QuartusTitulus

neat ad dim cognitiuā. vel ad vim appetitiuam. Dicit em̄ ꝙ electio vel ē intellectꝰ appetitiuus. vel appetitus intellectiuus. Sed iniij. ethicoꝝ in hoc magis declinat. ꝙ ſit appetitus intellectiuꝰ: nominās electionē. deſideriū conſiliabile. Et huius ratio eſt. quia ꝓprium obiectū electionis eſt. id quod eſt ad finem. Hoc autem inqͣtū hmōi habꝫ rationēboni quod dicitur vtile. Unde cū bonū inꝙͣtū hmōi ſit obiectū appetitus. Sequitur ꝙelectio ſit principaliter actus appetitiue virtutis: ⁊ ꝑ conſequēs liberum arbitrium eſtpotentia appetitiua. Arbitriū em̄ importatiuditiū. Iuditiū d̓o eſt quaſi concluſio ⁊ determinatio ꝯſilij. Determinatur aūt cōſilium primo ꝑ ſētentiam rationis. ſecūdo ꝑ acceptationem appetitus. Et ꝙͣuis appetitusnō ſit collatiuus. quia collatio importat cōꝑationem vnius ad alteruꝫ quod ꝑtinet adrationē. tamē inꝙͣtum a vi cognitiua conferente mouetur. habet quandam collatōnisſimilitudinē: dum vnū alteri p̄optat. ¶ Extertia ꝑticula diffinitionis .ſ. ꝙ bonū eligit̉gratia aſſiſtente: oſtēditur gratia neceſſariaad bene agenduꝫ: nec tamen ex hoc tolliturlibertas arbitrij. Liberuꝫ em̄ arbitrium eſtcauſa ſui motus. ꝑ hoc ꝙ homo ſeip̄m mouet ad agendum. non tamē hoc eſt de neceſſitate libertatis ꝙ ſit prima cauſa ſui. id qd̓liberū eſt. ſicut etiā nec ad hoc ꝙ aliquid ſitcauſa alterius: requiritur ꝙ ſit prima cauſa eius. Deus ergo eſt prima cauſa mouenscauſas naturales ⁊ volūtarias. Sicut ergomouendo cauſas naturales nō eis aufert qͥnactus eaꝝ ſint naturales. Ita mouēdo cauſas volūtarias nō aufert qn̄ actiones earūſint volūtarie: ſed potius hoc eis facit. Operatur em̄ in vnoquoqꝫ ẜm eius ꝓprietatem.Et hoc eſt quod ait apoſtolus phil̓. ij. Deꝰoperatur in nobis velle ⁊ ꝑficere. Et ꝓuer.xxj. Cor regis ī maū dei. ⁊ quocūqꝫ volueritvertet illud. b. tho. vbi ſupͣ. Operat̉ em̄ ī omnibus deus velle. inqͣtū illud velle ē quidāactus naturalis. ẜm ꝙ deus ē cauſa omniuꝫmotionū ſuo influxū quo omnia mouet. Operatur aūt in bonis velle .ſ. meritorie. inꝙͣtum deus lumine gratie mouet voluntatemad mouendū aliquid meritorium. ¶ Ex vltima particula oſtenditur. ꝙ nullꝰ cogit̉ admalū. Unde ambro. Nemo noſtrū tenet̉ adculpā niſi ꝓpria volūtate deflexerit. xv. q. j.nō eſt. Et augꝰ. Uaſis ire nūqͣ deus r̄d̓deretinteritū. ſi nō ſpōtaneū īueniret̉ hō haberepct̄m. xxiij. q. iiij. nabuchodonoſor. Un̄ ⁊ chaij dictum fuit a domino Geneſis quarto.Sub te erit appetitꝰ eius .ſ. peccati: et tu dominaberis illius. Quod aūt auguſti. dicit.ꝙ homo peccando ſeip̄m perdibit ⁊ liberumarbitriuꝫ. nō vult dicere ꝙ perdiderit illud

