Quartus

Citulusphica conſolatione ait. Inſerta eſt mētibushominū naturaliter. veri ſummiqꝫ boni cupiditas. Sicut ⁊ grauibꝰ naturaliter eſt editus appetitus ſeu inclinatio adferri deorſū.et animalibus cōſeruatio vite. Ideo appetēdo beatitudinem ita in cōmūi. homo nō meretur. quia hoc eſt ei naturale: ⁊ naturalibꝰhomo non meretur. Sed quia ī quo iſta cōpletio felicitatis ſeu beatitudo cōſiſtat: vtrūin virtutibus. vel ſcientijs. vel delectabilibꝰ.vel viſione dei et huiuſmodi. al̓s nō eſt ei determinatū a natura. Ideo quando ex propͥaratione adiutus diuina gratia. apprehenditaliquod ſpeciale bonum. vt ſuaꝫ beatitudinēin quo vere ſua beatitudo cōſiſtit: tūc meretur. nō ex hoc precipue ꝙ appetit naturaliter beatitudinē. ſed ex eo ꝙ appetit hoc ſpeciale. quod nō naturaliter appetit. ſcilicꝫ viſionem dei. in qua ẜm rei veritatem ſua beatitudo conſiſtit. Et ẜm hoc ſancti merenturappetendo deū vel vitam eternaꝫ. hec. b Tho.in queſtionibꝰ de veritate Raÿneriꝰ.§. x.¶ Liberum arbitriumſe extendit ad omēs actus humanos. ſcilicꝫqui procedunt a volūtate deliberata ratōne.Hi enim ꝓprie dicūt̉ actus humani. Hoc ꝓbatur autoritate Damaſce. libro. ij. dicētis.Homo libe̓o arbitrio appetit. libe̓o arbitriopult. libero arbitrio inquirit vel ſcrutatur.libero arbitrio iudicat. libe̓o arbitrio diſponit. libero arbitrio eligit. libero arbitrio impetum facit. ⁊ libero arbitrio agit vel oꝑat̉in his que ẜm naturam ſunt. ¶ Declaraturauteꝫ hoc ꝑ diſtincdōnem talem. Actus aliqͥattribuūtur alicui potentie dupliciter. Ueꝙ elicit ip̄m. vel quia imperat ip̄m. Ile actꝰproprie a potentia eſt elicitus. qui immediate ab ipſa potētia ꝓcedit. Sicut a viſu videre. et ab intellectu intelligere. Un̄ viſus immediate elicit videre tanꝙͣ ꝓprium actū eiꝰ.⁊ intellectus intelligere. Et hoc mō nō omēsactus humani ſunt actus liberi arbitrij. Sꝫꝓprius et principalius actus liberi arbitrij ēeligere. Alio modo actus attribuitur potētie: quia imperat potentia ipſū. Et hoc modo actus omniū virium obedientiū rationi.poſſunt volūtati attribui. qui eſt motor oīmvirium per imperium. Et ita etiaꝫ actus diuerſarum virium libero arbitrio attribuūtur. Unde per imperium volūtatis. et liberiarbitrij: mouētur etiam potentie in actꝰ ſuos. Propter quod virtus appetitiua diciturmouēs quia imperat motum. Et virtus motiua que eſt affixa neruis et muſculis. quiaexequitur motum. Et per hunc modum oēsactus humani ſunt a libero arbitrio. qͥa imperati ab eo. Unde illi actus humani qui ſūtvirium rationalium per eſſentiam: illi ſunteliciti a libero arbitrio. Illi vero qui ſūt vi-

rium rationalium per participationeꝫ. ſicutſunt actus iraſcibilis ⁊ concupiſcibilis. ſuntimperati a libero arbitrio. Uirtutes autemnutritiue partis. nullo modo participāt ratione. vt dicit philoſophus primo ethicorū.Unde earū actus non ꝓprie dicuntur humani: et ideo non ſubduntur libero arbitrio.¶ Ad horum ampliorem euidentiaꝫ notan­ hda ſūt tria. Primū eſt. ꝙ cum liberum arbitrium ſit facultas ratioīs et volūtatis: tresactus attribuuntur libero arbitrio ex parteratōnis. et tres ex parte voluntatis. Et ex ꝑte rationis attribuūtur libero arbitrio: cōſilium. iudicium. ⁊ arbitriū. Qui quidē actꝰratioīs procedūt ab imperfecto ad perfectū.Nam primo eſt motus inquiſitōnis de faciēdo et non faciendo. et iſtud eſt conſiliū. Secundo eſt iudicium de faciendo. Tercio ē ꝓpoſitum faciēdi. quod dicitur diſpoſitio. velpoteſt dici arbitrium. Ex parte auteꝫ volūtatis ſunt tres actus .ſ. electio. progreſſus. ⁊vſus. Primo igitur eſt electio. et ille eſt actꝰſimpliciter interior et pͥmꝰ. Et hoc eſt duoꝝp̄iacētibus alterum alteri preoptare. Secūdo eſt progreſſus ad motum exteriorē ⁊ talisdicitur impetus. Tercio eſt motus exterioret talis dicitur vſus. ¶ Secūdo nota. ꝙ liberū arbitriū principaliter eſt reſpectu actuūinteriorū. ſecūdario aūt exteriorū. prout abactibꝰ interioribꝰ procedunt. quia hoc modoimpediri non poſſūt. Sed inqͣtū actus exteriores ſunt a virtute motiua corꝑali ſic poſſūt. Et hoc modo nōͣ ē libertas reſpectu illorum actuum. ¶ Tercio notandum. ꝙ quiaelectio eſt ꝓprius actus liberi arbitrij. Et electio non eſt finis. ſed eorum que ſunt ad finem. Ideo finis vltimus non cadit ſub libero arbitrio. Tn̄ quia id qd̓ eſt finis reſpectuqͦrūdaꝫ: pt̄ eſſe ordinatū etiā ad finē vlteriorem .ſ. vltimū finē. Nulla at̄ oꝑatio humana eſt vltimꝰ finis. niſi ꝑ accidens. inqͣtū cōiūgit̉ vltimo fini. Et ideo omniū oꝑationūhumanaꝝ pt̄ eſſe electio. nō inqͣtū ſūt finesſed inqͣtū ordināt̉ in fineꝫ. Verbi grā. Ꝙͣuisvincere ſit finis potētie militaris. ordinaturtn̄ ad vlteriorē fineꝫ. ⁊ ideo ſub electōe cadere pt̄. ⁊ ſic ſub libero arbitrio. ¶ Etſi arguatur incōtrariū. qꝛ oꝑatō mala eſt p̄ter volūtatē ẜm Dioniſiū et Aug. Peccare nemoappetit ꝓpter hocip̄m. ſꝫ ꝓpter aliud qd̓ ex eoꝯſequit̉. xv. q. j. Aerito. Cū at̄ talis ſit oꝑatio humana. gͦ nō omīs oꝑatio humana cadit ſub libero arbitrio ſeu volūtate. Rn̄deo.ꝙ operatio mala potiꝰ debet dici defectus ꝙͣactus. ⁊ potiꝰ hoc ꝑtinet ad impotētiā ꝙ potentiā. Uel aliter. Malū ī eo ꝙ malū eſt preter volūtatem eſt. Sed oꝑatio mala inꝙͣtūapparet bona. ꝓpter illud qd̓ inde ꝯſeqͣt̉ quisſcilꝫ delectationem vel vtilitatem. ſic cadere