QuartusCitulus
perfecta ⁊ perpetua. ita damnatorū pena etmiſeria ꝑpetua ſit: quia vt dicitur Mathei.xxv. Ibūt hi in ſupplicium eternum. iuſti at̄in vitam eternaꝫ. Ergo liberum arbitriumdemonū et damnatorū. eſt ita firmatū ī malum. ꝙ ad bene volendū reuerti non poſſūt¶ Et ſi arguatur ſic incontrariū. Fortior eſtcaritas ꝙͣ cupiditas ad peccatū pertrahēs.Iuxta illud quod dicit glo. ſuper illud. Honū mihi lex oris tui ſuper milia auri ⁊ argēti. Sed demones vl̓ homīes a caritate ī peccatum ceciderunt. Ergo multo fortiꝰ a peccato redire poſſunt ad caritatem et a malo adbonū. Reſpondeo ꝙ caritas eſt fortior ꝙͣ cupiditas vel peccatū ſi fiat comꝑatio ẜm eūdem modū habendi. vt ſcilꝫ vtrunqꝫ accipiatur. vel in via vel ī termino vie. Sed ſi vnūaccipiatur in pia. aliud ī termino vie. nō ſiceſt: quod ſic patet. Quia caritas viatoris eſtfortior ꝙͣ cupiditas viatoris. Sed exiſtens intermino malicie. firmius ſe habet ⁊ firmiusinheret. Poteſt etiam dici. ꝙ demones nunꝙͣ habuerūt caritatē ẜm quoſdam. ad quodfacit de peni. diſ. ij. principiū. Uel ſi habuer̄tnunꝙͣ eaꝫ niſi ſicut in ſtatu vie habuerunt.Homines auteꝫ damnati ſimiliter cadere nōpotuerūt. niſi a caritate ſeu gratia viatorishec. bTho. ī queſtio. de veri. Raÿneriꝰ.Notandum inſuper.§. vij.ꝙ libertas arbitrij Excludit coactōneꝫ. Includit electionem. Admittit variationem.¶ Ꝙͣtum ad primū .ſ. ꝙ liberuꝫ arbitriū excludit coactōnem declarandū. notāda eſt diſtinctio quaꝫ facit magiſter ſent. ij. libro diſ.xxv. de lib̓tate. Dicit em̄ ꝙ eſt triplex libertas arbitrij .ſ. a neceſſitate. a peccato. ⁊ a miſeria. Ratio huius diſtinctōis ẜm. bTho. eſtiſta. quia coactio quaꝫ excludit libertas eſtduplex. Quedā eſt perfecta et ſufficiens. quedicitur compulſio. et ſic prima libertas eſt aneceſſitate vl̓ coactione. que libertas a coactione per ſe ⁊ ſemꝑ ſequitur libeꝝ arbitriū.Un̄ dīc magiſter ſen. ibideꝫ ꝙ libeꝝ arbitriūet ante peccatū et poſt eque libeꝝ eſt a coactione: quia ſicut ante peccatuꝫ cogi nō poterat. ita nec modo. Ideoqꝫ voluntas meritoapud deū iudicatur que ſemper a neceſſitatelibera eſt et cogi non poteſt. Ubi neceſſitasibi libertas nō eſt. Ubi libertas non eſt. necpoluntas eſt: et ideo nec merituꝫ. hec magiſter ibidem. Quedaꝫ vero coactio eſt imꝑfecta et inſufficiēs. que potius impulſio ꝙͣ coactio dicit̉. ⁊ hec ē duplex. Una eſt impulſioque per ſe liberū arbitriū impellit vel impedit. ſicut habitus et diſpoſitiones que ſunt īanima. Et ſic eſt libertas a peccato. de qua. ijCorinth̓. iij. dicit apoſtoſꝰ. Ubi ſpūs dominiibi libertas. Et veritas ī euāgelio Ioh̓. viij.
