Titulus

Tertius

quod ſub cognitione cadit prout ē actu. Ethoc manifeſte apparet in ſenſibus. Nō enimniſus ꝑcipit coloratū ī potētia: ſꝫ coloratū īactu. Eſſētia igiutr dei que eſt actus puruset perfectus: ē ſimpliciter ⁊ ꝑfecte ẜm ſeip̄aꝫītelligibilis. Unde deus per eſſentiā ſuam. n̄ſolū ſeip̄m: ſꝫ etiā omnia alia intelligit. Angeli aūt eſſētia eſt quidē ī genere intellectuūvt actus: nō tamen vt actꝰ purus ⁊ ꝯpletusUnde eius intellige̓ nō cōpletur ꝑ eſſentiaꝫſuam. Ꝙͣuis em̄ angelus ꝑ eſſentiā ſuam ſeītelligat: nō tamē alia omnia a ſe ꝑ eſſentiam ſuā cognoſcere pt̄. Sed ꝑ ſimilitudinesrerū ītelligibiliū. Intellectus aūt humanꝰ īgenere ītyllectuū ſe habet vt ens in potētiatm̄. ſicut et materia ſe habet ī genere reruꝫſenſibilium. Unde et poſſibilis nominaturEt quia connaturale ē ītellectui noſtro. vtad materialia et ſēſibilia reſpitiat vt dictū ēſupra. Conſequēs eſt vt ſic ſeip̄m intelligatītellectus nr̄. ẜm ꝙ fit actu ꝑ ſpecies ītelligibiles a ſēſibilibus abſtractas ꝑ lumē intellectus agētis. Nō ergo ꝑ eſſentiā ſuā: ſed ꝑ actū ſe cognoſcit intellectꝰ nr̄. Et hoc dupliciter. Uno mō ꝑticularit̓. ẜm ꝙ ſortes vl̓ plato ꝑcipit ſe habere animā ītellectiuā. ex hocꝙ ꝑcipit ſe ītelligere. Alio modo ẜm ꝙ natu rā mētis ex actu intellectꝰ ꝯſideramꝰ. Etad iſtā ſecūdaꝫ cognitōnē nō ſufficit pn̄tiaanime. ſicut ad cognitionē primo mō. Sedrequiritur diligens et ſubtilis īquiſitio. Un̄de multi naturā anime ignorāt: et alij multi circa naturā anime errauerūt. Quod aūtauguſ. dicit in li. de trini. ꝙ aīa ſeip̄am ꝑ ſeip̄am cognoſcit: indelligitur ꝙ in ſuip̄iꝰ cognitionē venit ſed ꝑ actū ſuū. Cognoſcitintellectꝰ habitꝰ: ſꝫ ꝑ actus ip̄orū. Pro cuiꝰdeclaratōne dicit. b. tho. vbi ſupra. arti. ij. ꝙhabitꝰ eſt mediū inter potētiaꝫ purā et actūpurū. Dictū eſt aūt ꝙ nihil ītelligit̉ niſi ẜmꝙ eſt actu. Sicut igitur inꝙͣtū habitus deficit ab actu ꝑfecto. deficit ab hoc vt nō ſit perſeip̄m cognoſcibilis. Sed neceſſe ē vt ꝑ actūſuū cognoſcatur. Siue dū aliquis ꝑcipit ſehabere habitū. ꝑ hoc ꝙ ꝑcipit ſe ꝓducere actū ꝓpriū illius habitus. Siue dū aliquis īquirit naturā et rationē habitꝰ ex conſideratione actus. Si aūt obitiēdo dicat̉ illud ꝓpter quod vnūquodqꝫ: et illud magis. Sedres cognoſcūtur ab aīa ꝑ habitus: ergo ml̓tomagis habitus ab aīa debēt ꝑ ſe cognoſciRn̄detur. ꝙ regula iſta ꝓpter qd̓ vnūquodqꝫ⁊cͣ. habꝫ veritatē. ſi ītelligatur ī rebꝰ vniusordinis: puta. ī vno genere cauſe. vtſi dicat̉ꝙ ſanitas ſit ꝓpter vitā: ſequit̉ ꝙ vita ſit magis deſiderabilis. Sed ſi accipiat̉ ẜm eā queſūt diuerſoꝝ ordinū. nō habet veritatē regula illa. vtſi dicatur. ꝙ ſanitas ē ꝓpter medicinā. nō ideo ſequit̉ ꝙ medicina ſit magis de-

