CitulusSeptimus

nō poteſt. qꝛ nature eſt impoſſibilis. Reſpōdet̉ ad hoc. ꝙ nō dicit̉ homo peccare ī deuꝫex eo ꝙ eū in aliquo ledat: ſed qꝛ deo ſubtrahit qd̓ ei debet̉. Et ꝙͣtum ī ip̄o eſt eiꝰ gloriāminuit. ꝙͣuis hoc face̓ nō poſſit. Tūc gͦ dicitur ī pct̄ō quis deū offende̓. qn̄ in eo qd̓ ſibidebet̉ ei īiuriat̉. Proximo etiā qͦs debet hedificatōꝫ ⁊ beneficiētiā ⁊ hmōi. Qn̄ igit̉ hocnon facit cū poſſit ⁊ debeat. vel cum facit cōtraria his. dicit̉ peccare in proximuꝫ. Sibietiam debitor eſt .ſ. quo ad neceſſitatis collatōnem ⁊ mūditiam. Unde qn̄ contraria facitſibi neceſſaria ſubtrahendo vel peccādo. vbicum non alijs noceat in ſe peccat. ¶ Tertūhoc idem ꝓbatur contrarietate ſic. Si ꝓpoſitum ī ꝓpoſito: ⁊ oppoſitum ī oppoſito. Sꝫ ꝑvirtutes quibꝰ opponūtur peccata. homo ordinat̉ ī deū ⁊ ī ꝓximū ⁊ ī ſeip̄m. Quod patꝫ.Nam ꝑ v̓tutes theologicas homo ordinat̉ īdeum. Temperātia ⁊ fortitudine ordinat̉ inſeip̄m. Iuſticia aūt ad ꝓximū. Ergo ꝑ oppoſitum. Qui peccant in his que excedunt humanaꝫ ratōnem. ſicut ſunt ea que ſunt fidetpeccat ī deum. Sicut hereticus. ſacrilegus⁊ blaſphemus. ⁊ hmōi. Qui autem peccat inhis in quibꝰ quis ordinat̉ ⁊ dirigit̉ ī ſeip̄mdicit̉ peccare ī ſeip̄m: ſicut̉ patet in guloſoluxurioſo. prodigo. et hmōi. Qui v̓o peccatin his ꝑ que ordinat̉ ad alterū ſeu ad proximum. dicit̉ peccare in ꝓximū: ſicut patet īhomicida. fure. adultero. ⁊ hmōi. ¶ Et notandū. ꝙ iſta diuiſio ſeu diſtinctō ſumiturẜm id in qd̓ directe peccatur. ⁊ pͥncipaliternon ꝯſequenter. Verbi gratia. cum quis facit homicidiuꝫ vel furtuꝫ ⁊ hmōi. iſte directe ⁊ pͥncipaliter peccat in ꝓximum eum ledendo. Ex cōſequenti autē peccat in deū. qꝛin hoc mādata eiꝰ tranſgredit̉. Et in ſeip̄m.qꝛ occidit ꝑ pct̄m aīaꝫ ſuam. Similiter quipeccat in ſeip̄m. vt in gula. luxuria. ⁊ hmōidirecte ⁊ pͥncipaliter peccat in ſe. ⁊ ex conſequenti in deum. contra mandata eius faciēdo. Et ſic qui peccat in deum. ex conſequenti peccat in ſeip̄m. priuando ſe lumīe gratieet virtutibꝰ. Et in ꝓximum aliqn̄ ꝑ malumexemplum vel alio modo. Hec. b. tho. pͥmaſcd̓e. q. lxxij. ⁊ ſuꝑ. ij. ſen.Quarta diuiſio pecca­. §. iij.toꝝ eſt reſpectu nomīs. Et ſic diuidit̉ pct̄min delictū ⁊ ꝯmiſſū. ſiue in pct̄m omiſſionis⁊ trāſgreſſionis qd̓ idem eſt. Quā diſtinctōꝫponit augꝰ in. q. leuitiē. dicēs. Ꝙ peccatumqd̓ dicit̉ delictū. eſt omiſſio boni. quod etiāip̄m nomē oſtendit. Dicit̉ em̄ delictū. quaſiderelictū. Peccatum v̓o quod dicit̉ ꝯmiſſuꝫeſt ꝑpetratō mali. Uel ẜm magiſtrū ſenten.in. ij. li. diſt. xlij. Delictum eſt quod ignorāter fit. Cōmiſſum quod ſcienter cōmittitur¶ Ubi notandum ꝙ hec diſtinctō ẜm nomina