Si filius vos liberauerit: vere liberi eritis.Que libertas a pct̄o. etſi ptꝰ peccatū nō tollitur. tn̄ debilitatur. Secūda coactio imperfecta que impulſio dicit̉. impellit vel impedit liberū arbitrium ꝑ accibens. ſicut impotentie et penalitates: que ſunt ex parte corporis vſum liberi arbitrij impedientes: ⁊ ſiceſt libertas a miſeria. De qua apoſtolꝰ Ro.viij. Ip̄a creatura liberabāt̉ a ſeruitute corruptionis ī libertatem glorie filioꝝ dei. Ubinotandū ꝙ nulla miſeria vel penalitas corporis. libertateꝫ illā que eſt a neceſſitate coactionis excludit: eo ꝙ nunꝙͣ ad tantaꝫ miſeriam vel penalitatē corporis deuenitur. ꝙliberū arbitriuꝫ cogi poſſit. b Tho. in ſcrip.ſuꝑ. ij. ſen. diſ. xxv. Raÿnerius. ¶ Contra p̄dicta occurrit triplex obiectio. Prima ē talis. Greg. dicit. ꝙ peccatū quod ꝑ penitētiānon diluitur. mox ſuo pondere ad aliud trahit. Cū ergo tractio ſit quidaꝫ motus violētus ẜm philoſophū. ergo videtur quis cogiad peccatū. Reſpondeo ẜm beatū Tho. in q̄ſtionibus de veritate. ꝙ peccatū commiſſuꝫnō trahit cogendo voluntateꝫ: ſed inclinando. inqͣtū priuat gratia per quā fortificabatur ꝯtra peccatū. et inqͣtū etiā ex actu peccati relinquitur diſpoſitio et habitꝰ in anīa.¶ Secundo arguitur ſic. Quicūqꝫ vinciturab aliquo cogitur. Sꝫ ẜm philoſophū incōtinens vincitur a paſſionibꝰ. ergo paſſionescogunt voluntatē. Reſpondeo ꝙ incōtinēsdicitur vinci a paſſioībꝰ. nō ꝙ paſſiones cogant. et immutēt neceſſario volūtateꝫ. alioquin incōtinēs nō eſſet puniēdus. Sed dicitur talis vinci a paſſionibus. inꝙͣtū earumimpulſu voluntarie cedit. ¶ Tercio arguitur. ꝑ hoc ꝙ dixit pater faīlias Luc. xiiij. cōpelle intrare. Intratur auteꝫ ad cenā patrieꝑ volūtatē. ergo per angelū qui eſt miniſterdei. volūtas poteſt cogi ad aliquid. Reſpondeo ꝙ illa ꝯpulſio nō eſt coactōis: ſed efficacis perſuaſionis ꝑ aſpera vel leuia. Un̄ Gregorius. Qui huiꝰ md̓i aduerſitatibꝰ fracti addei amorē redeūt. ꝯpellūtur intrare Raÿnerius. Ad hoc etiā pulchre facit qd̓ habetur.xxiij. q. iiij. diſplicet. Et. q. vj. §. vlt. ¶ Secū Cdo libertas arbitrij includit electōeꝫ. tāꝙͣ immediatū et ꝓpriū actū eiꝰ. Et ẜm hoc Bern̄.diſtinguit libertateꝫ in lib. de libero arbitrioſic dicens. Eſt triplex libertas .ſ. arbitrij. cō dſilij. et cōplaciti. Ratio huiꝰ eſt: qꝛ cū liberūarbitriū includat electōnē. ⁊ nihil ſb̓ electōecadat niſi ẜm ꝙ habꝫ aliquā rationeꝫ boni.ẜm diuerſos gradꝰ bonitatis ī humanis actibus. Bern̄. diuerſos gradus libertatis ſeu diuerſas libertates diſtīguit. Ut verbi gratia.¶ Primo ī humanis actibus eſt aliquid bonum: quia licitū. quod .ſ. nulla lege prohibetur. et reſpectu iſtiꝰ boni liciti. dicit liberta-