Capitulum

Einde videndū eſt deactibus voluntatis ab ip̄a īmediate elicitis. Aouet̉ aūt volūtas in finem. ⁊ in ea que ſunt atfinem. Primo igit̉ agendū de actibus volūtatis ab ea elicitis. quibꝰ mouet̉ in finē. Ethi ſunt tres .ſ. velle. frui. et intendere. Deinde de actibꝰ voluntatis quibus mouet̉ in eaque ſunt ad finem. Et hi ſunt tres .ſ. eligerequod tamē p̄cedit ꝯſulere. ſcd̓us eſt conſentire. tercius vti. ¶ Et ꝙͣtuꝫ ad primos actꝰſcienduꝫ. ꝙ cum actus voluntatis primo ſitreſpectu finis. Voluntas ipſa reſpicit finemtripliciter. Uno modo abſolute. et ſic dicitur actus eius voluntas ſeu volitio. proutſcꝫ abſolute volumus vel ſanitatem vel ſiquid aliud eſt huiuſmodi. Alio modo volūtas reſpicit finem. ẜm eam conſideratōnemqua in ip̄o quieſcitur: ⁊ talis actus volūtatis dicit̉ fruitio. Tertō modo conſiderat̉ finis ꝓut voluntas reſpicit ip̄m. ẜm ꝙ eſt terminus alicuiꝰ qd̓ in ip̄m ordinat̉. Et actusvoluntatis. ẜm hanc ꝯſideratōneꝫ ſeu reſpectum dicit̉ intentio. Non em̄ ex hoc ſolū dicimur intendere ſanitateꝫ ꝙ volumus eam.ſed quia volumꝰ ꝑ aliquod aliud ad eam ꝑuenire. vt ꝑ medicinā ⁊ hmōi. Hec b. tho. p̄ma ſcd̓e. q. xij. arti. j. ¶ Et ꝙͣtum ad primūactum voluntatis qui eſt velle. inſpiciendaſunt tria. Primū de quo ſit volūtas. Scd̓ma quo moueat̉ voluntas. Terciū quomodomoueatur voluntas.Ꝙͣtū ad primū volūtas. §. j.ſeu velle eſt tm̄ de bono. Un̄ Dÿoꝰ dicit. iiij.ca. d̓ diui. no. ꝙ malū eſt p̄ter volūtatē eo ꝗom̄ia appetunt bonū. Sed bonū de quo ē voluntas. nō eſt ſemꝑ verū bonū. Sed aliquādo verū. aliqn̄ apparēs bonū ⁊ actꝰ peccati.Pro cuiꝰ declaratōe dicit b. tho. pͥma ſcd̓e. q.viij. arti .j. ꝙ volūtas eſt appetitꝰ ratōnalis.Om̄is aūt appetitꝰ nō eſt niſi boni. Huiꝰ ratōeſt. Quia appetitus nō eſt aliud ꝙͣ inclinatōappetentis in aliquid. Nihil aūt inclinaturniſi in aliquid ſimile ⁊ ꝯueniens. Cum igit̉om̄is res. inꝙͣtum eſt ens ⁊ ſubſtātia ſit qd̓dam bonū. neceſſe eſt vt om̄is inclinatio ſitin bonū. Et nō eſt quod ph̓us dicit in pͥmoethicoꝝ. ꝙ bonū eſt quod omnia appetunt.¶ Sed conſiderandū eſt. ꝙ cū omnis inclinatio conſequat̉ aliquā formaꝫ. Appetitusnaturalis ꝯſequit̉ formā in natura exiſtentem. Appetitus aūt ſenſitiuꝰ vel intellectiuꝰſeu ratōnalis qui dicit̉ voluntas. conſequitur formam apprehenſam. Sicut ergo id inquod tendit appetitus naturalis. eſt bonuꝫexiſtens in re. Ita id in quod tendit appetitꝰaīalis ſeu ratōnalis eſt apprehenſū. Ad hocergo ꝙ voluntas in aliquid tendat. non re-

Quartumquiritur ꝙ illud ſit bonū in reiueritate: ſedꝙ apprehendat̉ in ratōne boni. propter hocph̓us dicit. ij. phiſicorum. ꝙ finis eſt bonuꝫvel apparens bonum. Et licet eadem potentia ſit oppoſitorum. Sicut viſus eſt albi ⁊ nigri. non tamen eodem modo. Sic voluntaseſt boni et mali. Sed ad bonum ſe habet illud appetendo: et ille actualis appetitus dicitur voluntas ſeu velle. Ad malum ſe habꝫvoluntas fugiendo. ⁊ ipſa fuga mali magisdicitur voluntas. nō malum ipſum. Volumus em̄ non malum: ſed fugere malum. ethoc habet rationem boni. Futura autem ⁊ſi non ſint in rerum natura: apprehendunt̉tamen ſub ratione boni vt entia ratōnis. ſicut etiam ſunt priuatōnes et negatōnes. vtnon loquit̉. nō operari. que dicunt̉ entia rationis. et ſic in ens tendit voluntas. Unde etph̓us dicit in. v. ethic orum. ꝙ carere malo.habet rationem boni. ¶ Uoluntas prout ſignat actum ipſius volitiue potentie ꝓprie ēfinis. non eorum que ſunt ad finem. Pro cuius declaratione dicit b. tho. prima ſcd̓e. q.viij. arti. ij. ꝙ voluntas qn̄qꝫ dicit̉ potentiaqua volumus. quādoqꝫ dicitur ip̄e actꝰ volūtatis. Scd̓m ergo ꝙ volūtas nominat potentiam. ſic ſe extendit ad fineꝫ. et ad ea queſunt ad finem. Ad ea enim ſe extendit vnaqueqꝫ potentia. in quibus inueniri poteſtquoquomō ratio ſui obiecti. Sicut viſus ſeextendit ad omnia que ꝑticipāt quoquomōcolorem. Ratio autem boni quod eſt obiectum potentie voluntatis. inuenit̉ non ſolūin fine: ſedētiā in his que ſunt ad finē. Sedẜm ꝙ voluntas nominat actum. ſic ꝓprie loquendo eſt finis tm̄. Cuius ratio eſt. qꝛ omnis actus denominatus a potentia. de nominat ſimplicem actum illius potentie. Sicut intelligere nominat ſimplicem actū intellectus. Simplex auteꝫ actus potentie tēdit in id quod ẜm ſe eſt obiectum potentie.Id autem quod propter ſe eſt bonum ⁊ volitum eſt finis. Unde voluntas proprie eſtipſius finis. Ea vero que ſūt ad finem. nonſunt bona vel volita propter ſeipſa: ſed inordine ad finem. Unde voluntas in ea nonfertur niſi quatenus fertur in finem. Undehoc ipſum quod in eis pult eſt finis. ¶ Actꝰvoluntatis poteſt ferri in finem abſqꝫ hocꝙ feratur in ea que ſunt ad finem. Sed inea que ſunt ad finem inꝙͣtuꝫ huiuſmodi ferri non poteſt. niſi ferat̉ in finem. Vnde vnoactu fertur in vtrunqꝫ. Hec ſic probat beatus Tho. prima ſcd̓e. q. viij. arti. iij. Cum finis ſit ẜm ſe volitus. Id autem quod eſt adfinem nō ſit volitū niſi ꝓpter finem. manifeſtum eſt ꝙ voluntas poteſt ferri in finē abſqꝫ hoc ꝙ feratur in ea que ſunt ad finē. Sedin ea que ſunt ad finē inqͣtū hmōi. Volun-