CapitulumQuintum

turaliter vult de quibus dictuꝫ eſt. Un̄ eccͣixv. dicitur. ꝙ deus ab initio cōſtituit hominem et reliquit eum in manu conſilij ſui .ſ.ad volendum vel nō volendū hoc vel illudPro cuius declaratione dicit b. tho. primaſcd̓e. q. x. articū. iiij. Vt dicit dyoniſius. Adprouidentiam diuinam non pertinet corrūpere naturam rerum: ſed ſeruare. Unde mouet omnia ẜm eorum conditionem. ita ꝙ excauſis neceſſarijs per motionem diuinam.ſequūtur effectus ex neceſſitate. Ex cauſisautem contingentibꝰ conſequūtur effectuscontingenter. Quia igitur voluntas ē actuum principium nō determinatum ad vnumſed indifferenter ſe habens ad multa. ſic deꝰipſam mouet. ꝙ nō ex neceſſitate ipſam determinat ad vnum: ſed remanet motus eiꝰcontingens et nō neceſſarius. niſi in his ad̄que naturaliter mouetur. Sed ab appetituſenſitiuo cum mouetur voluntas. non mouetur ex neceſſitate. Nam ſi talis eſt paſſioin appetitu ſenſitiuo. ꝙ tollat totaliter vſumrationis. vt in freneticis et amentibus. tūcactus talis hominis non eſt actus voluntatis: ſed ſimilis brutorum actibus. Sed nontotaliter abſorbet rationem paſſio. ſicut cūremaneat aliquo modo iudiciū rationis liberum. ſic ⁊ motus voluntatis. Unde nō neceſſario mouetur ab appetitu ꝑ paſſionem.ad quod facit qd̓ dicit̉ Gen̄. iiij. Sub te eritappetitus eiꝰ et tu dominaberis illius.¶Capitulum quintū. De ſcd̓o actu voluntatis qui dicitur frui.ui eſt ſecundꝰ actuselicitus a voluntate. Ubi notādum ẜm b. tho. pͥma ſcd̓e. q. xj. ꝙviſio dei inꝙͣtuꝫ eſt viſio. ē actꝰintellectus. Inꝙͣtum aūt eſt bonum ⁊ finiseſt voluntatis obiectū: et hoc modo eſt eiusfruitio. Et ſic hunc fineꝫ ꝯſequit̉ intellectꝰvt potentia attingens: voluntas tanꝙͣ potentia mouens ad finem. et fruens fine iamadepto. ¶ Item nota ẜm tho. vbi ſupra. ꝙ īdeclaratione quā importat fruitō duo ſunt.ſ. ꝑceptio ꝯuenientis que ꝑtinet ad apprehēſiuam potentiam. et cōplacentia eius quodoffertur vt ꝯueniens. et hoc ꝑtinet ad appetitiuam in qua ratio delectatōnis ꝑficiturPro quoꝝ declaratōne dicit b. tho. in primoſen. diſ. j. Ubi diffuſe tractatur iſta materiaetiam in textu. ꝙ fruitio cōſiſtit in optimaoꝑatione hominis. cum fruitō ſit vltima felicitas hominis. Felicitas aūt nō eſt in habitu: ſed in oꝑatōne ẜm ph̓m. Optima autīope ratō hominis eſt operatō intellectꝰ. adnobiliſſimuꝫ obiectum quod eſt deus. Vndeip̄a viſio diuinitatis ponit̉ tota ſubſtantia

noſtre beatitudinis. Iuxta illud Ioh̓. xvij. AHec eſt vita eterna vt cognoſcant te ⁊cͣ. Exipſa aūt viſione. cum ip̄m viſum nō videat̉ꝑ ſimilitudinē ſed ꝑ eſſentiā. efficitur quodāmodo intra videntem. et ita eſt cōprehenſioque ſuccedit ſpei. cōſequens viſionē que ſuccedit fidei. ſicut et ſpes quodāmodo generatur ex fide. Et ex hoc ꝙ ip̄m viſum receptuꝫeſt intra videntem. vnit ſibi ip̄m videntē. vtfiat quaſi quedam mutua penetratō ꝑ amorem. Sicut dicitur. j Ioh̓. iiij. Qui manet īcaritate in deo manet ⁊cͣ. Ad onionem aūtmaxime conuenientis ſequitur ſumma delectatio. Et in hoc perficitur noſtra felicitasquam nominat fruitio. Ex parte ſui complementi magiſꝙͣ ex parte principij. cum includat in ſe quandam delectationeꝫ. Et ideoipſa fruitio eſt actus voluntatis. et ẜm habitum caritatis: ꝙͣuis ẜm ordinem ad habitus et potentias precedentes. Ꝙͣuis em̄ concurrant ad fruitionem predicta tria. ſcꝫ viſio. comprehenſio. et amatio. perficitur tamen ipſa in amore. Et alie quidem virtutesconiungunt nos deo ꝑ modum meriti et diſpoſitōnis. caritas ꝑ modum perfecte vnionis. ¶ Dantur autem diuerſe diffinitiones (eius ẜm diuerſos reſpectus. Et prima eſt ꝙfrui eſt amore inherere rei propter ſe. Hocbatur per comꝑationem ad obiectū et habitum elicientē actum. Alia eſt auguſti. dicentis. Fruimur cognitis in quibus voluntasdelectata cōquieſcit. Hec datur per comꝑationem ad potentiam cuiꝰ eſt actus. ẜm ordinem ad potentiam precedentē .ſ. cognitōnem que ꝑtinet ad intellectuꝫ. Tercia eſt ꝙfrui ē cū gaudio vti nō ſpe: ſed rei iā habiteHec dat̉ ꝑ comꝑatōem ꝯſequentē actū inꝙͣtum eſt ꝑfectū .ſ. gaudiū de re habita. Nec ēincōueniens ꝙ de vna re dentur plures diffinitiones. ẜm diuerſas cauſas vl̓ ꝓprietatesQuādo autē expͥmeret̉ totū eſſe rei ẜm omnes cauſas eius. tunc diffinitōnes predictenon eſſent niſi vna..§. j.Quo fruendum ſitAd quod dicendum ẜm b. tho. vbi ſupra. ꝙfrui aliquo dicitur tripliciter. Uno modo ſicut obiecto. Et hoc modo ſolo deo fruenduꝫeſt. Et ſic dicit Auguſti. ꝙ fruendum eſt ſolum illis rebus que nos beatos faciunt. ſcꝫperſonis diuinis. p. .ſ. et ſpiritu ſancto. quiaad bonitatem ipſius dei. ordinatur tota bonitas vniuerſi. ſicut bonitas tocius exercitus ad bonum ducis. Scd̓o modo ſicut habitu eliciēte actū fruitionis. Et hoc mō beatitudīe creata ⁊ caritate fruendū ē. Deusem̄ facit beatos effectiue. dando ſeip̄m ⁊ cauſando ipſā beatitudinē. Beatitudo aūt creata formaliter facit beatū: ſicut albedo facitalbū. Tercio modo fruimur aliqͦ ſicut īſtru-