CapitulumSecundum

arbitrium ꝓbat̉ autoritate et ratione. Dicitem̄ Ambro. in li. de trini. Spirituſſanctꝰ diuidit ſingulis ꝓut pult .i. pro libere volūtatis arbitrio non neceſſitatis obſequio. Spiritus at̄ ſanctus eſt deꝰ. ergo in deo liberumarbitrium. Ratione ꝓbatur ſic. Libeꝝ arbitrium eſt eoꝝ que nō ex neceſſitate vl̓ naturali inſtinctu volumus ſed libere. Sed deusneceſſario vult ſuā bonitateꝫ velut finē vltimū volūtatis diuine. Alia v̓o oīa vult qͣſiordinata ad iſtum finē .ſ. ad bonitatem ſuā.Que quidem non neceſſario vult: ſed libere.eo ꝙ ſua bonitas his que ad ip̄aꝫ ordināturnon indiget. vnde remanet in eo iudiciū liberum ad volendum hoc vel illud. ſicut etiāin nobis eſt in his que ad fineꝫ nō ſūt neceſſaria Ꝙ autem ip̄m libeꝝ arbitrium ſit ꝑfectius in deo ꝙͣ angelis vel hominibꝰ. ꝓbat̉tali ratōne. Libeꝝ arbitriū preſupponit tria.naturam. vim cognitiuā. et volitiuaꝫ. Sedhec tria ꝑfectius ſūt ī deo ꝙͣ ī angelis ⁊ hōibus. gͦ ⁊cͣ. Et ꝙͣtum ad primū .ſ. ꝙ natura ſitꝑfectius in deo ꝙͣ angelis et hominibꝰ ptꝫ exhoc. qꝛ natura diuina eſt increata. et eſt ſuūeſſe ⁊ ſua bonitas. Unde ī eo non poteſt eſſedefectꝰ aliquis. Nec corruptibilitatis: qꝛ cuꝫſit increata nō eſt ex nihilo. ⁊ ideo nō ē vertibilis in nihil. Nec defectus ꝑmixtibilitatisquia cum natura diuina ſit ꝑ eſſentiā talis.non eſt alicuiꝰ admixtionis vel cōpoſitionisſuſceptibilis ec defectus culpabilitatis: qꝛcum eiꝰ bonitas ſit eſſentialis. nō eſt ī malūflexibilis. Libeꝝ auteꝫ arbitriū hoīs vel angeli in ſuis naturalibꝰ ꝯſideratū. eſt defectuoſum ꝙͣtū ad iſta tria. Scd̓o libeꝝ arbitriūp̄ſupponit virtutem intellectiuā. vbi aūt ꝑfectius inuenit̉ et nobilius virtꝰ intellectiua.ibi ⁊ ꝑfectius libeꝝ arbitriū. ſed perfectiusnatura intellectiua inuenit̉ in deo ꝙͣ in alijsquia deus intelligit ꝑ vnū ſolum qd̓ eſt idemcum ip̄o .i. per eſſentiam ſuā. Angelus autēper cōuerſioneꝫ ad ſuū ſuꝑiꝰ .ſ. deum. Homomediāte fantaſmate a rebus inferioribus. gͦ⁊cͣ. Tercio libeꝝ arbitrium p̄ſupponit virtutem volitiuam tanꝙͣ primā cauſam eius. Etꝙͣtum ad hoc etiam ꝑfectius eſt in deo. quiain malū oīno tendere nō poteſt arbitriū eiꝰſicut angeli et hominis. ¶ Si autē obijtiat̉ſic. libeꝝ arbitrium ī vtranqꝫ partē flecti pt̄ſcilꝫ ī malū et in bonum. ⁊ biam habꝫ ad oppoſita: ſed deus ad malum flecti non poteſt.Dicit em̄ Adamantiꝰ. Non peccare ſoliꝰ deieſt. emendare ſapientis. de peni. diſ. iij. interhec. Quod intelligitur. nō ꝙ omnis creatura peccauerit. vt Piero. dicit. Sed qͥa nullaeſt que peccare non poſſit. de penit. diſ. ij. §.vltimo. Ad hoc reſpondetur. ꝙ cum malumculpe dicatur per auerſionem a bonitate diuina. per quam deus omnia vult: manifeſtū

