CapitulumPecimum

Nō aūt debet quis ſe culpabilē dice̓: vbi nōē ẜm ſui extimationē. qꝛ hoc ꝑtinet ad mendatiū ⁊ ÿroniam. In primis ſex modis error cōſcientie ſēper ē reprehēſibilis: ⁊ volūtas ſequēs conſciētiam errantē ſemper mala. Septimo autē modo ē laudabilis. Cuiusratio ē. quia ad bonitateꝫ mentis ꝑtinet. vthomo ad iuſtitie ꝑfectionem tendat: ⁊ ideoin culpā reputatur. nonſolū ſi deficit a communi iuſtitia quod pere ē culpa: ſed etiaꝫ ſidefitiat a ꝑfectione iuſtitie quod quandoqꝫculpa non eſt.tum ad ſecunduꝫ vi/ §. iiij.delicet modū obligatōnis .ſ. quomodo ꝯſciētia ligat. Nota ꝙ cōſciētia nō obligat in virtute ꝓpria: ſed in virtute p̄cepti diuini. Qd̓patet. quia nō dictat aliquid eē facienduꝫvel nō faciendū hac ratione. quia ſibi videt̉vel nō videtur. Sed ſub hac ratōne. quia eſta deo preceptū vl̓ prohibitū. vt dicit. b. tho.in. ij. ſēten. diſ. xxxix. Nullus aūt ligat̉ ꝑ p̄ceptū aliquod niſi mediante ſciētia vel notitia illius p̄cepti. Et ideo ille qui n̄ ē capaxnotitie p̄cepti: nō ligatur p̄cepto. Nec aliqͥsignorans p̄ceptum dei ligatur ad preceptūfaciendum niſi quatenus tenetur ſcire p̄ceptum. Si autem non tenetur ſcire nec ſcit:nullo modo ex p̄cepto ligatur. Tenetur aūtſcire quilibet habens vſum rationis p̄ceptadei. nec excuſatur nō faciendo illud ex ignorātia. Et ſic eadē virtꝰ ē qua p̄ceptū ligat. ⁊qua conſcientia ligat. cū p̄ceptū nō liget niſi in virtute ſciētie vel notitie. Nec ſciētia vl̓notitia p̄cepti ligaret: niſi ꝑ virtutē p̄ceptiUnde cū cōſcientia nil aliud ſit ꝙͣ applicatioſciētie vel notitie ad actū: conſtat ꝙ ꝯſciētiadicitur ligare in virtute diuini precepti. Iōſi aliquid apprehendatur a dictamine ratōnis. vt directe cadēs ſub p̄cepto: mortaliterpeccat ⁊ omittēs illd̓ qd̓ ꝯſcīa dictat. etiāſi d̓ſe ſit veīale. Si at̄ n̄ app̄hēdat̉ vt directe cadēs ſub p̄cepto vl̓ ꝓhibitōne: tūc nō fit directe ꝯͣ cōſciētiam: ſed preter cōſciētiam. ⁊ itanon peccatur mortaliter ſed venialiter: veletiam nullo modo. Sicut quādo cōſciētia dictat alicui ꝙ bonū eſt facere aliqd̓ opus cōſilij: ſi nō faciat non peccat. quia non apprehēdit illud vt bonum debitum et neceſſariūad ſalutē Greg. Ubi cōſilium datur: offerentis ē arbitriū. Ubi preceptū: neceſſitas ſeruiētis. xiiij. q. j. Quod p̄cipitur. Et ſic aliudeſt facere ꝯͣ ꝯſcientiā quod eſt mortale ſemꝑAliud preter conſcientiā. quod eſt venialevel nullum. ¶ Ligare aūt dicitur conſciētia nō quidem ꝑ modū coactionis. quia cuꝫpolūtas ſit libera et ſuip̄ius dn̄a: a nullo cogi poteſt Ambro. Nemo noſtrū tenetur adculpā niſi ꝓpria volūtate deflexerit. xv. q. j.Non eſt. Nec ligat etiā ꝯſcīa ꝑ moduꝫ pͥnci-

