Titulus

Tertius

I ſionis. Tūc em̄ ꝯtinēs eliget iſtā ꝯcluſioneꝫnegatiuā ꝑticularē verā .ſ. fornicatōꝫ nō cōmittere. Sed ſi ratio fuerit debilis. adeo vta paſſione vincatur: erit ꝑuerſa cōcluſioniselectio: puta. dicet incōtinēs fornicatōꝫ delectare: et ſic ad hanc mulierem accedere: ⁊ita erit peccatū in ratione. hoc aūt ꝑ exemplū ꝓbatur de ebrioſo. Sicut em̄ ebrioſꝰ pt̄ꝓferre verba ſapīe ī coī. que tn̄ intellectu inꝑticulari nō capit. Sic ille qui ē paſſionibꝰſubditus vel ligatꝰ. licet habeat rationē: n̄tn̄ verū iuditiū rationis. cuiꝰ .ſ. ē dirigere īte riores vires vel paſſiones et exteriora mēbra. Sciendū tamē ꝙ motꝰ illicitos nō repͥmit ratio poſtꝙͣ deliberauit ꝑ ip̄am rōem qꝛmotus paſſionū inſurgētes ſūt inordinati.ſi circa tales motus illicitos īmorat̉ ⁊ nō expellit ſemꝑ peccat. Et ratō huius ē. qꝛ hmōipaſſionibꝰ et inordinatis motibus membrorū exteriorū. ꝑ actū ꝓpriū ratōis ⁊ volūtatispt̄ occurre̓ ⁊ obuiare: ⁊ iō ſi n̄ facit peccat:quia hoc ē hmōi aſſētire ⁊ ei place̓ Raÿne.poſt tho. in. ij. ſentētiarum.Ꝙͣtum ad tertiū princi. §. iij.pale .ſ. gradū vel reatū quo intēdunt̉ ratioinferior et ſuꝑior. Notande ſūt tres ꝯcluſiones. ¶ Prima ē ꝙ in vtraqꝫ rōe .ſ. ſuꝑiori etinferiori pt̄ eē peccatū. Quod ſic ꝓbatur. cūvolūtas deordinat̉ ex falſo iudito. vl̓ ex falſa deliberatōe rōis ꝑ rōes diuinas. ex qͣ rōnis deordinatione et falſa deliberatōe ſequit̉electio praua: tūc ē peccatū in rōe ſuperioriUerbi gratia. ſi dicatur ſic. Omne ꝓhibitū lege dei ē vitandū. Ex hac deliberatōne rōnishe reticus dicet. Omne iuramentū a deo ē ꝓhibitū. Ergo eligit ⁊ ꝑmittet ſe potius mori:ꝙͣ iuret. Et ſic volūtas eius deordinat̉ ꝑ falſū et inordinatū iuditiū rōnis ſuꝑioris. Similiter in ratione inferiori poteſt eſſe peccatū. cū videlicet volūtas deordinatur ex falſo iuditio vel falſa extimatōe. rōe tꝑalium ⁊creaturaꝝ. Sic ut verbi gratia. Siquis poſtdeliberationē iudicet omnē delectationē eēꝓſequendā. ⁊ ꝯſiderās fornicatōꝫ eſſe d̓lectabilē: ꝯcludat eā eē ꝓſequendā: tūc eſt peccatū in ratione inferiori. ¶ Secūda ꝯcluſio ēꝙ in rōe ſuꝑiori poteſt eē peccatū mortale ⁊beniale. Habet em̄ ratio duplicē actū .ſ. ſb̓itū et deliberatum. et ꝙͣtū ad actū ſubitū: n̄eſt ibi mortale. Et ratio huius ē. quia cōtingit hoc ex ſubreptione mētis ante iuditiūratōnis. Verbi gratia apprehēdit aliqͥs ſubito per rōem aliquid eē tāꝙͣ impoſſibile circa fidem. vt deū eē eternū vel eſſe trinum etvnū. tūc ſi anteꝙͣ ratō aduertat hoc eē ꝯtramādatū dei: dicat deū nō eē trinū et vnū: n̄eſt mortale ſꝫ veniale. Ꝙtum v̓o ad actū ſecundū rationis .ſ. deliberatū: pt̄ eē in rōe ſu

