Druckschrift 
1 (1478)
Entstehung
Seite
119
Einzelbild herunterladen
 

UndecimumCapitulum

cōmunis et ſignata ſeu indiuidualis. Cōmunis vt caro et oſſa. indiuidualis vt hec carohec oſſa. Intellectus aūt ita abſtrahit a materia indiuiduali: ad intelligendū ſpēm reiſēſibilis. abſtrahit a materia cōmuni.ſ. ꝯſiderando hominē carnibus et oſſibusin cōmuni: ſed non his carnibus oſſibus.Et qꝛ fātaſmata ſint ꝑticulariū poſſūt imprimere ſua virtute ītellectū poſſibi. virtute intellectꝰ agētis: r̄ſultat que ſimilitudo ab ītellectu poſſibili. ex ꝯuerſione intellectus agētis ſupra fantaſmata.quidē ē repreſentatiua eoꝝ quoꝝ ſūt fantaſmata ſolū ꝙͣtū ad naturā ſpēi. et hūc mo dicitur abſtrahi ſpēs intelligibilis a fantaſmatibus. eadē numero forma prius fuit in fātaſmatibus poſtea ſit ī intellectu poſſibili ad modū quo vnū corpus accipitur ab vno loco et trāſfertur ad alium. Illuminant̉ aūt fantaſmata ab intellectu agēte. et iterū ab eis virtutē intellectꝰagētis: ſpēs intelligibiles abſtrahunt̉. Abſtrahit em̄ intellectus agēs ſpecies intelligibiles a fātaſmatibꝰ. inqͣtū virtutē intellectus agētis acciꝑe poſſumꝰ in noſtra conſid̓ratione naturas ſpecieꝝ ſine ꝯditionibꝰ īdiuiduātibus. quaꝝ ſimilitudinibꝰ ītellectuspoſſibilis formatur. Eͣuis aūt intellectꝰabſtrahat ſpecies a fantaſmatibus īꝙͣtū ꝯſiderat naturas rerū indiuidualiū: tn̄ intelligit eas ī fantaſmatibꝰ. qꝛ pt̄ intellige̓ etiaꝫ ea quoꝝ ſpēs abſtrahit: niſi ꝯuertēdo ſead fantaſmata. Spēs a fātaſmatibꝰ abſtracta non ſe habet ad intellectū ſicut illudqd̓ pͥmo ītelligit̉: ſꝫ ſicut illud mediāte aliqͥd ītelligit̉. Niā ſi ip̄e ſpēs ītelligibiles eſſētillud qd̓ ītelligitur circa aliquā. qd̓ qͥdaꝫdixerūt: ſequeretur hoc. ſciētie om̄eseſſent de rebus ſūt extra aīaꝫ: ſꝫ ſolū de ſpeciebus intelligibilibꝰ ſūt ī aīa. Quod omnino ē falſū. ſcīe ſūt de rebꝰ ſūt extͣ ani et ea intelligimꝰ qͥbus ſūt ſcīe. Se habet ſpēs ītelligibilis ad lītelectuꝫ nr̄m. ſicut id ītelligit: ſicut illud qd̓ principaliter ītelligit. ſicut ſimilitudo rei viſibilisīformat̉ oculus videt ſe habet ad viſum.vt id quo videt: ſicut id qd̓ videt. Nam idqd̓ videt ē extra oculū .ſ. res colorata. Sꝫ qͥaītellectus ſupͣ ſeip̄m reflectit̉: ẜm eandē r̄flectionē ītelligit et ſuū ītellige̓ ſpēꝫ quā ītelligit. Et ſic ſpēs ītellecta eſt ſecūdario idquod intelligit. Primo em̄ ē res cuiꝰ ſpēs ītelligibilis ē ſimilitudo id qd̓ ītelligit̉. Et etiā patet ex antiquoꝝ opinione. ponebantſimile ſimile cognoſci. Ponebāt em̄ aīa terrā ē in ip̄a: terraꝫ cognoſcit que ē extͣip̄aꝫ et ſic de alijs. Si accipiamꝰ ſpēꝫ terre loco terre ẜm doctrinaꝫ areſtotelis. di-