palis actoris: ſic em̄ ligat deus p̄ceptis ſicutiudex p̄cepit. Sed ligat ꝑ modū ſuppoſitōisſeu cōditionis .ſ. ꝑ modū conſecutōis alicuius finis: puta. niſi faciat hoc quod cōſciētia dictat: nō ꝯſequet̉ finē ſuum .i. ſalutem.Ligat etiā ꝑ modū inſtrumētalis agētis. ſicut p̄co. qui velut inſtrumētū iudicis. p̄ceptū iudicis ad notitiā hominis deducit. etſip̄ceptū iudicis vl̓ r̄gis n̄ ꝑueīret ad ppl̓m niſi aliqͦ p̄cone vel pͥncipe mediāte. tūc ſi p̄covel pͥnceps dice̓t. hoc ē p̄ceptū a rege ⁊ ē verū: tunc omnes dictū illiꝰ obligaret. Et hocmodo ligat recta conſciētia. Si v̓o p̄co velpͥnceps dice̓t hoc eē p̄ceptū a rege ꝙͣuis nōeēt verū dictū ſuū: obligaret vt p̄ceptū r̄gisita vt cōtēptores penā mererēt̉. Et hoc mōfacit ⁊ ligat erronea ꝯſcīa. Un̄ ꝯſcīaꝫ ligarevolūtatē. nil aliud eſt ꝙͣ aſtringe̓ volūtateꝫvt nō poſſit aliud ſine peccato facere vel omittere ꝙͣ ꝯſciētia ſibi dictat. Sicut ligatꝰcorporaliter nō pt̄ ad aliū locū ire niſi ſoluatur. Sꝫ pt̄ homo ⁊ debꝫ erroneā cōſcientiādepone̓: ſicut ⁊ intētionē prauā: et depoſitanō peccabit illud faciēdo. b. tho. in. ij. diſ. xxxix. Licet aūt vtraqꝫ ꝯſciētia .ſ. recta ⁊ errōnea liget: ip̄a durāte. ita ꝙ ꝯtrariū faciēspeccat. Aliter tn̄ ligat recta cōſcīa ꝙͣ erronea. Nā recta ligat abſolute: ⁊ in omnē euētū ⁊ ſꝑ: nec deponi pt̄. Sicut ſiqͥs faciat ſibiꝯſciētiam de adulterio. que ꝯſcīa vtiqꝫ rct̄aeſt: hanc depone̓ nō poteſt .ſ. ſine peccato. qꝛdeponēdo erraret ⁊ grauiter peccaret. Sedconſcīa erronea nō ligat: niſi ẜm quid et ſb̓conditione. quia non obligat niſi inꝙͣtumconſcientia erronea creditur eſſe recta. ſedea depoſita quod fieri debet: non amplius ligat. b. tho. in. ij. ſēten. diſtinctione. xxxix.¶ Item conſcientia recta ī his que ſunt p̄cepta vel prohibita a deo: plus obligat ⁊ ligat ꝙͣ preceptum p̄lati. quia preceptum deiī cuius virtute ligat conſcientia: maius eſtp̄cepto prelati. In īdifferentibus v̓o plus obligat p̄ceptum p̄lati ꝙͣ ꝯſciētia propria. qͥain huiuſmodi conſcientia ſubditi habet prelatū ſupͣ ſe. nōſolū deū: ſꝫ etiā p̄latum ſuumConſcientie aūt erronee obligatio maior ēquia intēſior ꝙͣ obligatio p̄cepti. Ex alia ꝑte obligatio que eſt ex ꝑte ꝯſcīe erronee eſtminor. quia ſolubilior. Quia obligatio queē ſubditī ad p̄latū: ſolui vel deponi nō pōt:cōſcientia aūt cum ē erronea deponi poteſtRaÿnerius poſt tho.Ꝙͣtū ad tertiū videlꝫ effe §. vctū diuerſū ꝯſecutōis .ſ. quō ſequit̉ magnacōſolatio ex ꝯſcīa ſi ē recta ⁊ ecōtra ⁊cͣ. Sciendū ꝙ ex ꝯſcīa recta ſeqͥtur magna ꝯſolatio ẜm ip̄aꝫ oꝑando. Un̄ apl̓us. ij. corint. j.Gl̓ia nr̄a hec ē teſtimoniū ꝯſcīe nr̄e. Econtͣmaxima afflictio ſi eſt mala. Vnde criſoſt.