ſ. delictum et ꝯmiſſum. attendit̉ ẜm p̄ceptalegis. ex quibꝰ regulant̉ actꝰ nr̄i. Inter ipſaautē p̄cepta. quedā ſūt affirmatiua. Qn̄ fitꝯtra affirmatiua p̄cepta. dicit̉ omiſſio. Qn̄aūt fit ꝯtra p̄cepta negatiua. dicit̉ ꝯmiſſiovel trāſgreſſio. Item quia ꝯtra precepta fitqn̄qꝫ ſciēter. qn̄qꝫ ignorāter. Si ſciēter dicitur ꝯmiſſio. ſi ignorāter dicit̉ omiſſio. tho.ſuꝑ. ij. ſenten. ¶ Eſt aūt ſciendū ꝙ prius eſtomiſſio ꝙͣ ꝯmiſſio. Ratō huiꝰ eſt. qꝛ cum ẜmph̓m tria ſint in actibꝰ virtutū. que reqͦruntur .ſ. ſcire. velle ⁊ īmobilit̓ ſeu firmit̉ oꝑari. Ignorantia eſt ꝯtra primum actū .ſ. ſcireOmiſſio ꝯtra ſcd̓m. quādo .ſ. tenet̉ quis aliquid velle ⁊ non vult. Sic ꝯmiſſio eſt ꝯtraoꝑari. quādo .ſ. aliquis facit aliquod. ad qd̓obligatur non facere. Et ſic patet ex ip̄o ꝓceſſu. ꝙ prius ē omiſſio ꝙͣ ꝯmiſſio. hec alexan. ij. ꝑte ſūme. Sed peccatum ꝯmiſſioniseſt grauius peccato omiſſionis. ſcꝫ ꝯmiſſiomali. ꝙͣ omiſſio boni. tū quia in peccato cōmiſſionis eſt maior deordinatō et effrenatiovoluntatis. tū quia maius nocumentū velīiuriaꝫ facit (ceteris paribus) ī peccato cōmiſſionis. tum quia magis contra iuſticiāSicut patet ꝑ exempla. qꝛ grauiꝰ eſt occidere hominē. ꝙͣ ſibi in extrema neceſſitate nōſubuenire: et deum blaſphemare ꝙͣ eum nōhonorare temꝑe debito ⁊ hmōi. ¶ Notāduꝫetiā. ꝙ peccatū omiſſionis alicuiꝰ boni. proeo tꝑe alicui imputat̉ ad culpā. qn̄ nō facitquod debet .ſ. eo temꝑe quo debet. Cuiꝰ ratōeſt. quia omiſſio boni opponit̉ p̄cepto affirmatiuo. quod licet obliget ſemꝑ. non tamēad ſemꝑ. Uerbi gratia. non obligat̉ homoꝙ ſemꝑ actu inſiſtat parentibꝰ honorandis.Sed tamē ſemꝑ obligat̉ ꝙ temꝑe debito honoret parētes. Tādiu ergo durat peccatumobmiſſiōis. ꝙͣdiu durat tempꝰ quo obligat̉.ad quod obligat̉ ꝑ p̄ceptum affirmatiuumQuō trāſeūte tꝑe. trāſit actu pct̄m ⁊ remanet reatu. Et iterū redeunte temꝑe tali. iterat̉ omiſſio. Sicut em̄ trāſeūte actu virtutis. remanet meritum premij: ita trāſeunteactu peccati. remanet reatꝰ pene. hec. b. thoſuper. ij. ſenten. diſt. xlij. ¶ Si aūt queratur CUtrum in quolibet peccato ſit aliquis actꝰReſpondet̉ ꝙ quidaꝫ opinati ſunt. ꝙ in omni peccato eſt aliquis actus. vel interior .ſ.actus volūtatis: ſicut cū aliquis nō dās elemoſinam peccat. qꝛ vult nō bare. ⁊ ſic ibi īactus interior volūtatis .ſ. velle nō dare. vl̓etiam aliquis actus exterior. ſiue ille actusexterior ſit ſimul cum omiſſione: puta. cumfacit aliquid quo retrahitur ab actu debitoſicut cum aliquis ludit: et propter hoc dimittit ire ad eccleſiā. Siue ille actꝰ ſit p̄cedens omiſſionē. vt cū aliquis impeditur neſurgat ad matutinas. quia nimis vigilauit