retur aīa ſpēs ītelligibiles ītelligit queſūt extra ip̄am. Et ſic ī ꝑte ſenſitiua reperitur duplex operatio. Una ẜm ſolā īmutatō: et ſic ꝑficitur operatio ſēſus: hoc īmutatur a ſenſibili. Alia oꝑatio ē formatioẜm vis ymaginatiua format ſibi aliquodÿͣdolū rei abſētis: vel etiā nūꝙͣ viſe. Ita accidit ī intellectu. Sꝫ ī eo vtraqꝫ oꝑatio ꝯiūgitur. primo ꝯſiderat̉ paſſio ītellectꝰ poſſibilis. ẜm informat̉ ſpē ītelligibili. qͥdemformatꝰ format ſibi ſecūdo vel diffinitioneꝫvel diuiſionē aut ꝯpoſitōꝫ vocē ſignant̉ ph̓s dicit pͥmo periermenias. vocesſūt note eaꝝ ſūt ī aīa paſſionū: intelligit̉ ſignāt ea ītellectꝰ ſibi format ad iudicā de rebꝰ ext̓ioribꝰ: aūt ſpēs ītelligibiles.Cognitio ſingularium. §. xj.ē prior quo ad nos: ꝙͣ cognitō vniuerſaliū.et ratio ē. qꝛ cognitio ītellectiua ē vniuerſaliū: aliquo habet primordiū a ſenſitiua. Et quia ſenſus eſt ſingulariū: intellectꝰvniuerſaliū. Ideo ad nos oportet priorſit cognitio ſingulariū ꝙͣ vniuerſaliū. Sedẜm ſe et ſimplex cognitio vniuerſaliū ē pͥorcognitōe ſingulariū. cognitio magis cōisminus cōi. ratio eſt quia intellectus nr̄ cuꝫꝓcedat potentia ī actū. Et omne quodcedit de potētia in actū. prius ꝑuenit ad actū īcōpletū (qui eſt medius inter potentiā actū) ꝙͣ ad actū ꝑfectū. Actus aūt ꝑfectꝰad quē ꝑuenit intellectus: eſt ſciētia ꝯpletaper quā res diſtincte et determinate cognoſcunt̉. Actus imꝑfectꝰ ē ſciētia īcompleta.per quā res ſciunt̉ ſub quadā ꝯfuſionē. Dicit aūt ph̓us primo phiſicoꝝ. ſūt nobis manifeſta et certa ꝯfuſa magis. poſteriꝰaūt cognoſcimus diſtinguēdo magis diſtincte pͥncipia et elemēta. prius em̄ occurrit īītellectu noſtro ꝯgnoſcere animal: ꝙͣ cognoſcere hominē. Et idē eſt de cognitōe ſenſitiuaẜm locū tēpus prius cognoſcitur a remotis aliquid eſſe aīal: ꝙͣ eſſe homo: et pͥuseſſe homo ꝙͣ ſortes. ẜm tēpus quia puer prius diſtinguit hominē a homine: ꝙͣ hunchominem ab alio diſtinguat. b. tho. vbi. ſura articu. iij.ītellectus noſter po/ §.teſt multa ſimul intelligere modū vniꝰ:aūt ml̓ta modū multoꝝ. dico aūt modūvnius vel multorum. vnā .ſ. vel plures ſpecies intelligibiles. Ratio eſt. quia modus cuiuſtibet actōnis ꝯſequit̉ ſuā formā. que ē actionis principium. Quicūqꝫ intellectuspoteſt intelligere ſub vna ſpecie: poteſt ſimul intelligere. Et inde eſt deus omnia ſil̓videt vnū qd̓ eſt eſſētia ſua. Quicūqꝫ v̓o ītellectus diuerſas ſpecies intelligit: ſimul intelligit. Huiꝰ ratio ē quia īpoſſibile ē