SecundumCapitulū

conſtellatōnibus. xxvj. q. iij. Igitur genus.Et Aug. in. v. de ciui. dei reprobatur. Scd̓mreprobatur per beatū Tho. ī pͥma parte. Etetiaꝫ in decretis. xxiij. q. iiij. Nabuchodonoſor. §. due ſūt. Ubi Aug. Si quid ꝓuidentiadei preſciens videt. id neceſſe eſt eſſe: tamētſinullam nature habeat neceſſitatē. At qͥdemea futura que ex libertate arbitrij ꝓueniuntp̄ſciētia ꝯtuet̉. hec igitur ad intuitum relatadiuinū neceſſaria fiūt ꝑ diſpoſitionē diuinenotionis: ꝑ ſe v̓o cōſiderata abſolute natureſue libertatem nō deſinūt. Fiunt igit̉ ꝓculdubio cūcta que futura deus eſſe p̄noſcit: ſedeoꝝ quedam de libero ꝓficiſcūtur arbitrio.hec Augꝰ. ibi. ¶ Ꝙ homo ſit liberi arbitrijꝓbatur ꝑ illud Eccͣi. xv. Deus ab initio cōſtituit homineꝫ et reliquit eū in manu cōſilijſui .i. in libertate arbitri ẜm glo. Ad qd̓ etiāfacit quod dīc Piero. ꝯtra Iouinianū .ſ. Liberi arbitrij nos cōdidit deus. Nec ad virtutes nec ad vitia neceſſitate trahimur. Alioquin vbi neceſſitas: ibi nec corona. de pe. diſ.ij. Si em̄ inquit. ¶ Scd̓o ꝓbat̉ ex legū ordinatōne et exhortatōne ſic. Precepta ⁊ ꝓhibitiones nō debēt fieri. niſi ei qui pōt facere etnō facere. al̓s .n. fruſtra fierēt. Sed hominietiā diuinitꝰ fiūt ꝓhibitōnes et p̄cepta. ergoin hoīs poteſtate eſt facere ⁊ nō facere. ⁊ itaeſt in eo libeꝝ arbitriū. ercio ex p̄mio etpena ſic. Nullus debꝫ puniri vel p̄miari proeo vl̓ de eo quod nō eſt ī eiꝰ poteſtate facereet nō facere. Sed homo iuſte a deo punitur⁊ p̄miatur ꝓ ſuis operibꝰ. ergo homo poteſtoꝑari et nō operari. et ita eſt liberi arbitrij.QQuarto ꝙ homo ſit libe̓i arbitrij ꝓbaturratione ſic. Ubicūqꝫ eſt intellectꝰ eſt et libeꝝarbitriū. Sed in homine eſt intellectꝰ. gͦ ⁊cͣ.Maior ſic ꝓbat̉. Ubi eſt extimatio vl̓ diſcretio ibi eſt ⁊ electio. Sed ī homīe eſt extimatio ⁊ diſcenſio que ꝑtinēt ad intellectū. Naꝫiudicāt vel diſcernūt ꝑ apprehēſionem veritatis. gͦ et ibi eſt electio q̄ ꝑtinet ad libeꝝ arbitrium. Nā volūtatē habēt indeterminatā.reſpectu aliquorum libere eligēdi vel nō eligenbi. Quod patet ꝑ exꝑientiam. dum quiseligit vnū poſtea ꝯtrariū. ergo eſt libeꝝ arbitrium. QQuinto ꝓbari pōt per exemplūqd̓ ponit Augꝰ. de Nabuchodonoſor ⁊ Pharaone. xxiij. q. iiij. vbi dicit. Nabuchodonoſor penitentiam meruit fructuoſam. Nonnepoſt innumeras impietates flagellatus penituit. et regnum quod amiſerat rurſus accepit. Pharao auteꝫ ip̄is flagellis durior eſteffectus. et perijt. Et infra. Ꝙͣtum ad naturam ambo homines erāt. ꝙͣtum ad dignitatem ambo reges. ꝙͣtum ad cauſaꝫ ambo captiuum dei populū poſſidebāt. ꝙͣtum ad penā ambo flagellis clementer amoniti. Quidergo fines eoꝝ fecit eſſe diuerſos. niſi ꝙ vnꝰ

