TitulusQuintus
nō habet organa ſenſus ⁊ ymaginatōes qͥbꝰmediātibꝰ abſtrahāt̉ ſpēs ītelligibiles a rebꝰ. Nec etiā ꝑ ſpēs pͥus abſtractas ⁊ poſteaꝯſeruatas. qꝛ ſic aīa pueri nihil ītellige̓t pꝰmortē: ſꝫ ītelligit ꝑ ſpēs ex influētia diuinilumīs ꝑticipatas. quaꝝ anīa fit ꝑticeps ſic̄⁊ alie ſubſtātie ſeꝑate. ꝙͣuis inferiori modoUnde ꝙͣcito ceſſante ꝯuerſiōe ad corpus aīaad ſuꝑiora conuertitur.Anima ſeparata perfe .§. j.ctam cognitōeꝫ habet de alijs aīabꝰ ſeꝑatisloquēdo de cognitōe naturali aīe. Unde ⁊ diues ī inferno vidit abrahā ⁊ lazaꝝ. De angelis aūt habet imꝑfectā cognitōeꝫ ⁊ deficientē .ſ. cognitōeꝫ naturalē. Nā de cognitōneglorie quā habēt aīe .ſ. in deo. eſt alia ratio.Pro huiꝰ declaratōe dicit. b. tho. vbi ſupͣ arti. ij. ꝙ ꝑ hoc ꝙ aīa ſeꝑata ꝯgnoſcit ſeip̄amaccipere poſſumꝰ qualit̓ cognoſcat ⁊ aliasſubſtātias ſeꝑatas. Et ꝙͣdiu quidē eſt anīacorpori vnita. vt dictū eſt ſupͣ. ītelligit ꝯuertendo ſe ad fantaſmata. Et ideo nec ſeip̄aꝫ ītelligere poteſt. niſi inꝙͣtuꝫ fit actu intelligens ꝑ ſpēs ītelligibiles a fantaſmatibꝰ abſtractis. Sed cū fuerit ſeꝑata. ītelligit nonꝯuertēdo ſe ad fantaſmata: ſed ad ea que ſūtẜm ſe ītelligibilia. Unde ſeip̄am ꝑ ſeip̄am intelliget. Eſt aūt ꝯmū om̄i ſubſtātie ſeꝑateꝙ ītelligit id qd̓ eſt intra ſe. ⁊ id qd̓ eſt ſupraſe. ꝑ modū ſubſtātie. Sic em̄ intelligit̉ aliquid ẜm ꝙ eſt ī intelligēte. Eſt aūt aliquid īaltero. ꝑ modū eiꝰ in quo eſt. Aōdus aūt ſbſtātie anīe ſeꝑate. eſt infra modū ſubſtantieangelice̓: ſed eſt ꝯformis modo aliarū aīaꝝſeꝑatarū. ⁊ ideo vt dictū eſt. habet aīa ſeꝑata cognitōeꝫ ꝑfectam de alijs animabꝰ ſeꝑatis: ſed imꝑfectā de angelis. Ultima aūt felicitas hominis ꝯſiſtit in ꝑfecta cognitōe ſolius dei. qui niſi ꝑ gratiā videri non poteſt.In cognitōne aūt aliarū ſubſtātiaꝝ ſeꝑatarum conſiſtit magna felicitas. Si tamē perfecte ꝯgnoſcant̉. quod tamē nō ꝯtingit naturali ꝯgnitōne in aīabꝰ ſeꝑatis. nec tameneſt vltima: etiāſi eſſet ꝑfecta. vt poſueruntquidā ph̓i. et ideo falſum dixerūt. ¶ Animaſeꝑata nō cognoſcit om̄ia naturalia ſtatimNaꝫ ſi hoc eſſet. ſequeret̉ ꝙ homīes fruſtraſtuderent ad rerū ſcientiā capeſcendaꝫ. qd̓eſt incōueniens dicere. Pro cuiꝰ declaratōnedicit ſanctꝰ Tho. vbi ſupra arti. iij. Ꝙ anima ſeꝑata intelligit ꝑ ſpecies ex influentiadiuini luminis. ſic ut et angeli. Sed tamenquia natura anime eſt infra naturam angeli. cui ille modus eſt cōnaturalis: ideo anīaſeꝑata per hmōi ſpēs nō habet ꝑfectā rerūcognitōeꝫ: ſed quaſi in ꝯmuni et confuſam.Sicut ergo angeli ſe habent ad ꝑfectaꝫ rerum cognitōem naturaliū ꝑ hmōi ſpēs: itaanime ſeꝑate ad imꝑfectarū rerum earum