liberatōnē ratōis ꝑcepit aliquid eſſe p̄ceptūdei: puta. ꝙ crebatur deū eē trinū et vnum.ſi diſcernendo diſcedit ab hoc precepto: eritmortale. Sed ſi ratio ſuperior poſt deliberationem. quia ꝑcipit quod occurrit agendūnō eſſe cōtra legē dei ſed preter: eſt venialeEt hoc niſi illud qd̓ ex ſe eſt veniale: deliberate ꝑatus eſſet facere. etiāſi eſſet ꝯtra preceptum. Nā tūc tale facere vel ad hmōi ꝯſētire eſſet mortale. ¶ Tertia cōcluſio eſt ꝙ īratione īferiori qn̄qꝫ eſt mortale qn̄qꝫ veniale. Ratio huius eſt. quia cū inferior ratiocirca īferiora nō habeat niſi actū deliberatū. Siquis ꝯſētit in id qd̓ ē veniale ex genere. puta mendatiū iocoſū ⁊ hmōi: erit beniale. Sed ſi ꝯſentiat in id quod ex ſuo genere eſt mortale. vt in furtū. rapinam. vſuraꝫ⁊ hmōi: erit mortale Raÿnerius poſt tho. īij. ſnīaꝝ. ¶ Et nota ꝙ ligatio ratōis poteſtcauſari ex quīqꝫ. Primo ex natiuitate. ſicutilli qui naſcuntur amētes: et ꝑ totā vitānꝙͣ habuerūt lucida īterualla. Et tales q̄operentur de genere bonoꝝ vel malorum: Vnō imputatur eis ad meritū vel bemeritumhuius ratio eſt. ꝙ quia ſicut nō ſūt ꝯpoterationis: ita nec habēt vſum ꝓprie voluntis: et his poteſt dari baptiſmus et vtilitiſed non alia ſacramenta et criſma. ¶ Ligtur ſecūdo ratio ex infirmitate ſuꝑueniervt furia. amētia. freneſi et hmōi. Etſi tainfirmitas impediat iuditiū ratōnis ẜmmne tēpus: ita ꝙ nūꝙͣ habeat lucida int̓ualla. Si ip̄a accibit infirmitas ſine vllaculpa ſua p̄cedenti: tūc excuſatur omnino īhis que facit de genere maloꝝ: etiamna tꝑali. ar. ad hoc. xv. q. j. aliquos. Senō impedit infirmitas iuditiū rationis ẜꝫomne tēpus quin habeat lucida interuallanō excuſatur. īmo grauius īculpatur īnlis: ſi in illa īfirmitate incidit ex culpa ſiſed ſi ſine culpa ſua: tūc excuſatur. ¶ Tetio cauſatur ligatio rationis ex dormitioret ideo quicquid accidat in ſomno. ſiue ꝑlutio ſiue aliquid aliud: de ſe nō ē peccatRatio huius eſt. quia ibi eſt ligatū iuditiūrationis et arbitriū volūtatis. ex qͥbus peccat homo et meretur de hoc plene infra ī tertia ꝑte. ¶ Contingit quarto ligatio ratōex turbatione ſeu ſtupore. ſicut fuit in loquādo turbatꝰ de ſcelere zodomitaꝝ quod ꝑpetrare volebant ī hoſpites ſuos: voluit flgitiū flagitio ꝯmutare. offerendo filias cōmixtōi. ne illi paterēt̉ īiuriā. Vt patet G.xix. Ubi notandū. ꝙ in loth fuit duplexlūtas. Ana rationis vel deliberatōis. qͣ voit hoſpites ab iniuria liberare: ⁊ hec ē ꝯm̄banda et imitanda. alia fuit ex ꝑturbatoet ſubreptōe. qꝛ filias crimini voluit expone̓: ⁊ hec ē aliqͣliter excuſāda: ſꝫ n̄ imitāda.