TertiusTitulus

ſententiarum eccleſia poſtmodū peterminauit. extra. de ſū. tri. c. damnamꝰ. Nec tamendictus ioachim incidit in hereſiꝫ aut ꝑfidiam. ꝓpter hoc ꝙ dicta ſua oīa ſubiecit correctioni eccleſie. Ergo a ſimili licet vnā opinionē ī moralibus tenere. iuxta limitata ſuperius. vbi ſaltē magis ſapiētes nō ſentiūt cōtrariū. et vbi paratꝰ ē obedire eccleſie et ſcripture: ſi ei errorē explanauerit. ¶ Solꝫ at̄mouere ſcrupuloſos et detinere illud dictuꝫaugꝰ. Tene certū et dimitte incertū de pen.diſ. vij. ſiquis. Sed vbi in eadē materia morali ſunt ꝯtrarie opiniones doctoruꝫ: illa vibetur tutior que eſt rigidior: et ſic potiꝰ amplectēda. ad quod inſtigant̉ ſcrupuloſi. Sꝫad hoc reſpondet̉ ꝙ augꝰ loquitur in dicto.ca. ꝓprie de eo qui differt penitentiaꝫ uſqꝫ adextremū vite. cuius ſaluatio dubia eſt et incerta. non quia vera penitentia nō poſſit eſſe in extremis: ⁊ deus indulgeat. vt patet inlatrone cū xp̄o crucifixo. Sed quia incertūeſt et dubiuꝫ vtrū talis vere peniteat. qꝛ videtur moueri principaliter timore gehennemagis ꝙͣ reſpectu diuine oſſenſe et dīne glorie. quod requiritur ad veram penitētiā ẜmauguſ. de peni. di. vij. Nullus. Sed extendatur illa auctoritas augꝰ. ad alias materiasmorales. ¶ Notandū ẜm cancellariū. ꝙ certitudo que requiritur in materia morali: n̄eſt certitudo euidentie: ſed ꝓbabilis ꝯiecture. Et pro huius declaratione ſciendū. ꝙ triplex ē certitudo. Una ſuꝑnaturalis. alia naturalis. tertia ciuilis ſeu moralis. Et certitudo ſuꝑnaturalis ita ſe habet ꝙ non ſtat aliquē certa ſentire et falli. Et ip̄a eſt triplex.Prima euidentie intuitiua. qualis eſt beatoꝝ ſuperne patrie. Alia ē euidentie reuelate. vt in ꝓphetarū illuſtratōe. tertia eſt ſoliusadherētie in ſpeculo et in enigmate. qualiseſt certitudo fidei que nō īnitit̉ euidētie rōishumane. Sed auctoritati diuine. que ꝯtinetur in ſacra ſcriptura. Eſt aūt quelibet trium certitudinū ſuꝑnaturaliū tanta. ꝙ ꝑ nl̓lam potētiam etiā diuinā et abſolutaꝫ fallax eſſe poterit: alioquī deus negaret ſeip̄mCertitudo v̓o naturalis ita ſe habet. ꝙ nonſtat ꝑ naturā aliquā taliter aſſentire et falli. quā ph̓i nobis poſuerūt poſſibilē in principijs ꝑ ſe notis. cognitis ſcꝫ ex ſola apprehēſione terminorū. vt quodlibet eſt vel non ē.Poſuerūt etiā in ꝯcluſionibus demōſtratiuis et in ꝯſequētia euidenti deductis ꝑ taliaprincipia. quemad̓modū dixerūt ſcientiammathematicā eſſe ſcientiā certiſſimaꝫ. Tertia certitudo .ſ. moralis ſeu ciuilis: tangiturvnacū p̄cedenti ī principio ethicoꝝ. Ubi dicitur ꝙ diſciplina eſt in vnaquaqꝫ re: certitudinem querere iuxta exigentiā materie.Eque em̄ vitioſū eſt ꝑſuadenteꝫ querere ma-

thematicū et moralē demonſtrantē. Non eīcōſurgit certitudo moralis ex euidentia demonſtratōis. ſꝫ ex ꝓbabilibus ꝯiecturis groſſis et figurabilibus. magis ad vnā parteꝫ ꝙͣad aliā ſe habētibus. Dicit̉ aūt ꝓbabile qd̓ .pluribus et maxime ſapientibus apparet verū. Ex his igitur ſequit̉. ꝙ in hūanis agibilibꝰ q̄ tantā habēt varietatē. teſte areſtoteleet experiētia: ſufficit talis certitudo que nōſemper ſcrupulos omnes abitiat: ſed ſufficit vt ꝯtemnat ſeu ſuꝑet eos. Ad quod etiāoptime facit illud leonis pape dicentis. Inhis que dubia fuerint aut obſcura. id nouerimꝰ ſequendū. quod nec preceptis euāgelicis ꝯtrariū nec decretis ſanctoꝝ patrū inueniatur aduerſū. diſ. xiiij. c. ſicut quedā. Iſtaaūt certitudo moralis colligitur ex vno tri.um modoꝝ videlicet. Ex alterius auctoritate quod ꝑtinet ad incipiētes. qui .ſ. erudiuntur ꝑ alios in doctrinis: et addiſcūt et obediūt. Iuxta illud deutro. xxxij. Interrogapatrē tuū et anūtiabit ⁊cͣ. Secūdus modꝰeſt exꝓpria eruditōe quod cōgruit ꝓfitientibus ſtudendo ī ſcripturis. Iuxta illd̓ ꝓuer.j. Stube ſapīe ⁊cͣ. Tertiꝰ modus ē ex circūſpectōe circūſtantiaꝝ: et hoc qͦ ad ꝑfectos.¶ De actu intellectus. ¶ Capi. vndecimuꝫ.Cactu intellectus. etprimo quō cognoſcit aīa ī corꝑeEt ꝙͣtū ad hoc ꝯſideratō erit triꝑtita. Primo de cognitōe eoꝝ q̄ſūt infra ſe. Secūdo de cognitione eoꝝ q̄ ſūtin ip̄a anima et de ſe. Tertio de cognitōe eorum que ſūt ſupra ipſam.¶ Anima cognoſcit corpo §. j.ra ꝑ intellectū. Pro cuius declaratione dicit ¶be. tho. in prima ꝑte. q. lxxxiiij. arti. j. ꝙ primi ph̓i qui de naturis rerū inquiſierūt: putauerūt nil eſſe in mūdo niſi corpus. Et qͥavidebāt omnia corꝑa eē mobilia ⁊ putabāteē in ꝯtinuo fluxū: extimabāt ꝙ nulla certitudo de rerū veritate haberi poſſet a nob̓.Quod em̄ eſt in ꝯtinuo fluxū. per certitudinem apprehendi nō poteſt. quia prius labit̉ꝙͣ a mēte dijudicet̉. Sicut eraclitus dixit ꝙnō erat poſſibile aquam fluuij currētis bistangere. vt recitat ph̓us in. .iiij. methaphi.His aūt ſuꝑueniens plato vt poſſet ſaluarecertā cognitionē a nobis veritatis ꝑ intellectū poſſe haberi. poſuit p̄ter iſta corꝑaliaquaſdam ſubſtātias ſubſiſtentes ſeꝑatas amateria et a motu. quas nominauit ſpeciesvel ÿdeas. ꝑ quarū ꝑticipationeꝫ vnūquobqꝫ ſingulariū et ſenſibiliū iſtorū dicit̉ homovel equus vel aliquid hmōi. Sic ergo dicebat ſcientias et diffinitōnes. ⁊ qͥcquid ad actum intellectus petinet: non ad iſta ma-