Titulus

Quartus

S in bono. Et ꝙ nulla creatura rationalis habeat libeꝝ arbitriū cōfirmatū in bono ex ſuinatura. Probatur primo. ex ipſiꝰ inuētōne.Nam libeꝝ arbitriū non inuenitur ī aliquacreatura niſi in angelo ⁊ in homīe. Sed taꝫhomo ꝙͣ angelus peccauit. ergo nullius creature liberum arbitrium eſt naturaliter cōfirmatum in bono. Secūdo idem probaturexēpli inductione ſic. Proprietas nature ſuperioris. nō poteſt inferiori nature naturaliter conuenire. niſi in ſuperiorem naturamcōuertatur: vt verbi gratia. Sicut non pōtfieri ꝙ aqua naturaliter ſit calida. niſi conuertatur ī naturam ignis. Sed habere indefectibilem bonitatem eſt proprietas diuinenature. ergo non poteſt eſſe. ꝙ alicui alij nature conueniat naturaliter. niſi in diuinamnaturam cōuertatur. Quod eſt impoſſibile.Tercio probatur idem ratione tali. Quelibꝫcreatura cum nō ſit vel cuꝫ non habeat perſe eſſe. eſt ex nihilo procedens: et ideo flexibilis ⁊ ex ſe ad nihilum tendens. Preterea cuꝫnulla creatura ſit bonuꝫ vniuerſale ſed particulare. ex ſe eſt contrarij .i. mali ſuſcipiens.Solus autem deus eſt naturaliter impeccabilis. Tum qꝛ ipſe eſt bonū eſſentiale ⁊ actuale. nullius potentie permixtionem recipiens. Tum quia ip̄e eſt bonū vniuerſale. nulla perfectione carens. Tum quia ip̄e eſt. neceſſe incipiens. nec ad non eſſe tendens vel eēdeſinens. Et ideo ſolus deus habꝫ liberū arbitriū naturaliter impeccabile et confirmatum in bono. beatus Thomas ī queſtionibꝰde veritate Raÿnerius. ¶ Ex gratia autempoteſt liberum arbitrium cōfirmari ī bonoetiam in ſtatu vie. Et hoc probatur exempliinductione. ratione. et diſtinctione. ¶ Exēpli inductio. patet in beata virgine Mariaque in ſtatu vie ita fuit confirmata in bonovt deinceps peccare nō poſſet. Et merito cōpetebat. eo ꝙ beata virgo erat mater ſapientie diuine. ī qua nihil coinquinatum incurrit Sapien̄. vij. Probatur idem ꝑ exempluꝫapoſtoloꝝ. qui per aduentum ſpirituſſanctifuerunt cōfirmati in bono. Quod etiam decuit: quia erant quaſi fundamētum et baſistotius eccl̓iaſtici edificij. Unde oportuit eoseſſe firmos. ¶ Secūdo probatur hoc idē ratione ſic. Tūc homo habet liberum arbitriūin bono ꝯfirmatum. quando bonū perfectūquod deus eſt: menti humane eſt vnitū. Seddeus menti humane vnitur per gratiam nōauteꝫ per naturam. ergo liberum arbitriuꝫconfirmari poteſt per gratiam nō per naturam. Cōfirmatur hec ratio ꝑ exēplum ī humano corpore. Quia corpus humanū habetex ſui natura ꝙ ſit corruptibile: ſed dono gr̄eefficitur incorruptibile. j Corin. xv. Oportethoc corruptibile induere incorruptionem.

Ita libeꝝ arbitriū homīs. qd̓ ex ſua naturahabꝫ ꝙ ſit flexibile ī malū. ꝑ gratiam poteſtī bono cōfirmari. Exēplum aliud induci pt̄ſcꝫ de aere ⁊ de luce. Sicut em̄ aeri naturaliter repugnat ꝙ ſit actu lucidus. non tamenꝙ poſſit illuminari: ita repugnat libero arbitrio ex eo ꝙ eſt ex nihilo. quod ſit naturaliter confirmatū ī bono. Nec hoc ei niſi pergratiam concedi poteſt. Et ſicut lux ſuꝑueniens aeri aufert obſcuritateꝫ aeri. quā ſineluce habet naturaliter: ita ex defectu liberiarbitrij eſt. ꝙ in malū flecti poteſt. Et huncdefectū aufert gratia perficiendo naturā liberi arbitrij. cōfirmans ip̄m ī bono. ¶ Tercio ꝓbatur hoc diſtinctione ſic. Dupliciteraliquis eſt perfectus .ſ. ẜm quid vt in via qn̄quis habet fidem ⁊ caritatem ẜm modū vitepreſentis. et ſimpliciter vt in patria quandoperfecte diligit deum. Nec tamen in via aliquis omnino perfectus eſt. vt in patria. Itaaliquis poteſt eſſe confirmatus ī bono ī viaqui tamen non eſt cōfirmatus oīo in bonovt in patria. Uerbi gratia. Aliquis habet liberū arbitrium cōfirmatum in bono dupl̓citer. Uno modo ſimpliciter. ita ꝙ oīno peccare nō poteſt. Sicut beati qui ſūt ī patriahabentes ī ſe ſue firmitatis ſufficiēs principium .ſ. donū glorie. exquo oīno peccare nōpoſſunt. Alio modo dicuntur aliqui confirmari in bono. per hoc ꝙ eis datur donuꝫ diuine gratie. quo ita inclinātur in bonum. ꝙnon defacili poſſūt deflecti a bono: nō tamēper hoc donum ita retrahūtur a malo. ꝙ oīno peccare non poſſint. niſi diuina ꝓuidentia cuſtodiente. et hoc modo aliqui in ſtatupie poſſunt cōfirmari in bono .ſ. ex dono gͣtie. et nō primo modo .ſ. ex dono glorie. vt inſtatu patrie. Et ratō eſt. qꝛ nō p̄t̄ aliquis oīnō impeccabilis reddi. niſi auferatur totaliter oīs origo pct̄i. Qd̓ nō ꝯtingit ī ſtatu vieniſi ī dn̄o ih̓u. qui ſimul erat viator ⁊ comp̄hēſor. ¶ Et nota ꝙ ꝙͣuis libeꝝ arbitriū hominis naturaliter flecti poſſit ad malū: nōtn̄ ſequit̉. ꝙ gratia ſuꝑueniēs ſi tollat iſtaꝫflexibilitatem ad malū. ꝙ propterea deſtruat naturā. Nō em̄ per hoc deſtruit naturaꝫ.ſed perficit eam. Nā ex defectu nature liberiarbitrij eſt. ꝙ flecti poſſit ad malū. Sꝫ gratia hūc defectū a natura aufert. ꝑficiēdo naturam ⁊ ī bono cōfirmādo. Iteꝫ poſſe peccare et tamē nō peccare. nō tamē facit ad meritū qͣi ad maīfeſtationē meriti: inqͣtū oſtēdit̉ ꝑ hoc opus bonuꝫ eſſe volūtariū. ꝓpterquod ī laudem viri iuſti dicitur. Qui potuittranſgredi ⁊ non eſt tranſgreſſus. Et ideo ſiex gratia cōferat̉ alicui. ꝙ nō poſſit peccare. nō ꝓpter hoc minuit̉ virtꝰ meriti. bTho.ī queſtioībus de veritate Rayneriꝰ. ¶ Tercio liberum arbitrium conſiderari poteſt vt