CapitulumVndecimum

terialia et ſenſibilia referri: ſꝫ ad illa īmatirialia et ſeꝑata. vt ſic anima non intelligatiſta corporalia: ſꝫ ītelligat hoꝝ corporaliūſpecies ſeꝑatas. Quod apparet eſſe falſum.quia cuꝫ ille ſpecies ſeꝑate ſint īmaterialeset immobiles. ẜm ip̄m excluderetur a ſcientijs cognitio. motus ⁊ materie. quod eſt ꝓpriū ſciētie naturalis et demonſtratio ꝑ cauſas mouentes et materiales. Dicendū igit̉.ꝙ anima ꝑ intellectū cognoſcit corpora cognitione intellectuali. immateriali. vniuerſali et neceſſaria. Sicut em̄ forma ſenſibilisalio modo in re que eſt extra animam ⁊ aliomodo in ſenſu qui ſuſcipit formas ſenſibiliūabſqꝫ materia: ſicut colorē auri abſqꝫ auro.Sic intellectus ſpecies corpoꝝ que ſūt materiales et mobiles: recipit īmaterialiter etimmobiliter ẜm modū ſuum. Nam receptūeſt in recipiente ꝑ modū recipiētis. Quodaūt augꝰ. dicit in li. ſoliloquioꝝ. corpora ītellectu ꝯprehendi non poſſe: intelligēdumeſt ꝙͣtū ad ea quibus mediantibus ītellectꝰintelligit: nō ꝙͣtū ad ea que cognoſcit. Cogͦſcit em̄ intellectus corpora ſed nō ꝑ corpora. nec per ſimilitudines corporales et materiales: ſed per ſpecies immateriales ⁊ intelligibiles que ꝑ ſui eſſentiaꝫ eſſe poſſūt inanima. Et vt dicit etiā augꝰ. vltimo d̓ ciui.dei. Non eſt dicenduꝫ ꝙ ſicut ſenſus cognoſcit ſola corporalia: ita ītellectus cognoſcitſola ſpiritualia. quia ſequeretur ꝙ deus etangeli corpora non cognoſcerēt. Huius diuerſitatis ratio eſt. quia inferior virtus nōſe extendit ad ea que ſunt virtutis ſuꝑiorisſed bene ſuperior virtus ad ea que ſūt inferioris virtutis excellētiori modo operatur.Ꝙͣuis etiam trāſmutet̉ forma ſubſtantialisrerū inferiorū. remanet tamē materia īmobilis rerū. Rerum etiam mutabilium ſūt habitudines īmobiles: ſicut ſortes. etſi nō ſemper ſedeat: tn̄ īmobiliter verū eſt ꝙ quādoſedet in vno loco manet. et ꝓpter hoc nihil ꝓhibet de rebus mobilibꝰ īmobilē ſcīaꝫ habe̓.Anima hūana nō cogno. §. ijſcit per eſſentiā ſuam corꝑa: ſꝫ ꝑ intellectūſuū mediantibꝰ ſpeciebus ītelligibilibꝰ. Antiqui aūt ph̓i poſuerūt ainmā ip̄am ꝑ eſſentiā ſuā cognoſcere omnia. Et quia conſiderabant res inferiores cognitas eſſe corporeas et materiales. Poſuerūt etiā oportereres cognitas eſſe in anima cognoſcēte materialiter. Et ideo vt anime attribuerēt omniū cognitionē: poſuerūt eam habere naturā cōmunem cuꝫ omnibus. Et quia naturaprincipiatoꝝ ex principijs conſtituitur: attribuerūt aīe naturā principij. Unde qui dixit principiū omniū eſſe ignem: dixit aīameē de natura ignis. Qui dixit eſſe aerem pͥncipiū omniū: dixit animā ex aere. Empedo

cles qui poſuit quatuor elemēta pͥncipiumomniū dixit animā ex his ꝯſtitutā. Sꝫ heceſt falſa opinio: et eā reprobat areſtoteles īprimo de anima. Quod aūt ip̄e in tertio deanima bicit animā quodāmodo eſſe omnianō ex hoc pult dicere ꝙ actu ſit cōpoſita anima ex omnibus. Sꝫ inqͣtū eſt in potētiaad omnia. per ſenſū ad ſenſibilia: et ꝑ intellectū ad ītelligibilia. Solus ergo deus eſt. qͥꝑ eſſentiam ſuā intelligit omnia. quia eſſētia eius īmaterialiter in ſe omnia habet. ꝓut effectus virtute p̄exiſtūt in ſua cauſa. nōaūt aīa humana vel angelus ꝑ eſſentiā ſuācognoſcit omnia. Intellectus tamē cognoſcit perfectius ꝙͣ ſenſus. quia ſenſus accipitformā rei cognite ſine materia: ſed cū materialibus cōditionibus. Intellectus aūt abſtrahit in cognoſcendo. nonſolū a materia:ſed etiā a cōditōibꝰ īdiuiduātibꝰ materialibꝰAnima humana non in. §. iijtelligit per ſpecies naturaliter inditas. quiaeas nō habet. Un̄ ph̓us in tertio de aīa dicit. ꝙ intellectus ē ſicut tabula raſa in quanihil eſt ſcriptū. Pro cuius declaratione dicit beatus tho. vbi ſupra. ꝙ nos videmꝰ ꝙ homo quandoqꝫ eſt cognoſcēs ī potētia tm̄. tāẜm ſenſū ꝙͣ ẜm intellectū. Et d̓ tali potētiaad actū reducitur. vt ſētiat ꝑ actiones ſenſibiliū ī ſenſu. vt intelligat ꝑ diſciplinā autinuētionē. Unde oportet dicere. ꝙ anima cognoſcitiua ſit in potētia. tam ad ſimilitudines que ſūt principia ſentiendi: ꝙͣ ſimilitudines que ſūt pͥncipia intelligendi. Et ꝓpterhoc areſtoteles poſuit ꝙ intellectꝰ quo anīaintelligit: nō habꝫ aliquas ſpecies naturaliter inditas: ſed eſt in principio in potētiaad omnes ſpēs hmōi. Sed quia id quod habet actu formā: interdū nō poteſt agere ẜmformā ꝓpter aliquod impedimentū. ſicut leue nō poteſt ferri ſurſū ſi impediatur. ꝓpterhoc plato poſuit. ꝙ intellectus noſter naturaliter eſt plenus omnibꝰ ſpeciebus intelligibilibus: ſꝫ ꝑ vnioneꝫ corporis impediturne poſſit in actū exire. Sed hoc nō videturꝯuenienter dictū. quia ſi habet anima naturalē cognitionē omniū: nō videtur eē poſſibile. ꝙ hmōi notitia naturalis habeat tātāobliuionē. ꝙ neſciat ſe hmōdi ſcientiā habe̓Nullus em̄ obliuiſcitur ea que naturalitercognoſcit. Sicut ꝙ omne totuꝫ ē maius ſuaparte. et p̄cipue ē hmōi incōueniēs. ſi ponatur naturale eē animā vniri corꝑi. Apparetetiā incōueniēs iſtud ex hmōi. quia defitiente vno ſenſu: deficit ſciētia in homine eorūque apprehendunt̉ ꝑ illū ſenſuꝫ. Sicut cecuſnatꝰ: nullā habere poteſt notitiā de coloribus. Quod nō eſſet ſi naturaliter omniuꝫ rerum intelligibilium rationes anima haberet. Intellectus autem angelicus a pͥncipio