊ operātur malū.vt homicide. fornicarij. et huiuſmodi. gͦ nonomīa appetunt bonū. Rn̄det̉ ꝙ omnes talesappetunt malum. nō ſub ratione mali. ſꝫ ſb̓rōne boni. inꝙͣtum extimāt illud eſſe eis bonū vtile vel delectabile. Et ſic optant bonū.etſi non exiſtens. tn̄ eis apparens: et in ſuisoperationibꝰ mouēt̉ ab aliquo qd̓ ht̄ apparentiam vel ſil̓itudineꝫ boni. Ad qd̓ etiā facit quod ait Aug .ſ. peccare nemo appetit ꝓpter hocip̄m. ſed ꝓpter illd̓ qd̓ ꝯſequit̉ ex eo.xv. q. j. merito. ¶ Scd̓o arguit̉ ſic. Aulti ſūtſcientes. et tamen ꝯtraria agentes his q̄ ſciunt. Aut gͦ eoꝝ ſciētia eſt recta aut oꝑatio.Sed ꝯſtat ꝙ ſcientia eoꝝ eſt recta. gͦ oꝑantur ꝯͣ illd̓ bonū ꝑ ſciētiaꝫ qd̓ ſciūt. Et ſic necappetūt bonū nec oꝑant̉ grā boni. Rn̄det̉ ꝙꝙͣuis tales ſciāt ſciētia recta ī vl̓i ⁊ ī habitu

illud eſſe malū qd̓ agunt. nō tn̄ ſciūt ī ꝑticulari ⁊ in actu cum malū agūt. Cuiꝰ ratio eſtqꝛ ꝑ paſſioneꝫ aliquā obfuſcat̉ ratio eoꝝ. vtapprehendant illud malū vt bonū ad oꝑandum. ¶ Tercio arguit̉ ſic. Deſideriū non eſtniſi aīatoꝝ et hoꝝ nō oīm ſed ſenſibiliū. Sꝫnō oīa que ſunt aīata ſunt ſenſibilia. gͦ nonomīa appetūt bonum. Rn̄det̉ ꝙ ꝙͣuis nō oīahabeāt aīaꝫ. vel ſenſum vl̓ cognitionē ꝑ pͥncipiū cōiunctū eis. habēt tn̄ cognitōneꝫ perprincipiū ſeꝑatum qd̓ eſt primꝰ motor qui dirigit oīa ī primū bonū. ⁊ deſiberium eoꝝ eſtin oībꝰ his que mouētur ab ipſo. Sic deſiderium ⁊ intentio ſagittātis eſt ī ſagitta directa. Naꝫ ex ordinatione diuina res quelibꝫ.etiā cognitione carens. tendit ī bonū. ſicutſagitta tēdit ī ſignum ex directōne ſagittantis. Ipſum at̄ tendere ⁊ inclinari ī bonū eſtappetere bonū. ⁊ ſic oīa entia appetūt bonū.hec Tho. in ſcrip. ſuꝑ primo ethic. et Alber.ſuꝑ Dioniſiū. Eſt aūt illud bonū qd̓ ꝯn̄iter oīa appetūt perpetuatio in eſſe. Naꝫ appetitꝰ nō ſolū eſt boni nō habiti. ſed etiā boni habiti. vt meliꝰ habeat̉. Et talis eſt appetitus oīm ip̄ius eſſe cū modo .ſ. cū ꝑpetuation ip̄iꝰ eſſe. Qd̓ quideꝫ ꝓbat̉ ꝑ eius ꝯtrariūqꝛ ſicut nulla res appetit corruptōeꝫ ſuipſiꝰeo ꝙ corruptio ſit nō ens. et ꝑ ꝯn̄s maluꝫ qd̓nō cadit ī appetitu. Ita cū ꝯẜuatio in eē ſitbonū. ab omī appetitu appetit̉. Sigͣtū ē ſuper nos lumen vultꝰ d̓i. lex naturalis: on̄dēsnob̓ bonū iſtd̓ appetēdū .ſ. ꝯẜuatōꝫ ſui. ⁊ cūꝑs principal̓ ſit aīa. q̄ ꝯẜuat̉ in eſſe ſpūali ꝑgrāꝫ al̓s ꝑ pct̄m corrūpit̉ ab eē ſpirituali. etmeret̉ corrūpi in eſſe nat̉ali. vn̄ ⁊ pct̄m nihildr̄. Ideo lumen iſtd̓ docet pct̄a vitare ⁊ grāꝫq̄rere ⁊ ꝯẜuare. ¶ Scd̓m bonū deſcribit̉ eſſe (ſui diffuſiuū. ẜm Dioni. vel ꝯn̄icatiuū. Ratōhuiꝰ eſt. Quia ī om̄i bono ē eſſētia ⁊ ecōuerſo. qꝛ vt dr̄ Gen̄. j. Uidit deꝰ cuncta q̄ fecerat⁊ erāt valde bōa. Ab eſſētia at̄ fluit potētia.⁊ a potētia actꝰ vel actio. Actio at̄ bōi ē cōicare ſeip̄m. ad hoc eī ordinatū eſt tāꝙͣ ad finē .ſ. ad cōicandū ſeipſū. Ubi nota dr̄aꝫ. int̓bonū creatū ⁊ bonū increatū. Nā bonū creatū al̓r diffūdit et cōicat ſeipſū. ⁊ aliter bonūincreatū qͣle eſt deus. ¶ Bonū eī creatū cōi­ 4cat ⁊ diffūdit ſeipſum tribꝰ modis. Primo ꝑſui diuiſionē. ſicut vnū totū diuidit in multas ꝑtes. vt cū lignū vel lapis ſcindit̉ ī ꝑtes.Sed talis ml̓titudo tollit plenitudinē et adunatōeꝫ q̄ erat ī toto. Sꝫ bonū increatū qͣleeſt deꝰ ad oīa entia ſe diffundit ſn̄ ſui diuiſione. Producēdo enim dr̄ſa nō diuidit̉. qꝛ ipſedeus ī ſua eſſentia ſuꝑſubſtantialiter eſt abomnibꝰ entibus ſegregatus. Secundo bonūcreatū ſe diffūdit per ſui cōicatōeꝫ nūeralē.Sicut ex vno genere ꝓueniunt multe ſpecies. ex vna ſpecie multa indiuidua. Sꝫ illud