QuartusCitulus

X F Non eſt. Ad idem Criſoſto. ſuper Matheū.Sicut em̄ peccatum opus ſine volūtate nōfacit. ita iuſticia ex opere non conſumaturniſi et voluntas affuerit. xxxij. q. v. Sicut.Et ex hoc patet ꝙ ſi inferatur violentia virgini omnino renitenti. nec peccat nec amittit virginitatem. Unde dixit lucia paſcaſio.Si me inuitam feceris violari. caſtitas mihi duplicabitur ad coronam. Non em̄ inquinatur corpus niſi de conſenſu mentis. Namſi in manu mea thura ponas. et per manummeam ſacrificia facias. deus hoc non attendit. De ſenſibus enim et voluntatibus deusiudicat Gratianus. xxxij. q. v. §. j. Similiter ſi quis occideretur pro fide inuitus velpro iuſticia. meritum non haberet. Nec talis eſt capax alicuius ſacramenti. Nam ſiqͥsomnino inuitus baptizaretur. tentus ſubaqua ꝑ violentiam. talis non reciperet neceffectum nec ſacramentuꝫ ipſius baptiſmi.¶ Ꝙͣtum ad ſcd̓am partem diſtinctionis.cum .ſ. fit opus ratione omnino neſciente.ſcꝫ cum quis non habet vſum rationis. vt īfans. et adultus furioſus. qui eſt extra vſuꝫrationis. opus quod fit a talibus. cum ſit inuoluntarium. quia ſine deliberatione rationis. ſiue in bonum ſiue in malum non reputatur ad meritum neqꝫ ad demeritum. Naꝫactus humanus redditur meritorius vel demeritorius. inꝙͣtum procedit a libero arbitrio. quod diffinitur eſſe facultas voluntatis et rationis. In predictis autem ratio deficit. Sed etiam in iuditio eccleſiaſtico velciuili tales non puniuntur. Nam infans ſiproijciendo lapidem occidat aliquem hominem. Si non eſt doli capax. non punitur.nec quo ad deum. nec quo ad mundū. de cōſecra. diſti. iiij. paruuli. Et in glo. que ē ibi.extra. de delic. pu. ca. ij. Et. ff. de ſic. l. infansIdem de furioſodum eſt in furia et extra ſeSatis enim ipſo furore punitur. ff. de offi.pre. l. diuus. Et. xv. que. jͣ. ex merito. §. Sedobicitur. Verum eſt tamen. ꝙ furioſo a furia reuerſo. poteſt penitentia īponi ad cautelam. vt ea. cauſa. et queſti. c. Siquis. Etlicet aliqui dicant. ꝙ cum quis ex culpa ſuaincidit in furiam. amentiam vel ebrietatemea que facit mala extra vſum rationis conſtitutus. imputantur ei. ex eo quia fuit incauſa. Uerior tamen opinio eſt. ꝙ non imputantur que facit in tali ſtatu. Sed culpapręcedens aggrauatur ex malis que ſequūtur. ¶ Notandum tamen ꝙ adultus. amēsvel freneticus effectus. ſi anteꝙͣ incurrerettalem amentiam habuit propoſitum et voluntatem ſuſcipiendi ſacramenta. et declarauit ipſam voluntatem. non debent ſibi denegari. Et quantūcunqꝫ etiam contradicit inamentia poſitus. recipiet effectuꝫ ſacramē

torum. ſi ī ſtatu gratie intrauit freneſim velamentiam. et ſic opus ſine voluntate actuali erit meritorium ex voluntate tamen precedenti. ¶ Inſuper eſt notandum. ꝙ opusbaptiſmi valet ad ſalutem et premium omnibus pueris et adultis carentibus vſu rationis. cum tamen deſit in eis voluntas adipſum opus. Sed hoc ſpeciali munere venitSic ut et paruulis innocentibus opus martirij ſuſceptum ſine voluntate. ex gratia xp̄ifuit eis ad premium eſſentiale glorie et accidentale aureole. Regulariter autem vt dicit Augꝰ. Omnis qui ſue voluntatis eſt arbiter conſtitutus. non poteſt nouā inchoare vitam. niſi peniteat eum veteris vite. depe. diſti. j. Tres actiones. ¶ Ꝙͣtum ad terciam partem. quādo .ſ. fit opus exterius voluntate tepeſcente .i. opus ipſum/ eligente:ſed non inꝙͣtum meritorium vel demeritorium eſt intendente. quod contingere poteſtin bonis et in malis actibus. qn̄qꝫ ex ignorantia quandoqꝫ ex certa ſcientia. Et in hisquidem que ſunt de genere malorum. poteſteſſe duplex ignorantia .ſ. iuris. et facti. Et ſiadeſt ignorantia iuris diuini vel naturalisvel eorum que ſcire tenetur ẜm ſtatum ſuum. opus malum factuꝫ ex tali ignorantiaet per conſequens ſine voluntate. inꝙͣtumopus ipſum eſt malum: non excuſat a totoetſi a tanto. Et in his verificatur illud apl̓iIgnorans ignorabitur. et de hoc. j. que. iiij.§. vltimo. Exempla ſume in Paulo. qui ꝑſequebatur eccleſiam dei. arbitrans exindeobſequium ſe preſtare deo. Sed vt ipſe dicitignorans fecit. nec propter hoc ſe excuſat:ſꝫ accuſat de peccato. Similiter et filie lothcum inebriauerunt patrem vt ex eo conciperent. ꝙͣuis putauerunt ſibi licere. credentes totum mundum ſubmerſum. ſicut et ſodoma. non excuſantur a peccato inceſtus ꝓpter ignorantiam illaꝫ: ſed fuit ignorantiaiuris naturalis. xv. queſti. j. Inebri aueruntSimiliter ordinatus in ſacris ſi dimitteretofficium. ex eo ꝙ neſcit ſe ad hoc obligatuꝫprecepto eccleſie. vt patet extra. de cele. miſ.dolentes. non excuſatur a mortali. ꝙͣuis nōintendat neqꝫ velit illam omiſſionem officijinꝙͣtum peccatum. īmo ſi ſciret non omitteret. Sed quia negligens eſt voluntas ad inquirendum que ſcire debet: ideo ei imputat̉ad peccatum. vt habetur. diſ. xxxvij. §. vltimo. ¶ Ꝙtum autem ad ignorātiā facti. notanda eſt diſtinctio decretiſtarū que ponit.diſ. l. c. de his. ⁊ extra. de homici. ſicut dignūUidelicꝫ. ꝙ aut quis in facto qd̓ agit datoperam rei illicite. aut licite. Et ſi dat operarei illicite: puta. quia ſolaciatur aliquo ludo periculoſo vnde ſequit̉ mors vl̓ mutilatoꝙͣuis illud malum non velit. tamē quia vo-