QuartusCitulus

9 Q non tollitur libertas arbitrij. quia ibi non ēaſſenſus rationis in tali motu. qui requirit̉in actu liberi arbitrij. Similiter ꝙ idē apl̓sdicit ad Ro. ix. Non ē volentis neqꝫ currentis ⁊cͣ. Non ſic eſt intelligēdum quaſi homonon velit et currat .i. operetur bene ⁊ feruēter libero arbitrio. Sed quia liberum arbitrium ad hoc non eſt ſufficiens. niſi moueatur et iuuet̉ a deo. Quod etiaꝫ dicit̉ Hiere.x. Non eſt ī homine via eius. neqꝫ viri eſt vtdirigat greſſus ſuos: intelligitur ꝙͣtum adexecutiones electōnum ſuaꝝ. in quibus pōthomo impediri: velit nolit. Sꝫ electōnes ip̄eque pertinent ad libeꝝ arbitrium. ſūt ī nob̓ſuppoſito diuino auxilio. hec. bho. vbi ſupͣ.Libertatem arbi.§. iiij.pertibilem in malum dedit deus homini. ſeufecit deus hominē liberi arbitrij vertibileꝫ īmalū quinqꝫ rationibus. ¶ Prima ratio eſtmaīfeſtatio diuine potentie. Voluit em̄ deꝰoſtendere homini. ꝙ ſicut ſine eo factus nonfuerat. ita nec ſine ipſo perſiſtere poterat: vtergo cognoſceret ꝙ diuinū poſſe nonſolumeſt omnis potentie: ſed etiam omnis potētiecōſeruatiuū. et ꝙ ille ſolus eſt indefectibilis⁊ inuertibilis: ideo voluit ⁊ ſibi placuit creaturā ratōnalem facere vertibilem. nec ip̄aꝫconfirmare ī bono. quouſqꝫ illi conſtaret ꝙip̄e ſolus deus eſt. in quo non cadit nō poſſe.Ad quod facit qd̓ ait Augꝰ. de peni. di. ij. §.vlti. dicens. Solus ille omnipotēs vocaturqui hoc non poteſt .ſ. peccare: quia oīa pōtque poſſe eſt aliquid poſſe. ¶ Secunda ratōeſt manifeſtatio diuine ſapīe. ex ordine malorum cū bonis .ſ. ex vertibilitate hominis īmalum. quod quidem malū deus ordinat cūbonis. Ex eo em̄ ꝙ deus ex malo bonū elicit.diuina ſapientia manifeſtat̉: eo ꝙ maiorisſapientie eſt ordinare maluꝫ cū bonis. ⁊ elicere bonum ex malis: ꝙͣ ordinare ſoſum bona cum bonis. vel elicere bona ex bonis. Etideo cum diceret nec poſſibile eſſꝫ deū faceremala. debuit talem facere creaturaꝫ que poſſet in operādo deficere. et malum cōmittere:vt deus mala illa ordinando in bonū. ſuā ſapientiam declararet. Dicit em̄ Aug. in. x. deciui. dei. Neqꝫ deus vllum non dico angeloꝝvel hoīm crearet. queꝫ malum futuꝝ eſſe p̄ſciret: niſi pariter noſceret. quibus eos bonorum ꝑſibus cōmodaret. Oſtenditur etiaꝫdei ſapientia ī huiuſmōi vertibilitate ex cōparatōne meriti ad premiū. Nemo em̄ dignꝰeſt coronari: niſi qui legittime certauerit. ij.ad Thimo. ij. Et ideo decuit diuinam ſapiētiam prius hominē quaſi ī campocertamīsexaminare. ꝙͣ ī gloria coronare et exaltare.Ad hoc facit qd̓ habetur. lix. di. c. j. vbi dicitur. Ꝙ dignitates nec eccleſiaſtice nec ſeculares ꝯferende ſūt non examinatis ſeu ꝓba-