ſiderabilis ꝙͣ ſanitas. quia ſanitas eſt ī orbine finiū: medicina aūt ē in ordine cauſarūeffitientiū. Sicut ſi accipiamꝰ duo. quoruꝫvtrūqꝫ ſit ꝑ ſe ī ordine obiectoꝝ cognitōnisillud ꝓpter quod aliud cognoſcit̉ erit magisnotū. Sicut principia ꝯcluſionibus. Sꝫ habitus inqͣtū habitus nō ſūt de ordine obiectoꝝ. nec ꝓpter habitū alia cognoſcunt̉ ſicutꝑ obiectū cognitōis. Sed ſicut ꝓpter diſpoſitionē vel formā qua cognoſcens cognoſcit.¶ Cognoſcit inſuꝑ actū ꝓprium intellectus.Unūquodqꝫ em̄ cognoſcitur ẜm ꝙ ē ī actu.Ultima aūt ītellectus ꝑfectio ē eius oꝑatioNō em̄ ē ſicut actio tendēs ī alterum. que ēꝑfectio operati. ſicut edificatio domus edificate. Sed manet ī operāte. vt ꝑfectio ⁊ actus eius. Vt dicit̉ ī. ix. methaphiſice. Hoceſt ergo primū qd̓ de intellectu intelligituractus eiꝰ .i. ip̄m eius intelligere. Sed ī hoceſt differētia in ordine intellectuū. Nam īdellectus diuinus idem eſt in eo ꝙ intelligatſe ītelligere. et ꝙ intelligat ſuā eſſentiaꝫ. qͥaſuū intelligere eſt ſua eſſētia. In angelo at̄ꝙͣuis aliud ſit ẜm rationē. ꝙ intelligat ſuuꝫītellige̓. et ꝙ intelligat ſuā eſſentiaꝫ. tamenſimul in vno actu vtrūqꝫ intelligit. quia hocꝙ eſt intelligere eſſentiā ſuā: eſt ꝓpria perfectio eſſētie ſue: ſimul autē vno actu ītelligitres cū perfectione ſua. In intellectu v̓o humano nec ſuum intelligere nec ꝓpriū obiectieſt eſſētia eius: ſed aliquid extrinſecū .ſ. natura generalis: ⁊ ideo id quod primo cognoſcitur ab intellectu humano: eſt obiectū eiꝰſecūdario cognoſcitur actus eius quo cogͦſcitur obiectum: et per quē cognoſcitur ip̄eintellectus. ¶ Cognoſcit inſuper intellectꝰet actū voluntatis. actus em̄ voluntatis nihil aliud eſt. ꝙͣ inclinatō quedā ꝯſequēs formā intellectiuā. ſicut appetitus naturalis ēinclinatio ſequēs formam naturalē. Inclinatio aūt cuiuſlibet rei eſt ī ip̄a re per moduꝫ eius. Vnde inclinatio que eſt appetitusſenſibilis eſt in ſentiēte. et ſimiliter inclinatio intelligibilis que eſt actus volūtatis: ēintelligibiliter in intelligente ſicut in pͥncipio et obiecto ꝓprio. Quod aūt intelligibiliter eſt in aliquo intelligēte: cōſequēs eſt vtab eo intelligatur. vnde actus volūtatis intelligitur ab intellectu: et inqͣtū aliquis ꝑcipit ſe velle: et inqͣtū quis ꝑcipit naturā huius actus: et ꝑ ꝯſequēs naturā huius principij. ꝙ ē habitus vel potentia.¶ Sunt aūt affectꝰ aniꝰ. §. xime qui ſunt actus volūtatis in intellectu. n̄per ſimilitudinem tm̄ ſicut corpora. nec perpreſentiam vt ī ſubiecto ſicut artes: ſꝫ ſicutpͥncipiatū in principio in quo habetur notio principiati ¶ Ꝙ anima humana ẜm ſta