CapitulumVndecimum
dicitur indiuiſibile ẜm ſpeciē. ſicut ratō hominis eſt quoddam indiuiſibile. Et hoc mōē etiā prius īdiuiſibile ītellectū: ꝙͣ diuiſio eius ꝑ ꝑtes ratōis vt dictū ē ſupra. Et iteruꝫpͥus ꝙͣ intellectꝰ ꝯponat et diuidat affirmādo vel negādo: et huius ratio eſt. quia hmōiindiuiſibile duplex intellectꝰ ẜm ſe intelligitſicut ꝓprium obiectū. Tertio modo indiuiſibile dicitur. vt punctus ⁊ vnitas que nec actu nec potentia diuidunt̉. Et huiuſmodi īdiuiſibile ꝑ poſteriꝰ ꝯgnoſcit̉. Nā ꝯgnoſcit̉ꝑ priuatōem diuiſibilis. Unde punctū pͥuatiue diffinit̉. Punctū ē cuius pars non eſt.Et ſimil̓r ratō vniꝰ ē ꝙ ſit indiuiſibile vt dicit̉ decīo methaphiſice. Et huiꝰ ratō ē: quiahmōi īdiuiſibile hēt quādā oppoſitōꝫ ad reꝫcorꝑalē: cuiꝰ qͥdditatē pͥmo et ꝑ ſe intellectꝰaccipit.Ꝙ intellectus noſter. §. xvjintelligit corꝑalia q̄ ſūt infra ſe ꝓut ſūt abſtracta a materia. id ē vniuerſalia ⁊ neceſſaria. Indirecte aūt intelligit etiā ſingulariaꝯtīgētia ⁊ futura. ¶ Ꝙͣtū ad pͥmū ſciēdumẜm. b. tho. vbi ſupra. q. lxxxvj. arti. j. Ꝙ ſingulare ī rebꝰ materialibꝰ pͥmo ⁊ directe intellige̓ nō pōt. Cuiꝰ ratō ē: qꝛ principiū ſingularitatis ī rebꝰ materialibus ē materia īdiuidualis: intellectus aūt noſter (vt dictūē) intelligit abſtrahēdo ſpeciē intelligibileꝫab hmōi materia. Qd̓ aūt a materia indiuiduali abſtrahit̉ ē vniuerſale. Unde intellectus noſter directe nō ē cognoſcitiuus niſivniuerſaliū. Indirecte aūt ⁊ quaſi ꝑ qͣndaꝫreflexionē poteſt ītelligere ſingulare. quia(ſicut dictū ē) etiā poſtꝙͣ ſpecies intelligibiles abſtraxerit. non pōt ẜm eas actu ītelige̓: niſi conuertendo ſe ad fantaſmata. ī qͦbus ſpecies intelligibiles intelligit. vt dicit̉in tercio de aīa. Indirecte igit̉ intelligit ſingularia quoꝝ ſūt fātaſmata. Et hoc modoformat hāc ꝓpoſitōꝫ. Sortes ē hō. Qd̓ eī pt̄virtꝰ inferior vt ſēſus app̄hendere ſingularepōt ⁊ ſuꝑior vt intellectꝰ. ⁊ eminētiori mōSꝫ ⁊ vniuerſal̓ ratō intellectꝰ practici. ī electōe nō mouet ad appetēdū niſi mediante ꝑticulari apprehenſione ꝑtis ſenſitiue. ¶ Cōtingētia aūt dupliciter poſſunt conſiderariUno mō inꝙͣtum contīgentia. Et ẜm hoc aſenſu directe ꝯgnoſcūt̉. ab intellectu aūt indirecte. Eſt em̄ vnūqd̓qꝫ ꝯtīgēs ex ꝑte materie. qꝛ ꝯtīgēs ē qd̓ pōt eſſe ⁊ nō eſſe. Potentia aūt ꝑtinet ad materiā. Materia aūt ē īdiuiduatōis prīcipiū: ⁊ ideo hic vt ſingl̓ariaindirecte intelligunt̉. Alio mō pn̄t ꝯſiderari ẜm ꝙ ī eis aliqͥd neceſſitatis reꝑit̉. Nihilem̄ ē adeo ꝯtīgēs qͥn ī ſe aliquā neceſſitateꝫhēat. Sicut hoc ip̄m ꝙ ē ſorteꝫ currere in ſequidem ꝯtingens eſt. habitudo auteꝫ curſusad motū ē neceſſaria. Neceſſe eſt em̄ ſortem
