TitulusTertius
IOA Conſcientia rei ſemper eſt in pena. Eſtautē conſciētia recta. laudabilis et appetenda ꝓpter quatuor cauſas .ſ. ꝓpter bonitatempuritatem. ſinceritatem et trāquillitatem.Eſt itaqꝫ cōſcientia bona. laudabilis. primoex ordinatione affectionis. Secundo cōſcīapura eſt laudabilis ex excluſione criminisTertio cōſcientia ſincera ē laudabilis ex ſīplicitate intētionis. Quarto cōſcientia trāquilla ē laudabilis. quia ſine r̄morſione vermis. ¶ Primo eſt laudabilis conſciētia cuꝫeſt bona ex ordinatōne affectionis. j. ad thi.j. Finis p̄cepti eſt caritas de corde puro ⁊ ꝯͣſciētia bona. Dicitur autē caritas finis nōin qͦ quieſcitur. quia ſic ſolus deus eſt finisSed finis quo quieſcitur. Et ſubdit̉ de corde puro et ꝯſcientia bona .i. a vitijs expurgato. et additur de cōſciētia bona. videlicetnō erronea: ſeu nimis groſſa vel ſcrupuloſa. Quod totū figurat̉ in paruo. grandi veltorto naſo quē qui habebat tanꝙͣ maculamhabens: ꝓhibebatur accedere ad miniſterium templi. vt habetur leuit̉. xxj. Ul̓ diciturconſcientia bona. qua .ſ. quis ſperat ꝑueīread id quod diligit .ſ. deum. Queꝫ em̄ pungitconſcientia mala (vt dicit augꝰ) retrahit ſea ſpe. vel conſciētia bona dicitur ẜm bern̄.cui ratio decepta nō eſt nec volūtas ꝑuerſanec memoria fuerit inquinata. SSecundoꝯſcientiā laudabilis ē que pura eſt ex excluſione criminis. Eccͣi. xiij. Bona ē ſubſtātiacui nō ē peccatū in conſcientia. quando nōeſt acquiſita. retenta vel diſpenſata ꝯͣ ꝯſciēG am. ¶ Tertio laudabilis eſt cōſciētia ſincera .ſ. ſine duplicitate ītentōis Actuuꝫ. xxiiij.Studeo ſine offendiculo cōſcientiā bonamhabere ad deū et ad homines. Sed quid eſtmelius. an bona fama an bona conſciētia:certe bona cōſciētia. Ita dicit ſeneca. Conſcientiā magiſꝙͣ famā intende: et ponit rationē huius dicēs. Falli nanqꝫ poteris fama:conſcientia b̓o nūꝙͣ. Un̄ augꝰ. ſenti de auguſtino qͥcquid vis quicquid libet. ſola me ī oculis dei nō accuſet conſciētia. Idem ad clerū ȳponēſē. Quid obeſt homini ꝙ ex illa tabula vult illū delere humana ignorātia. ſi d̓libro viuentiū nō deleat iniqua cōſcientia.xj. q. iij. Ex qͥbus verbis non vult dicere augꝰ. ꝙ non debet quis curare de ꝯſeruatōe fame: ad edificatōꝫ alioꝝ. Nā tales reprehendit acriter dicēs. Nō ſūt audiendi viri ſāctiſiue femine. qui quādo reprehendunt̉ in aliquā negligētia ꝑ quā fit. vt in malā veniantſuſpitionē. vnde vitaꝫ ſuā longe abeſſe ſciūtdicūt corā deo ſufficere ſibi cōſcientiā. extimationē hominū nonſolum imprudenter: ſet crudeliter contemnentes: cum occidantanimas aliorum. xj. q. iij. Non ſunt. Sed loquitur auguſtinus in ca. ſupradictis. cū qͥs
eſt inter eos qui parati ſunt reprehendere. ⁊nūꝙͣ imitari: et tunc quo ad illos ſufficit cōſcientia ſua vnicuiqꝫ vt dicit gratianus. §hoc inter eos. q. e. et glo. io. ¶ Quarto conſcientia eſt laudabilis tranquilla. ſcꝫ ſine remorſione vermis. Unde bern̄. in libro de cōſideratione ait. Magne diuitie ſunt bona ettranquilla conſciētia. Et reuera ſic ē. Quideſt rebus ditius. Quid ī corde dultius. quidin terra quietius atqꝫ ſecurius: bona conſcientia. Damna rerum non metuit. non verborum contumelias nō corporis cruciatusque etiam ipſa morte magis erigitur ꝙͣ deicitur. ¶ Conſciētia mala dicitur triplici ratione. vel quia eſt cōinquinata d̓ qua ad thitū. j. Co inquinate ſūt eorum mens ⁊ conſcientia. Aens ꝙͣtum ad intellectū. cōſcientiaꝙͣtum ad affectum. coinquinata ꝙͣtum adpeccatuꝫ. ¶ Secundo conſcientia eſt malaquia cauteriata. de qua. j. ad thim̄. iiij. Cteriatam habentes conſcientiam .i. coriptam praua intentione: et aduſtaꝫ igne n̄le concupiſcentie Nam cauterium eſt corptio carnis ex igne vel per ignem facta.¶ Tertio conſcientiā eſt mala quiabata. De qua ſapīe. xvij.ſeua perturbata conſciētꝯtra deum peccare non metuens cum eſtturbata ex remorſu ꝑpel quia extlitur alios affligendo.cum eſt ꝑtubata .i. inquieta et crudelis. Uel conſcꝑturbata eiꝰ .ſ. qui deſperat ex criminteꝙͣ veniarſumit ſeua ſuper ſe venturaſicut fecit chaim Gen̄. iiij. qui dixit aniretur a deo. Ero fagus et profagus.Notandum ꝙ conſciē §. vtia recta in ſcriptura aliquando domus dicitur. Unde. pͣs. Niſi dominꝰ edificauermum: in vanum laborauerunt domum. itconſcientiam: et de hac domo piexponi illd̓quod xp̄c dixit paralitico ſanato. Uade ī domum tuam Math̓. ix. Ubi moraliter tria īperat.Primum nequaꝙͣ quis per deſidiam eitiet̉.in eo ꝙ dicit. vade.Secundū vt ẜm rectam conſcientiam oꝑet̉in eo ꝙ dicit in domum.Tertium vt alienam vitam non ſcrutetur.cum dicit tuam.¶ Ꝙͣtum ad primum dixit pater familias.qui. ſignat dominum deum. quibuſdam ſtantibus ī foro. Quid hic ſtatis tota bie otioſi.ite et vos. vt habetur parabolice Math. xx.Ire enim eſt operari. Et qua via eūdum ſitdocet. p̄s. dicens. Ibunt de virtute in virtutem. id eſt de opere vnius virtutis ad opusalterius. et de bono in melius. et quo tandēperueniatur: oſtendit idem pͣs. Effudi ī meanimaꝫ meam. exeundo ſcꝫ de potentijs aīe