quo ad libertatē naturalē. que eſt libertasa coactione. Sed ꝙͣtum ad libertatem queē a culpa ⁊ miſeria. Iuxta illd̓ Io. viij. Quifacit peccatum: ẜuus eſt peccati. ¶ Et notaꝙ hec diffinitio liberi arbitrij tm̄ ꝯuenit libero arbitrio hominis dū ē viator. Ul̓ ſi ītelligatur de libero arbitrio angeli: tūc oportet intelligere de ip̄o ꝙͣtū ad ſtatū pͥmū angeloꝝ. in quo fuerūt vertibiles ẜm alexandrū de ales in ſumma Raÿnerius.Hoc autem liberum arbi/ §. j oͣtriū non eſt alia potētia a volūtate. Un̄ dama. in. iij. li. dicit. ꝙ liberum arbitrium nilaliud ē ꝙͣ volūtas. Pro cuius declarationebe. tho. dicit. vbi ſup. ar. iiij. ꝙ potētias appetitiuas oportet eē ꝓportionatas potentijsapprehenſiuis. Sicut aūt ex ꝑte apprehenſionis ſe habent intellectus et ratio: ita ex ꝑte appetitus intellectiui ſe habēt volūtas etliberū arbitriū. que nihil eſt alid̓ ꝙͣ vis electiua. Et hoc patꝫ ex habitudine obiectorū⁊ ac tuū. Nā intelligere importat ſimpliceꝫapprehēſionem alicuius rei. Unde intelligiꝓprie dicuntur principia que ſine collatōneꝑ ſe cognoſcuntur. Ratiocinari aūt ē d̓ vnodeuenire in cognitioneꝫ alteriꝰ. Un̄ꝓprie deꝯcluſionibus ratō̄cinamur. que ex pͥncipijsinnoteſcūt. Ex ꝑte aūt appetitꝰ velle importat ſimplicē appetitū alicuiꝰ rei. Un̄ voluntas dicitur eſſe de fine qui ꝓpter ſe appetiturEligere aūt ē appetere aliquid ꝓpter aliquidꝯſequendū. Un̄ ꝓprie ē eoꝝ que ſūt ad finemSicut aūt ſe habet in cognitiuis principiūad ꝯcluſionē. cui ꝓpter pͥncipia aſſētimꝰ. itain appetitiuis ſe habet finis ad ea que ſuntad finē. que ꝓpter finē appetuntur. Ande manifeſtū eſt. ꝙ ſicut ſe habet intellectus ad rationē: ita ſe habet volūtas ad vim electiuāid ē liberū arbitriū. Oſtenſū ē aūt ſupͣ ꝙ eiuſdē potētie eſt intellige̓ ⁊ ratiocinari. Sicut eiuſdē v̓tutis ē qͥeſce̓ ⁊ moueri. Un̄ etiaꝫeiuſdē potētie ē velle ⁊ elige̓ ꝑ eandē rōeꝫ. Etꝓpter hoc volūtas ⁊ libeꝝ arbitriū nō ſuntdue potētie ſꝫ vna. Electō gͦ ⁊ volūtas. ꝙͣtūad ip̄m velle ſūt diuerſi actus: ſꝫ tamē ꝑtinent ad vnā potentiā: ſicut intellige̓ ⁊ rōcinari. Et ꝙͣuis ex ꝑte ītellectꝰ ſint due potētie .ſ. ītellectꝰ agēs ⁊ ītellectꝰ poſſibilis. nō ſicfit diſtīctio volūtatis ī agēteꝫ et poſſibilemEt ratio huius ē qꝛ ītellectꝰ agēs ꝯparat̉ adpoſſibilē vt mouēs. Sed ad volūtateꝫ ꝯꝑat̉vt mouēs nō liberū arbitriū: ſꝫ intellectuꝫquia bonū apprehenſū ꝑ intellectum mouetvoluntatem ⁊ liberum arbitrium.Liberum arbitrium eſt. §. ij.ſubiectiue ī deo. in angelis et ī hoībꝰ. Et ꝑfectius in deo ꝙͣ ī angelis: ⁊ ꝑfectius in angelis ꝙͣ in hoībꝰ. ¶ Primū .ſ. ꝙ ſit in deo libeꝝ