CapitulumSecundum
Et hec infra declarabunt̉. Aliqn̄ tamē reatꝰſumit̉ ꝓ culpa. ⁊ obligatōne ad penaꝫ. vt incollecta. reatꝰ noſtri ꝯfeſſio indulgētia ⁊cͣ.Confitet̉ em̄ homo culpā nō penā debitaꝫ.¶ Et ſciendū ꝙ pct̄m actuale ſiue mortale ſiue veniale. aliqn̄ trāſit actu: ſꝫ remanet reatu. Et hoc vel cū ceſſat ab ip̄o actu pct̄i. puta ꝑpetrato homicidio vel fornicatōe. tuncceſſat pct̄m ꝙͣtū ad ſuā eſſentiā .i. ꝙͣtum adactū illū īordinatū: ſꝫ remanet reatu ī ſuoeffectu .i. in obligatōe ad penā. Uel etiā cuꝫꝑ penitētiā qͥs habet remiſſionē pct̄oꝝ quoad debitū pene eterne: ſed tn̄ ꝓpt̓ īꝑfectōꝫ ſatiſfactōis adhuc remanet obligatꝰ pene tēꝑali: ſed tūc trāſit pct̄m actu ⁊ reatu qn̄ qͥshabet plenaꝫ remiſſionē culpe. ⁊ tociꝰ penedebite. Hec duran. ſuꝑ. ij. ſen. Peccatū autēoriginale trāſit reatu ꝑ baptiſmū flumīs vl̓ſanguīs vel flamīs. Sed remanet actu inqͣtū .ſ. in viatore remanet ſemꝑ habitualis cocupiſcētia. que ſepe inclinat ad malū. q̄ videtur eſſe materialiter ip̄m originale pct̄m.Secūda diuiſio pecca §. j.torum eſt ex ꝑte gradus ſeu ꝓceſſus. Et ſicdiuidit̉ peccatū in peccatū cogitatōnis. locutōnis. et oꝑatōnis. Addit̉ etiā aliqn̄ peccatum ꝯſuetudinis. Et iſta diuiſio ꝓbat̉ auctoritate. ratōe. ⁊ ſil̓itudine. ¶ Et ꝙͣtū ad pͥnum. auctoritas Piero. ſuꝑ Ezech̓. ſic cōtinet. Tria ſunt genera peccatoꝝ. quibꝰ hūanum genꝰ ſubiacet. Aut em̄ cogitatōne. autſermone. aut oꝑatōe peccamus. Addit̉ a qͥbuſdaꝫ quartus gradus .ſ. ꝑ ꝯſuetudinē. qd̓igurat̉ in lazaro quadriduano. Sꝫ gregꝰ.n. iiij. moral̓. ponit aliter iſtos gradus: dicens. ꝙ in corde ꝯmittit̉ quatuor modis. ⁊ īopere alijs quatuor modis. Eſt gͦ primꝰ gradus ſuggeſtio. vel ſenſualis delectatō. que ēbeniale. Scd̓us gradus eſt moroſa delectatōin ip̄a cogitatōne. abſqꝫ deliberatōne ī opusTercius eſt deliberatō cogitatōnis in opus.Quartus eſt defenſio ſeu excuſatō ip̄ius peccati in ſeip̄o. ſicut pͥmi parentes poſt peccatum ſe excuſauerūt. Quintus gradus ē ip̄mopus exterius: ſꝫ occultū. Sextus ip̄m opꝰpeccati cū ſit manifeſte. Septimus duꝫ ducitur in ꝯſuetudinē. Octauus cū quis obſtinatus in malo obdurat̉. ꝓponens non penitere. ¶ Scd̓o ꝓbat̉ ratōne. Nam iſta diuiſio aſſignat̉ ẜm gradus. quibꝰ fit ꝓceſſꝰ adpeccati ꝯplementū. Gradus aūt iſti attendunt̉ ẜm ꝙ vnus actꝰ includit pͥmū. ⁊ tercius ſcd̓m. ⁊ quartꝰ terciū. ⁊ addit ſuper eum.Uerbi gratia. Primus gradus ſuꝑ queꝫ adbunt alij eſt volūtas interior .ſ. peccatū cogitatpis. Scd̓us huic additꝰ. ⁊ hūc expͥmēseſt actus locutōnis. Cuiꝰ ratio eſt. quia īteromnia mēbra eſt magis ꝓpinquuꝫ interioriactui .ſ. peccato cogitatōnis. quia locutō eſt
