CapitulumSecundum

vel ſeipſum dehoneſtādo male vti pedibꝰ nōnegare: ⁊ ſic de oculis et de alijs. Quēadmodum ergo iſta probas in corpore. ⁊ nō intueris eos qui male vtūtur. in his laudas illūqui hoc dedit donum. et qui hec dedit bona.Sic liberam voluntateꝫ ſine qua nemo pōtrecte viuere. oportet eſſe bonum etiam diuinitus datum: ⁊ potius eos eſſe damnandosqui hoc bono male vtūtur. ꝙͣ eum qui dederit dare nō debuiſſe fateris. ¶ Secūda ratioeſt ex ſufficienti diuiſione boni. Nam bonorum quedam ſunt magna. quedaꝫ minima.quedam media. Bona magna ſunt. quibusrecte viuitur. vt virtutes quibus nullꝰ malepiuit. Bona minima ſunt. vt ſpēs vel ſenſusquorumlibꝫ corporum. ſine quibus recte viui poteſt. Bona media ſūt. ſine quibus recteviui nō poteſt: vt potentie. Uoluntas ergolibera videtur tibi nullum bonū. ſine qua recte nemo viuit. ¶ Tercio debuit deus dareliberum arbitrium ad perfectōnem vniuerſi. Siquis em̄ dixerit. Non erat tamdifficilelaborioſum omnipotenti deo: vt omnia quecunqꝫ fecit. ſic haberent ordinē ſuū: vt nullacreatura uſqꝫ ad miſeriam perueniret. Nonem̄ eſt dicere. vt hoc aut impotens nō potuit. aut nō bonus inuidit. Reſpondeo et dicoordineꝫ creaturarum a ſumma uſqꝫ ad infimam ita gradibꝰ iuſtis decurrere. vt ille inuiderit. qui dixerit iſta nō eſſe. et ille inuideat. qui dixit iſta talia nō debere eſſe. Si em̄talis vult eſſe inferiorē. qualis eſt natura vl̓creatura ſuperior: iam illa eſt ⁊ tanta eſt. vtadijci nō poſſit quia perfecta eſt. Verbi gratia. qui diceret lunā debere eſſe vt ſol. dupliciter errat. Uno modo quia rerum perfectōneꝫ aliquid cupit. cum deſiderat alterum ſolem. Alio modo qꝛ perfectionē vniuerſi vultminuere. cum lunaꝫ vult detrahi. Sic a ſil̓i.Si dicis ꝙ deus voluntateꝫ noſtram debuitfacere impeccabilē. et ſic eſſet abſqꝫ miſeria.Erras primo. quia vis addicere volūtati diuine quod eſt impoſſibile cū illa ſit ꝑfectiſſima. Secūdo quia vis diminuere perfectōnēvniuerſi. cū etiaꝫ noſtra miſeria ad ꝑfectionem vniuerſi faciat. Defuiſſet auteꝫ huic ꝑfectōni ſi beati ſemper eſſemꝰ. Quapropter.Si ad miſeriaꝫ niſi peccando non peruenitanima. etiaꝫ peccata noſtra neceſſaria ſūt ꝑfectiōi vniuerſitatis. quā cōdidit deus. Quidem̄ tam opus habꝫ miſericordia ꝙͣ miſer? Etquid tamindignū miſericordia. ꝙͣ miſer ſuꝑbus: Quod probat Augꝰ. per exemplū tale.Quid tamdignū in domo ꝙͣ homo? Et quidtā indignū abiectū ⁊ infimū ꝙͣ cloaca domꝰ?Seruus tn̄ in tali domo detectus vt mūdande cloace dignus habeat̉. ornat domū etianturpitudine ſua. Et vtrūqꝫ hoꝝ .ſ. ſeruus etmūdatio cloace. faciunt ad pulchritudinem

