UndecimumCapitulum
cōmunis et ſignata ſeu indiuidualis. Cōmunis vt caro et oſſa. indiuidualis vt hec carohec oſſa. Intellectus aūt ita abſtrahit a materia indiuiduali: ad intelligendū ſpēm reiſēſibilis. ꝙ nō abſtrahit a materia cōmuni.ſ. ꝯſiderando hominē cū carnibus et oſſibusin cōmuni: ſed non his carnibus ⁊ oſſibus.Et qꝛ fātaſmata cū ſint ꝑticulariū nō poſſūt imprimere ſua virtute ītellectū poſſibilē. Iō virtute intellectꝰ agētis: r̄ſultat quedā ſimilitudo ab ītellectu poſſibili. ex ꝯuerſione intellectus agētis ſupra fantaſmata. q̄quidē ē repreſentatiua eoꝝ quoꝝ ſūt fantaſmata ſolū ꝙͣtū ad naturā ſpēi. et ꝑ hūc modū dicitur abſtrahi ſpēs intelligibilis a fantaſmatibus. Nō ꝙ eadē numero forma q̄ prius fuit in fātaſmatibus poſtea ſit ī intellectu poſſibili ad modū quo vnū corpus accipitur ab vno loco et trāſfertur ad alium.¶ Illuminant̉ aūt fantaſmata ab intellectu agēte. et iterū ab eis ꝑ virtutē intellectꝰagētis: ſpēs intelligibiles abſtrahunt̉. Abſtrahit em̄ intellectus agēs ſpecies intelligibiles a fātaſmatibꝰ. inqͣtū ꝑ virtutē intellectus agētis acciꝑe poſſumꝰ in noſtra conſid̓ratione naturas ſpecieꝝ ſine ꝯditionibꝰ īdiuiduātibus. quaꝝ ſimilitudinibꝰ ītellectuspoſſibilis formatur. ¶ Eͣuis aūt intellectꝰabſtrahat ſpecies a fantaſmatibus īꝙͣtū ꝯſiderat naturas rerū indiuidualiū: tn̄ intelligit eas ī fantaſmatibꝰ. qꝛ nō pt̄ intellige̓ etiaꝫ ea quoꝝ ſpēs abſtrahit: niſi ꝯuertēdo ſead fantaſmata. ¶ Spēs a fātaſmatibꝰ abſtracta non ſe habet ad intellectū ſicut illudqd̓ pͥmo ītelligit̉: ſꝫ ſicut illud qͦ mediāte aliqͥd ītelligit̉. Niā ſi ip̄e ſpēs ītelligibiles eſſētillud qd̓ ītelligitur circa aliquā rē. qd̓ qͥdaꝫdixerūt: ſequeretur hoc. ꝙ ſciētie om̄es nōeſſent de rebus q̄ ſūt extra aīaꝫ: ſꝫ ſolū de ſpeciebus intelligibilibꝰ q̄ ſūt ī aīa. Quod omnino ē falſū. Nā ſcīe ſūt de rebꝰ q̄ ſūt extͣ animā et ea intelligimꝰ d̓ qͥbus ſūt ſcīe. Se habet gͦ ſpēs ītelligibilis ad lītelectuꝫ nr̄m. ſicut id qͦ ītelligit: nō ſicut illud qd̓ principaliter ītelligit. ſicut ſimilitudo rei viſibilis qͣīformat̉ oculus cū videt ſe habet ad viſum.vt id quo videt: nō ſicut id qd̓ videt. Nam idqd̓ videt ē extra oculū .ſ. res colorata. Sꝫ qͥaītellectus ſupͣ ſeip̄m reflectit̉: ẜm eandē r̄flectionē ītelligit et ſuū ītellige̓ ⁊ ſpēꝫ ꝑ quā ītelligit. Et ſic ſpēs ītellecta eſt ſecūdario idquod intelligit. Primo em̄ ē res cuiꝰ ſpēs ītelligibilis ē ſimilitudo id qd̓ ītelligit̉. Et etiā patet ex antiquoꝝ opinione. qͥ ponebantſimile ꝑ ſimile cognoſci. Ponebāt em̄ ꝙ aīaꝑ terrā q̄ ē in ip̄a: terraꝫ cognoſcit que ē extͣip̄aꝫ et ſic de alijs. Si gͦ accipiamꝰ ſpēꝫ terre loco terre ẜm doctrinaꝫ areſtotelis. qͥ di-