dei manum ſentiens in recordatione proprieiniquitatis ingenuit: alter libero contra deimiſericordiſſimam veritatem pugnauit arbitrio. hec ibi. ¶ Probatur hoc idem ſexto exſufficienti diuiſione ſic. Actuum humanoꝝoportet aliquam cauſam dare. Non autempoſſumus dicere. ꝙ ꝓpria cauſa eoruꝫ immediate ſit deus: ratio eſt. quia ea que ſūt a deoimmediate. non poſſūt eſſe niſi bona. Actusautem humani. alij ſunt mali. alij ſunt boni.Secūdo non poſſumus dicere ꝙ cauſa eorūſit neceſſitas. qꝛ ea que ſt̄ ex neceſſitate eueniūt. ſemper eodem modo ſe habent: vt ortusſolis et huiuſmodi. Hoc autem nō eſt in humanis actibꝰ. quia innumerabiliter variantur. Tercio non poſſumus dicere eſſe cauſāeorum fortunam vel caſum. quia fortuna etcaſus eſt eorum que raro eueniūt. ⁊ preter ītentionem. vt dicitur. ij. phiſicoꝝ. Ergo relinquitur ip̄m hominem facientem eſſe cauſam ſuorū actuum ⁊ principiū. et hoc per liberum arbitriū. ¶ Septimo probatur ideꝫex diffinitione liberi arbitrij. Diffinitur em̄ſic. Ꝙ eſt facultas voluntatis et rationis ⁊cͣ.Sed ī homine inuenitur ratio ⁊ voluntas.ergo ⁊cͣ. ¶ Pro huiꝰ declaratione dicit Tho.parte prima. q. lxxxiij. art. j. Ꝙ quedaꝫ agūtabſqꝫ iudicio. ſicut lapis mouetur deorſum.et ſimiliter omnia cognitōe carentia. Quedaꝫ alia agūt iudicio ſed nō libero. ſicut aīmalia bruta. Iudicat em̄ ouis lupum vidēseum eſſe fugiendum naturali iudicio ⁊ nō libero: quia nō ex deliberatōne: ſed ex naturali inſtinctu hoc iudicat. Et ſimile eſt de quolibet iudicio animalium brutorum. Sed homo agit iudicio libero. quia per vim cognoſcitiuam iudicat aliquid eſſe fugiendum velproſequendum. Sed quia iudicium iſtud nōeſt ex inſtinctu naturali in particulari operabili. ſed ex collatione quadā rationis: id̓oagit libero iudicio potēs in diuerſa ferri. Ratio enim circa contingentia viam habet adoppoſita. vt patet in dÿaleticis propoſitionibus. et rethoricis perſuaſioībus. Particularia autem operabilia ſunt quedam cōtingentia: et ideo circa ea iudicium rationis addiuerſa ſe habet: et non eſt determinatuꝫ advnū. Et ꝓ tāto neceſſe eſt. ꝙ homo ſit liberiarbitrij ex hocip̄o. ꝙ eſt rationalis. ¶ Quodauteꝫ dicit apoſtolꝰ ad Ro. vij. Nō em̄ quodvolo bonū hoc ago ſed qd̓ odi malū illud facio: nō eſt ꝯtra determinata. Naꝫ appetitꝰ ſēſitiuus. etſi in aliquo poſſit repugnare ratōni. ꝯcupiſcendo contra illud quod dictat ratio. tamen ex hoc tantum non tollitur quinſubijtiatur rationi. Et hoc eſt bonum quodhomo nō facit cum vult. quia .ſ. vellet nō cōcupiſcere id eſt nō ſentire motum ſenſualeꝫꝯtra rationem. et tamen ſentit. Sed per hoc