ſignū interioris actus .ſ. cordis. Terciꝰ grabus eſt pct̄m oꝑis. tanꝙͣ ꝯplementū omniūpredictoꝝ. ¶ Probat̉ hoc tertō ꝑ ſimilitudinē ⁊ triplicē ſeu exemplū .ſ. artificiali. naturali. ⁊ morali. In artificiali exemplo patet de domo materiali in qua ſūt tria .ſ. fundamentū vt pͥncipiū. parietū erectio vt mediū. tectū vt ꝯplementū domus. Oſtenditurhoc in exemplo naturali. Nā in generatōneaīalis. pͥmū quod generat̉ eſt cor. exinde mēbroꝝ productō. demū tanꝙͣ ꝯplementū tocius corporis vel homīs formatō. Patet ſimilitudo etiā in materia morali. Nam iracūdꝰex eo ꝙ appetit vindictā. pͥmo ꝑturbat̉ ī corde. ſcd̓o in verba ꝯtumelioſa prorūpit. tertōin facta īiurioſa. Ideꝫ patet de pct̄o luxurieet alijs. ¶ Cōſuetudo aūt ⁊ deſperatō vel defenſio peccati quas gregꝰ addit vt dictū eſtſupra. ſunt gradus ꝯſequētes poſt ꝑfectamſpēm peccati. ſicut adoleſcentia ⁊ iuuentuspoſt ꝑfectā generatōneꝫ homīs ꝯſequūturAel dicendū. ꝙ ꝯſuetudo ⁊ deſperatō ſeu defenſio ſūt quedā circūſtantie aggrauantesom̄e peccatū ex multiplicatōne ipſoꝝ actuum. hec om̄ia. b. tho. pͥma ſcd̓e. q. lxxvij. Etſuꝑ. ij. ſenten. diſt. xlij.Tercia diuiſio ſendi .§. ij.ſtinctō peccatoꝝ ē ex ꝑte reſpectꝰ ſeu obiectiEt ſic homo dicit̉ peccare in deū. in ꝓximū.in ſeip̄m. In deū peccat cū de deo male ſētitvt hereticꝰ. Uel que dei ſūt vſurpare p̄ſumitindigne ꝑticipādo ſacramētis. Uel qn̄ nomēdei peierando vel blaſphemando ꝯtēnit. Inꝓximū peccat cū eū īiuſte ledit. vel offendēdo ꝑſonā. vel famā denigrando. vel ſubſtantiam diripiendo et hmōi. In ſeip̄m peccat.cum ſibiſoli nocet et non alteri. vt in peccato gule. vel molliciei. vel accidie. vel inanisglorie ⁊ hmōi. Et hanc diſtinctioneꝫ ponitetiaꝫ Iſidorus in li. de ſūmo bono. ¶ Scd̓ohoc idem ꝓbat̉ ratōne ſic. Sicut omnis virtus eſt iuſticia quodāmō vt dicit̉. v. ethicorū: ita om̄e peccatū eſt īiuſticia. Iniuſticiaaūt eſt ex hoc ꝙ detrahitur alicui quod ſibidebetur. Unde iniuſticia habꝫ quaſi duo obiecta .ſ. id quod detrahit̉. ⁊ ille cui detrahit̉.ſicut homo cui aufert̉ res ſua. Sicut autēhomo debet proximo. ⁊ aliquid ſi bip̄i. ſic etmultomagis debet deo. Debet autem deo amorem ſuper omnia ⁊ reuerentiā. Unde qn̄ab his deficit. dicitur peccare in deum. Et ſiobiciat̉ hominē peccare in aliquē. inꝙͣtumeum ledit. Sed nullꝰ poteſt ledere deum. ẜmillud Iob. xxxv. Si peccaueris quid ei nocebis .ſ. deo. q. d. nihil. Ratōnem huius Auguſti. aſſignat dicēs li. de libe. arbi. Malumcū nocumentum ſit. nocere tamē nō pt̄ niſibono quod corruptibile eſt. Sūmū aūt bonum incorruptibile eſt: ⁊ ideo malū ei noce̓