eſt ꝙ eſt impoſſibile deū velle malum culpe.Et tamen ad oppoſita ſe habet eius voluntas. inꝙͣtum poteſt velle hoc eſſe vel nō eſſe.Ubi notādum. ꝙ ad rationem liberi arbitrijnon pertinet ꝙ quis indeterminate ſe habeat ad malum ⁊ bonum. cuius ratio eſt. quialiberum arbitrium per ſe eſt ordinatum inbonum. cum bonum ſit obiectum voluntatis. nec in malum tendat niſi propter aliquēdefectum. qui apprehenditur vt bonum: cuꝫelectio que eſt actus ꝓprius voluntatis. nonſit niſi boni vel apparentis boni. Et ideo vbiliberum arbitrium eſt perfectiſſimum: vt indeo. in malum tendere non poteſt. Sed hocad libertatem arbitrij ꝑtinet. vt actionē aliquam facere vel non facere poſſit. ⁊ hoc deoconuenit: quia bona que facit. poteſt non facere. Nec tamenʳ poteſt malum facere ratōnepredicta. Cum ergo dicit̉. ꝙ liberum arbitrium viam habet ad oppoſita. poteſt intelligi tripliciter. Primo quia poteſt velle bonum et malum. et ſic non cōuenit deo: quiahoc importat defectibilitatem. Secundo vtprius aliqͥd velit ⁊ poſtea illud nolit. Et hocetiam deo non conuenit: quia repugnat immutabilitati diuine. Tercio poteſt intelligiviam habere ad oppoſita: quia poteſt vellehoc et non velle. Et hoc conuenit deo: quiaip̄e habet liberam electionem volendi aliqͥdvel non volendi. quia multa ita libere vult.ꝙ poteſt ea velle ⁊ non velle abſqꝫ eius defectibilitate et mutabilitate. hec beatus Tho.in queſtionibus. de veritate Raynerius.¶ Liberum arbitrium eſt in angelis et perfectius ꝙͣ in hominibꝰ. Et ꝙ ſit in angelis ꝓbatur autoritate Damaſc. qui dicit libro. ij.Ꝙ angelus eſt ſubſtātia intellectualis. ſemꝑmobilis. arbitrio libera ⁊cͣ. Probatur etiamtali ratione. Omne creatum eſt vertibile velẜm eſſe vel ẜm electionem. Sed angelus eſtcreatus. ergo eſt vertibilis. non ẜm eſſe cumſit immortalis. gͦ eſt vertibilis ẜm electōneꝫque ꝑtinet ad libeꝝ arbitriū. hec Alexanderī ſumma. Oſtendit̉ etiaꝫ hoc ex hoc quod hr̄de pe. diſ. ij. principiū. ¶ Ꝙ angeli libeꝝ arbitriū ſit perfectiꝰ ꝙͣ hoīs. patꝫ ex hoc. qꝛ cūlibeꝝ arbitrium ſit facultas volūtatis ⁊ rationis. vbi eſt ꝑfectior ratio ſeu intellectus ⁊maior facultas volūtatis: ibi ē maior libertas arbitrij. Sed perfectius eſt virtꝰ intellectiua ī angelo ꝙͣ in hoīe. quod patet. qꝛ app̄hendit cognitioneꝫ veritatis abſqꝫ diſcurſuet inquiſitōne: vnde nō accidit dubitatio veldifficultas ī eo. Homo autē intelligit cū diſcurſu et inquiſitōne. vn̄ accidit dubitatio etdifficultas. Similiter maior facilitas vel facultas volūtatis eſt ī angelo ad exeūdum inactū ꝙͣ ī hoīe. quod ptꝫ. quia ꝙͣcito angeluseſt habet poteſtateꝫ volēdi. eligēdi. amandi.