tis laboribus ⁊ exercitijs. ¶ Tercia ratio eſtmanifeſtatio diuine miſericordie. que potiſſimū manifeſtata eſt. cū vnigenitum ſuū tradidit ꝓ hominis liberatōne. Un̄ Ioh̓. viij. aitip̄e vnigenitus. Si filiꝰ vos liberauerit vereliberi eritis. Ubi Aug. Si filius vos liberauerit nō a barbaris. ſed a diabolo: nō a corporis captiuitate ſed ab anīe iniquitate. EtGreg. ait. Redemptor noſter totiꝰ cōditor creature. ad hoc ꝓpitiatus humanaꝫ carnē voluit aſſumere: vt diuinitatis ſue gratia dirupto quo tenebamur captiui vincl̓o ſeruitutis .ſ. peccati. p̄ſtine nos reſtitueret libertati. xij. q. ij. Cum redemptor. Quarta ratioeſt maīfeſtatio diuine iuſticie. que potiſſimemanifeſtat̉ in hoc. ꝙ deꝰ tribuit vnicuiqꝫ ẜmopera ſua .ſ. bonis bona eterna tribuēdo. etmalos eterna pena puniendo. Hec aūt retributio et punitio eterna non fuiſſet. niſi deushoīeꝫ in ſtatu vertibilitatis cōdidiſſet: quianō meretur aliquis vel demeret̉ ⁊ ꝑ ꝯſequēnon p̄miatur nec punitur. niſi ꝑ hoc ꝙ ē dominus ſuoꝝ actuū ꝑ liberam volūtateꝫ. Adhoc etiam facit qd̓ dicit Augꝰ. Uaſis ire nūꝙͣ deus redderet interitū. ſi nō ſpōtaneū inueniretur homo habere peccatū. xxiij. q. iiij.Nabuchobonoſor. Et Hiero. Ubi neceſſitas.ſ. benefaciendi. ibi nec corona .ſ. debet̉. de pediſ. ij. Si em̄. ¶ Quinta ratio eſt augmētatūglorie beatoꝝ. Naꝫ glorioſius eſt homī ī vertibilitate ad malū condito. qͦdamodo ex meritis gloriā obtinere: ꝙͣ ī inuertibilitate cōditum fuiſſe. ⁊ ſic ſine aliquo genere meritibeatificari. Et ꝓpter hoc ad cōmendationemiuſti. vertibilis ī malū dicit̉ Eccͣi. xxxj. Quipotuit tranſgredi ⁊ non eſt trāſgreſſus .ſ. p̄ceptū. etiā ab hoīe puniēdum. facere malū ⁊nō fecit. qͦ ad occulta: id̓o ſtabilita ſūt bonailliꝰ ī dn̄o .i. oꝑa illius ſūt firmata ī dn̄o qͣi īfundamēto. q. d. p̄mia illiꝰ firmiter reſeruata ſūt a dn̄o. hec Alexā. ij. ꝑte ſum. q. lvj. exceptis allegatōibꝰ decretoꝝ..§. v.Ꝙ libeꝝ arbitriū debuit dari a deo angelo ⁊ hōi. on̄dit̉ rationibꝰet ſimilitudinibꝰ. Ratōibꝰ quideꝫ ſic. Primoex ꝯꝑatiōe boni. Et eſt interrogatio Aug. aDeodato. Quid tibi eē meliꝰ videt̉ ī nob̓. Anillud ſine qͦ recte viui pt̄: An illud ſn̄ quo viui nō pt̄: Rn̄det Deodatꝰ. Quis ambigat idlōge eē p̄ſtātiꝰ. ſn̄ qͦ recta vita nll̓a ē: Augꝰ.Cū gͦ ī corpore ꝯcedas eē aliqͥd. qͦ amiſſo tn̄ad recte viuēduꝫ nō impedit̉ hō. volūtas libera tibi videt̉ nullū bonū ſn̄ qͦ recte nēo viuit. ⁊ confirmat per exemplum dicēs. Uidesꝙͣtum boni deſit corꝑi. cui deficit manꝰ: ⁊ tn̄manibꝰ male vtitur. qui eis vel ſeua vel turpia operat̉. Si aſpiceres aliquē ſine pedibꝰ.fatereris te eſſe integritatē corporis plurimū bonū. et tn̄ qui vteret̉ ad nocendū cuiꝙ