moueri dum currit. Et ẜm hoc cognoſcunt̉directe ab intellectu. videlicꝫ ratōes vniuerſales ⁊ neceſſarie ꝯtīgētiū. Un̄ ſi attēdāt̉ ratōes vniuerſales ſcibiliū. oēs ſcīe ſunt de neceſſarijs. Si attēdant̉ res ip̄e. Sic q̄dā ſciētia ē de neceſſarijs. quedam de cōtingētibꝰ.De cognitōe futuroꝝ. §. xvieodē mō ꝯſiderādū ē ſicut ⁊ de ꝯgnitōe ꝯtingētiū. Nā ip̄a futura vt ſub tēpore cadūt ſūtſingularia: que intellectꝰ hūanꝰ nō cognoſcet niſi ꝑ reflexionē vt dictū ē. Ratōes aūtfuturoꝝ pn̄t vniuerſales eſſe ī intellectu ꝑceptibiles: ⁊ de eis pn̄t eſſe ſcīe. ¶ Scienduꝫtn̄ ꝙ futura duplicit̓ cognoſci pn̄t. Uno mōin ſeip̄is. Et ſic cognoſci non pn̄t niſi a deocui futura ſunt pn̄tia. inqͣtū ſcꝫ eiꝰ intuituseternꝰ fert̉ ſimul ſupͣ totū tēꝑis curſū. Aliomodo cognoſci poſſunt futura ī ſuis cauſis⁊ ſic etiaꝫ a nobis poſſunt cognoſci: etſi itaſint in ſuis cauſis. vt ex eis de neceſſitate ꝓueniant cognoſcuntur ꝑ certitudinē ſcientie ſic̄ eclipſis ab aſtrologo: ſi ita ſint ī cauſis ſuis vt proueniant ex eis vt in pluribus.ſic cognoſci poſſunt ꝑ coniecturam vel magis vel minus certā: ẜm ꝙ cauſa ē magis vl̓minus inclinata ad affectꝰ huiuſmodi. ꝙ at̄aliqn̄ aīa cognoſcat futura hoc nō ē ẜm naturā anime. etiā cū alienat̉ a ſenſibꝰ: ſꝫ magis ꝑ impreſſionē cauſaꝝ aliquaꝝ ſuꝑioruꝫvel virtute dei mīſterio angeloꝝ ſicut in veris ꝓphetis. vel virtute demonū ſicut in diuinis ⁊ maleficis. vel etiā aliqn̄ ꝑ imp̄ſſioneꝫcorpoꝝ celeſtiū. Ex impreſſione em̄ corpoꝝceleſtiū īmutat̉ aliqn̄ fantaſia. vt fiant aliqua ſigna ymagīatiuā futuroꝝ euētuū. adq̄ ſe extēdit virtꝰ corpoꝝ celeſtiū. et hec magis ꝑcipiunt̉ a dormientibus ꝙͣ a vigilantibꝰ. Infinita autē neqꝫ ī actu neqꝫ in habituintellectus cognoſce̓ pōt. qꝛ ī rebꝰ materialibus. quarū quidditas ē obiectū ꝓpriū intellectus noſtri. nō inuenit̉ infinitū vt dicit̉ ī p̄mo phiſicoꝝ. Sꝫ ī potētia tm̄: qꝛ nunꝙͣ poteſt tot ꝯgnoſce̓. qͥn adhuc plura poſſit ignoſce̓. Infinitꝰ aūt dicit̉ deꝰ. ſicut forma que n̄eſt determinata ꝑ materiā: et in ſtatu vie anobis cognoſci nō poteſt. ꝓpter defectū ītellectus noſtri qui nō intelligit niſi materialia. Sꝫ ī alia vita ī gloria ꝯgnoſcet̉ ꝑfecte.¶ Anima intellectiua. §. xviij.intelligit ſe. et ea que in ea ſunt vel ab ea ꝓcedunt. vt habitus. actus. intellectus et voluntas. Et ꝙͣtum ad pͥmū. Anima nō ꝯgnoſcit ſeipſā ꝑ eſſentiā ſuaꝫ: ſed ꝑ ſpecies intelligibiles ſicut ⁊ alia. Pro cuiꝰ declaratōe dicit. b. tho. prima ꝑte. q. lxxxvij. arti. primo.ꝙ vnumquodqꝫ cognoſcibile eſt ẜm ꝙ eſt inactu. nō ẜm ꝙ eſt in potentia: vt dicitur inix. metha. Sic enī aliquid eſt ens et berum