CapitulumSedecimum

riora corporis. non mouētur neqꝫ quieſcūt.niſi ad imꝑium eius quod principiat̉ in nobis. ſcꝫ ad imperium ratōnis et voluntatis.Propter quod dr̄ Gen̄. iiij. Sub te erit appetitus tuus. et tu dn̄aberis illius .i. appetitustuus inferior qui dr̄ ſenſualitas: erit ſub teid ē ſub appetitu ratōnali. ⁊ tu dn̄aberis illiꝰi. ſenſualitatis vt moueat̉ vel retineat̉ ſcd̓mimperium rōnis et voluntas. Uel ſic. ſub teerit .i. ſub te eſſe debet appetitus ſenſitiuus.et tu dominaberis illius .i. dominari debes.¶ Patet igitur ex dictis ꝙ ratio triplicemregulā adhibet ſenſualitati. Prima eſt quiaꝓponit ei et oſtēdit obiectū ad quod moueatur. Secunda regula ē. quia ratō ⁊ volūtasimperoſe ferri pōt in aliud. et ſic retrahiturſenſualitas ab actu ſuo. Tertia regula ē. qꝛper ratōnem et volūtatem retinētur mēbraexteriora. ne ꝑficiatur peccatū ſenſualitatisUnde ſenſualitati humane naturale eſt moueri ẜm regulā voluntatis et rōnis. Hec. b.tho. vbi ſupra. ¶ Eſt aūt notandū ẜm eundem ꝙ vt dicit ph̓us in primo pol̓. In homine eſt ꝯtemplari duplicem ꝯtemplatū .ſ. diſponticū et politicū. Dicitur aūt principatus diſpōticus ille. quo aliquis principaturſeruis qui non hn̄t facultateꝫ in aliquo reſiſtendi imꝑio precipiētis. quia nihil hn̄t ſuiPrincipatus aūt politicus et regalis dicit̉.quo aliquis principat̉ liberis. qui etſi ſubdātur regimini pͥncipis: habent tamē aliquidꝓprium vnde poſſunt reniti precipientis imperio. Sic ergo anima dominatur corꝑi etmēbris eius principatu diſpontico. qꝛ corporis membra in nullo pn̄t r̄ſiſtere imperioanime. ſed ſtatīm ad appetitū anime mouet̉manus et pes. et quodlibet membroꝝ quoddatū eſt moueri volūtario motū. qd̓ ꝓptereadicitur. quia ſicut digeſtiuū. nutritiuum. etaugmentatiuū. ita ⁊ generatiuū quo ad mēbra genitalia. et pulſatiuum quod eſt vitaleet motū hominis nominat nō obedit ratōniet volūtati. vt ait Gre. nicenus. Intellectusaūt ſeu rō dr̄ principari ꝯcupiſcibili ⁊ iraſcibili politico prīcipatū. qꝛ appetitus ſēſitiuushabet aliquid ꝓprium vnde poteſt reniti imperio ratōnis. Natus eſt em̄ moueri appetitus ſenſitiuus. nōſolū abeſtimatiua in animalibꝰ. et cogitatiua in homine quaꝫ diligitratio vniuerſalis. ſed etiaꝫ ab ÿmaginatiuaet ſenſu. Unde experimur iraſcibilē vel ꝯcupiſcibilē ratōni repugnare. ꝑ hoc ꝙ ſentimꝰvel ÿmaginamur aliquid delectabile. qd̓ ratio vetat. vel triſte. quod ratō recipit. Et ẜmhoc dicit apl̓us ad Ro. vij. Uideo aliā legemin membris meis ꝯtradicentem legi mentismee. Per hoc aūt nō tollitur quin ꝯcupiſcibilis et iraſcibilis rōni obediant. quia aliqn̄

Tertium principale§. iij.circa ſenſualitatem ꝯſiderandū eſt offenſio.Nam in ſenſualitate p̄t eſſe peccatū veniale.non tn̄ mortale. Et ꝙ in ſenſualitate poſſiteſſe veniale. ꝓbatur tripliciter .ſ. aucͣte. ratōne. et diſtinctōne. ¶ Auctoritate quidē patꝫad Ro. vij. vbi apl̓s ait. Non em̄ bonū quodvolo ago hoc. ſed quod odi illud facio. Ubihaÿmo in glo. dicit. ꝙ apl̓us duoꝝ hominūꝑſonas aſſumit .ſ. interioris .i. mentis. ⁊ exterioris .i. carnis ſeu carnalitatis. q. d. Gonū quod ego interius .i. in mente et rationevolo et approbo. exterius .i. in carne ſeu ſenſualitate nō ago. Et ad Gal̓. v. ait idē apl̓s.Caro ꝯcupiſcit aduerſus ſpm̄ ⁊cͣ. Ubi Augꝰin glo. ſic ait. Uidete quale bellū ꝓpoſuit qualem rixam. hoc intra teip̄m ſentis. Nec enimnullū vitium ē. cū caro cōcupiſcit aduerſusſpm̄. Tunc em̄ caro ꝯcupiſcit. cū anima carnali ꝯcupiſcentia ſpiritui reluctat̉. que quibem ꝯcupiſcentia non eſt in anima ſola. necin carne ſola. ſed in vtroqꝫ. ¶ Secundo ꝓbatur idem rōne tali. Peccatum p̄t inueniri inqualibet potētia. cuius actus p̄t eſſe volūtarius et inordinatus. in quibꝰ rō peccati ꝯſiſtit. ſed actus ſenſualitatis p̄t eſſe hꝰ. Naꝫ p̄teſſe volūtarius inꝙͣtum ſenſualitas .i. appetitus ſenſitiuus nata ē moueri a voluntate ⁊ei obedire. Item ⁊ ip̄e actus ſeu ſenſualitasp̄t eſſe inordinatus. quia ſicut in nobis ē rectus ordo qn̄ ſenſualitas rationi obedit. itaquando ꝯtrarium accidit .ſ. ꝙ ſenſualitas n̄ſubdatur ratōni: ip̄e actus ſenſualitatis eſtinordinatus. et per ꝯſequens in ſenſualitateeſt peccatum. ¶ Tertio hoc idem probaturdiſtinctione. Quidam enim ſic diſtinguūt ꝙmotus ſenſualitatis eſt duplex. Unus ē quidr̄ primo primus .ſ. motus ſenſualitatis naturalis. qui ymaginatōnem nō ſequitur. ſedſolū actōnem naturaliū qualitatū. ꝓcedensex corꝑali diſpoſitōne vel ꝯplexione. Et nullus talis motus ſic ꝓueniens eſt peccatū. Etratio huius eſt. quia non ſubiacent imperioratōnis vel volūtatis. Alius motus ſenſualitatis eſt qui dicitur ſecundo primus .ſ. quiimaginatōnem vel deliberatōnem ſequitur.et hic eſt peccatū. Et ratō huius eſt. qꝛ talisapprehenſio vel imaginatio ſubiacet imperio rationis vel voluntatis. Poteſt enim ratio vel volūtas prohibere bſum vel actū cuiuſlibet potentie apprehenſiue. ⁊ motum cuiuſtibet organi. et maxime in abſentia ſenſibilis ſcd̓m tactum. quod ſi non facit in ſenſualitate eſt peccatum veniale. ¶ Sciendūtamen ꝙ motus ſenſualitatis illiciti poſſūtconſiderari dupliciter. Uno modo ſigillatimet per ſe. et ſic ſunt in poteſtate noſtra et vitare poſſumus. quia quemlibet eorum preueniendo impedire poſſumus. Alio modo