cognitōeꝫ et confuſionē. Ergo angeli habētꝑfectam cognitōneꝫ omniū naturaliuꝫ perſpecies. quia omnia que fecit deus in ꝓprijsnaturis fecit in intelligentia angelica. ẜmAuguſti. ſuꝑ Gen̄. Anime aūt ſeꝑate etiamꝑfecte. non certam ⁊ ꝓpriam: ſed cōfuſam ⁊cōmunē de omnibꝰ naturalibus cognitōemhabent. Et ideo non fruſtra hic laborat̉ adhabendā ſcientiam: quia ſcientia hic acquiſita ꝑ ſtudium. eſt ꝓpria et perfecta nō confuſa vt illa. Futura autē nec angeli nec demones. nec anime ſeꝑate cognoſcūt. niſi vl̓in ſuis cauſis vel ꝑ reuelatōeꝫ. non aūt cognitōne naturali ꝑ ſpecies inditas. ¶ Aīeſeꝑate cognoſcūt aliqua ſingularia vnde diues in inferno dixit. habeo quinqꝫ fratres⁊cͣ Luc̄. xvj. Nō tn̄ om̄ia cognoſcūt ſingularia. etiā p̄ſentia. Pro cuiꝰ declaratōne dicitb. tho. vbi ſupra arti. iiij. Ꝙ eſt duplex modus ītelligendi. Unus ꝑ abſtractōeꝫ a fantaſmatibꝰ. ⁊ ꝑ hunc modū non poſſūt ꝯgnꝗſci ſingularia ab anima directe: ſed indirecte vt dictū eſt ſupra. Alius modꝰ eſt ꝑ influentiā ſpecieꝝ a deo. Et ꝑ iſtum modū. intellectꝰ poteſt cognoſce̓ ſingularia. Sicut eniꝫdeus inqͣtū ē cauſa omniū vniuerſaliū ⁊ īdiuidualiū pͥncipioꝝ. ꝯgnoſcit oīa vniuerſalia ⁊ ſingularia: ita ſubſtātie ſeꝑate a corꝑibus ꝑ ſpēs q̄ ſūt ꝑticipate ſil̓itudines diuineeſſentie. poſſūt ꝯgnoſce̓ ſingularia. In hoctamē eſt differētia inter angelos et aīas ſeꝑatas: quia angeli ꝑ hmōi ſpēs nonſolū naturas rerū in ſpeciali cognoſcere pn̄t. Sedetiā ſingularia ſub ſpeciebꝰ cōtenta. Sꝫ aīeſeꝑate habēt ꝯfuſā ꝯgnitōeꝫ naturaliū perſpecies. Et ideo nō poſſūt cognoſce̓ ſingularia. niſi illa ad q̄ quodāmodo determinant̉ad q̄ habet aliquā habitudinē quā nō habad alia: vel ꝑ p̄cedendē ꝯgnitōꝫ. vl̓ ꝑ aliquaffectōeꝫ. vel ꝑ naturalē aut diuinā ordinationē: quia om̄e qd̓ recipit̉ in aliquo. determinat̉ in eo ꝑ mobum recipientis.Anima ſeꝑarata retinꝫ. §. ij.ſibi habitus ſcientie hic acquiſite: ſed nō remanet actus ẜm eundē moduꝫ ſciendi. Primum ſic declarat. b. Tho. vbi ſupra arti. v.Sciētia eſt in intellectu. qui eſt locꝰ ſpecierū. vt dicit̉ in. iij. de aīa. Et ideo ꝙͣuis ſcientia hic acquirat̉ ex ſenſibilibꝰ. et ꝑ cōſequēsex viribus ſenſitiuis quarū illa ſunt obiecta. oportet ꝙ habitus ſcientie acquiſite ſitpartim in ip̄o intellectu. et ꝑtim in viribusſenſitiuis. Et hoc poteſt conſiderari ex ip̄isactibus ex quibꝰ acquirit̉ ſciētia. Nā habitus ſūt ſimiles actibus ex quibus acquirūtur. vt dicit̉ in ij. ethicoꝝ. Actꝰ aūt ītellectꝰex quibꝰ ſcientia acquirit̉. ſūt per cōuerſionem ad fantaſmata que ſūt in viribus ſenſitiuis. Sicut ergo actꝰ intellectꝰ pͥncipalit̓