TertiusTitulus

O principia oꝑabiliū. Non quidē in vniuerſaliſed in particulari operabili. inꝙͣtum .ſ. ꝑ habitū vitij deprimit̉ ratio. neº vniuerſale iuditiū applicet ad particulare operabile. Et ſicdicitur extingui in tali lumīe ſindereſis. vt.ſ. nō ſequatur in eligendo Tho. in. q. de veritate. q. xvj. ¶ Et ſciendū ꝙ licet in beatis remoueatur omnis inclinatio ad malū: nontamen per contrariū amouetur in damnatis ſindereſis inclinans ad bonū. Cuius ratio eſt. Quia malum ē preter naturā: ⁊ ideonihil prohibet inclinationē ad malū a beatis remouere. cum etiam fomes accidentaliter ſit in anima: et poſſit extingui per gratie excellentiā. vt in beata virgine. Sed bonū et inclinatio ad bonū ꝯſequit̉ ip̄am naturā: et ſindereſis naturaliter ē ī aīa. Andenatura manēte non poteſt inclinatio ad bonū tolli etiā a dānatis .ſ. ꝙͣtum ad iſtū actūet naturalē inclinationē et appetitū bonuꝫ.Eſt aūt ſindereſis abſolute extincta in diabolo et damnatis. ꝙͣtum ad iſtud .ſ. actū boni meritorij: et diſplicentiā mali culpe. Sedin collatōne ad penā non eſt extincta ſindereſis in diabolo et damnatis. Unde ÿſa. vltimo. Uermis eoruꝫ non morietur. Uermiseoꝝ eſt r̄morſus cōſcientie ẜm aug. Sed remorſus conſciētie cauſatur ex hoc. ꝙ ſindereſis remurmurat a malo ratione pene. Ergo ſindereſis nō extinguetur in damnatis.Hec alexāder. ij. ꝑte ſūme. q. lvij. Raÿneriꝰ.Capitulum decimū. d̓ Conſcientia.Onſcientia nō ē proprie nec potētia. quia conſciētiadeponi poteſt: potētia aūt depolni nō poteſt. Nec eſt etiā habitꝰquia tūc non eſſet vnū quid: ſed multa. permultos em̄ habitꝰ cognoſcitiuos dirigimurin agendis. Tamen aliquādo ſumitur ꝓ potentia. Unde origenes dicit. ꝙ cōſciētia ē ſpiritus. corrector ⁊ pedagogus anime ſociatꝰEt ſumitur ibi ſpiritus pro mēte ſeu ratōneEt ſic conſciētia dicitur ſpiritus inꝙͣtum ēquoddā dictamē mētis. Quia etiam habitꝰeſt principiū actus. ideo nomē conſciētie attribuitur aliquando. pͥmo habitui naturaliter .ſ. ſindereſi. Sicut hieroꝰ. ſuꝑ ezechieleꝫcōſcientiam ſindereſim vocat. Sed conſcientia ꝓprie eſt actus. Nec obſtat quod diciturj. ad thi. j. de quibuſdā. ꝙ eſt inquinata eorūmens et conſciētia: actus autē nō eſt ſubiectum inquinationis. Inquinatio aūt dicit̉eſſe ī conſcientia. nō ſicut in ſubiecto: ſꝫ ſicut ꝯgnitū in cognitione. inꝙͣtuꝫ .ſ. aliquisſcit ſe eſſe inquinatū Tho. in pͥma ꝑte. q. lxix. arti. xiij. ¶ Habet aūt ortuꝫ conſcientiaex naturali iuditio ratōnis. quod dicitur lexintellectus. et ab eo eſt deducta et deriuata.vt quedam cōcluſio. Uerbi gratia. Fit in a-

nimo vel in mente hominis quaſi quidā ſilogiſmus. Cuius maiorē p̄mittit ſindereſis:dicens. Omne malum eſſe vitandum. Minorem v̓o huius ſylogiſmi aſſumit ratio ſuperior: dicens Adulterium eſſe malū. quia ꝓhibitū eſt a deo. Ratio v̓o inferior dicit adulteriū eē malū. qꝛ vel eſt iniuſtū vl̓ qꝛ ē inhoneſtum. Conſcientia v̓o infert cōcluſionemdicens et cōcludēs ex ſupradictis. Ergo adulterium eſt vitandum. Propterea diciturconſcientia: quaſi cōcludens ſciētia. eo ꝙ cōſcientia ratione ſupradictoꝝ .ſ. ſindereſis rationis ſuperioris ⁊ rationis inferioris concluſionem infert. tho. in. ij. ſnīaꝝ diſ. xxiiij.¶ Conſcientia dicit̉ facies anime iuxta il­ Ulud math̓. vj. Faciē tuam laua .i. conſciētiāmaculis peccatorum fedatā. Et dicitur conſcientia facies ratione diuerſificationis. qͥaſicut inter tot homines nō eſt dare duas ſcies omni modo ſimiles. quod mirū eſt: inec duas cōſcientias omnino ſimiles .i. ī omnibus idem ſentiētes. Secūdo rōne derdationis. quia ſicut facies nūꝙͣ cooperſi omnia alia aliquando cooperianturconſciētia cooperiri nō poteſt. libri ſūt apti. dan̄. ix. Tertio ratione diſpoſitōnis. quiaſicut ẜm ꝙ quis eſt effigiatur in facie. vl̓ cōponit faciē: comprehenditur de diſpointeriori: ita ẜm oꝑa ꝯuerſationis alcognoſcitur de probitate vel malitia Eccͣi.xix. Ab occurſu faciei cognoſcitur ſenſat¶ Eſt tamē triplex facies ſpiritualis .ſ. raonalis que eſt conſcientia. pͣs. oſtende faciētuam. nō leoninā vel vulpinam et hSalutaris que eſt humanitas xp̄i et ꝯuerſatio eiꝰ. pͣs. Reſpice in faciem xp̄i tui. Inhac ſūt omnes ſenſus .i. omnes gratie cōgregate Peſter. xv. Facies tua dn̄e plena eſt omnium gratiarum. Diuinalis queſentie clara notitia .j. corin. xiij. Uideltūc facie ad faciem. Hanc triplicē notibi. exquiſiuit te facies mea. quo ad primaꝫfaciem tuam domine requiram. quo ad ſecūdā. ne auertas faciē tuā a me. qͦ ad tertiāCirca ꝯſcientia videnda. §ſunt tria .ſ. ſignificatū. actum et effec¶ Ꝙͣtum ad primū ſciendū. ꝙ conſciēgnificat applicationē noſtre notitie ſergnitionis ad aliquē actū ꝑticularē. Ungo in li. ij. de aīa diffiniēs eā ſic ait. Centia eſt cordis ſcientia. Un̄ dicittia quaſi cū alio ſcientia. Et ſubdet ſe nouit ſua ſcientia et ml̓ta alia. Qn̄ em̄ſe nouit: appellatur cōſcīa. quando prealia noſcit: appellatur ſcīa. ¶ Applicat̉ aūtnoſtra notitia vel cognitio ad aliquē actuꝫꝑticularem tribꝰ modis. Primo ẜm ꝙſcimꝰ. ꝯſideramꝰ an̄ aliqͥs actꝰ ſit factꝰ ꝑUt cuꝫ dicit̉ in cōi vſu loquēdi. hoc non eſt