retur ꝙ aīa ꝑ ſpēs ītelligibiles ītelligit queſūt extra ip̄am. Et ſic ī ꝑte ſenſitiua reperitur duplex operatio. Una ẜm ſolā īmutatōnē: et ſic ꝑficitur operatio ſēſus: ꝑ hoc ꝙ īmutatur a ſenſibili. Alia oꝑatio ē formatioẜm ꝙ vis ymaginatiua format ſibi aliquodÿͣdolū rei abſētis: vel etiā nūꝙͣ viſe. Ita accidit ī intellectu. Sꝫ ī eo vtraqꝫ oꝑatio ꝯiūgitur. Nā primo ꝯſiderat̉ paſſio ītellectꝰ poſſibilis. ẜm ꝙ informat̉ ſpē ītelligibili. qͣ qͥdemformatꝰ format ſibi ſecūdo vel diffinitioneꝫvel diuiſionē aut ꝯpoſitōꝫ q̄ ꝑ vocē ſignant̉Cū gͦ ph̓s dicit pͥmo periermenias. ꝙ vocesſūt note eaꝝ q̄ ſūt ī aīa paſſionū: intelligit̉ꝙ ſignāt ea q̄ ītellectꝰ ſibi format ad iudicādū de rebꝰ ext̓ioribꝰ: n̄ aūt ſpēs ītelligibiles.Cognitio ſingularium. §. xj.ē prior quo ad nos: ꝙͣ cognitō vniuerſaliū.et ratio ē. qꝛ cognitio ītellectiua q̄ ē vniuerſaliū: aliquo mō habet primordiū a ſenſitiua. Et quia ſenſus eſt ſingulariū: intellectꝰvniuerſaliū. Ideo qͦ ad nos oportet ꝙ priorſit cognitio ſingulariū ꝙͣ vniuerſaliū. Sedẜm ſe et ſimplex cognitio vniuerſaliū ē pͥorcognitōe ſingulariū. ⁊ cognitio magis cōisminus cōi. ratio eſt quia intellectus nr̄ cuꝫꝓcedat d̓ potentia ī actū. Et omne quod ꝓcedit de potētia in actū. prius ꝑuenit ad actū īcōpletū (qui eſt medius inter potentiā⁊ actū) ꝙͣ ad actū ꝑfectū. Actus aūt ꝑfectꝰad quē ꝑuenit intellectus: eſt ſciētia ꝯpletaper quā res diſtincte et determinate cognoſcunt̉. Actus imꝑfectꝰ ē ſciētia īcompleta.per quā res ſciunt̉ ſub quadā ꝯfuſionē. Dicit aūt ph̓us primo phiſicoꝝ. ꝙ ſūt nobis p̄mū manifeſta et certa ꝯfuſa magis. poſteriꝰaūt cognoſcimus diſtinguēdo magis diſtincte pͥncipia et elemēta. prius em̄ occurrit īītellectu noſtro ꝯgnoſcere animal: ꝙͣ cognoſcere hominē. Et idē eſt de cognitōe ſenſitiuaẜm locū ⁊ tēpus Nā prius cognoſcitur a remotis aliquid eſſe aīal: ꝙͣ eſſe homo: et pͥuseſſe homo ꝙͣ ſortes. ẜm tēpus quia puer prius diſtinguit hominē a nō homine: ꝙͣ hunchominem ab alio diſtinguat. b. tho. vbi. ſura articu. iij.ītellectus noſter po/ §.teſt multa ſimul intelligere ꝑ modū vniꝰ: n̄aūt ml̓ta ꝑ modū multoꝝ. dico aūt ꝑ modūvnius vel multorum. ꝑ vnā .ſ. vel plures ſpecies intelligibiles. Ratio eſt. quia modus cuiuſtibet actōnis ꝯſequit̉ ſuā formā. que ē actionis principium. Quicūqꝫ gͦ intellectuspoteſt intelligere ſub vna ſpecie: poteſt ſimul intelligere. Et inde eſt ꝙ deus omnia ſil̓videt ꝑ vnū qd̓ eſt eſſētia ſua. Quicūqꝫ v̓o ītellectus ꝑ diuerſas ſpecies intelligit: nō ſimul intelligit. Huiꝰ ratio ē quia īpoſſibile ē