domus. Hinc fit vt creatura ſuꝑior peccans I.cete̓is inferioribꝰ puniat̉. quia tamē ille ſūtinfime. vt ornari etiaꝫ a turpibꝰ animis poſſint: atqꝫ ita vniuerſitatis decori cōgruerePabitationi ergo celeſti talis anima nō cōgruit per peccatū terreſtri autē cōgruit perſupplicium. Raÿnerius.¶ De libero arbitrio.§. vj.nota. ꝙ eſt debilitatū ī modo. Confirmatū ībono. Obſtinatum ī malo. Et ꝙͣtū ad primūdico. ꝙ liberū arbitriū eſt debilitatū ī modo.Nam ī eo qui incidit ī peccatum. liberū arbitrium nō eſt ablatum. ſed dicitur eſſe debilitatū. hoc modo ſcilicet: vt quod prius antepeccatū facile poterat. poſtmodū poſt peccatum ſine difficultate et pugna nō poſſit. Sꝫcōtra magiſter ſentētiarū in. ij. diſ. xxv. dīc.ꝙ homo ante recuꝑationē gratie. nō poteſtnō peccare etiaꝫ mortaliter. ergo ſine gratianon poteſt homo vitare peccatū. Et ſic liberum arbitriū videtur eſſe ablatū vl̓ coactū.Reſpondeo et dico. ꝙ libeꝝ arbitriū etiā pꝰpeccatum. poteſt vitare peccatū. Quod oſtēditur ſimilitudine ⁊ ratione. ¶ Et ſimilitudo exempli patet ex hoc. Sicut videre dicit̉dupliciter: vt dicit philoſophꝰ in ſecundo deanima .ſ. habere viſum. et vti viſu. Ita etiaꝫpeccare dicit̉ dupliciter. Unde cū dicit̉ anterecuꝑatōneꝫ gratie. homo nō poteſt nō peccare. Intelligit̉ nō habere peccatū. Naꝫ an̄ꝙͣ homo ꝑ dei gratiā reꝑaret̉. ⁊ a peccato liberaret̉: ſꝑ erat ī peccato. Sed nō poteſt intelligi. ꝙ nō poteſt hō nō vti pct̄o. Quia exiſtēs ī mortali pōt ꝑ libeꝝ arbitriū peccatūꝯmittēdū vitare: ꝙuis nō ita faciliter ſicutan̄ peccatū. ¶ Ratōne at̄ ideꝫ ꝓbat̉ tali. Inoībꝰ q̄ ſub electōne cadūt. volūtas libera manet. Electio aūt eſt actꝰ liberi arbitrij. gͦ ⁊cͣ.Un̄ dicere. ꝙ volūtas velit aliquid et cogat̉ab eo. eſt implicatio ꝯtͣdictōis: qꝛ neceſſitascoactōis eſt ꝯͣria volūtati. vt ī. v. metha. dīcph̓us. Eo ꝙ volūtariū eſt cuiꝰ principiū ē abintra. Uiolentū autē eſt cuiꝰ principiū eſt abextra. vt dicit ph̓s in. iij. ethicoꝝ. Ergo etiaꝫpoſt peccatū remanet volūtas libera ad nonpeccandum. vel peccatum ſequens vitandū.hec beatus Tho. in. ij. ſententiarum. di. xxv.Raÿnerius. Ad hoc etiaꝫ facit quod diciturdiſ. xlv. de iudeis. vbi ſic habetur. Sicut homo ꝓpria arbitrij volūtate ſerpēti obediensperijt. ſic vocante ſe gratia dei. ꝓpria mentisconuerſione quiſqꝫ credendo ſaluatur. Ergonon vi ſed liberi arbitrij voluntate et facultate: vt conuertantur ſuadendi ſunt. nō potius impellendi. Hec ibi. ¶ Secundo liberum arbitrium conſiderari poteſt vt confirmatum in bono. Et ex natura quidem nonpoteſt liberum arbitrium eſſe confirmatum