CapitulumSextum

¶ Reſpiciamus gͦ primo in prima parte hꝰſpeculi. et ꝯſideremus magnitudinē quātitatis ꝯtinue et diſcrete creaturaꝝ. ⁊ videbimꝰqꝛ magnus dn̄s et laubabilis nimis. et magnitudinis eius nō eſt finis. Tāte magnitudinis dr̄ eſſe celuꝫ a ſapientibꝰ. ꝙ ſi de nouocrearent̉ tot terre ⁊ tāte. quāta ē ea q̄ nūc ēquot ſūt grana arene maris. oēs ſimul nonadeqͣrent̉ magnitudini celi. qͥ tn̄ plures ſūt.ſed etſi ſtellas celi ille poſſet dinūerare: poſſet guttas maris ꝙͣ plurime ſunt. ml̓tomaiores tota terra. que terra ⁊ſi in ſe magna ſit.maior tn̄ eſt aqua. ⁊ multomaior aer. ⁊ ignisſpera aere maior. Quis etiā dinūerare poſſet multitudinē piſciuꝫ in ſpēbꝰ innumeris.Numeꝝ auiū. quātitatē beſtiaꝝ terre domeſticaꝝ et ſilueſtriū. Quot ſūt genera arboꝝquot ſpēs herbaꝝ. quot lapides p̄cioſi. quotalia creata nobis ignota. Et haꝝ creaturaꝝaliqͣ. nōſolū ſūt maxima ml̓titudīe ⁊ magnitudine cōtinua. ſꝫ et ꝑpetuitate ſꝑ durātia.vt elem̄ta ⁊ corꝑa celeſtia. Et cū nulla harūſe face̓ potuerit. ſꝫ oēs clamāt illud pͣs. Qm̄ip̄e fecit nos et nō ip̄i nos. Sic ꝑ ea videmꝰtanꝙͣ in ſpeculo rōnis. eaꝝ factorē eſſe deuꝫnr̄m et ſūme potentē. Accedat (ait Amb̓) q̄cūqꝫ creatura ⁊ faciat tale celū ⁊ talē t̓raꝫ. ⁊dicā qꝛ deus ē. Sꝫ qꝛ nulla creaturā hoc facere p̄t. ꝯſtat illū eſſe deū qui hec om̄ia facere potuit. Eſt em̄ potentie infinite ex nihiloaliquid face̓. ſicut et cūcta a deo ipſo creataſūt. ẜm illd̓. ij Machab̓. vij. Ex nihilo fecit eadeus et hoīm genus. Et ſic ꝑ ſpeculū nūc videmus deū. ¶ Secūda ꝑs huius ſpeculi ē rōque elicit̉ ex v̓tute ⁊ pulcritudine creaturarū. Neqꝫ em̄ eſt aliqͣ ita mīma creatura q̄ careat ſua ꝓpria virtute. nō petrula. n̄ penula.nō pellis. nō pilus. qui nō habeat ſuā v̓tutē.Et licet naturales multa dixerint d̓ ꝓpͥetatibus ⁊ virtutibꝰ reꝝ. nihil eſt ꝙ ꝯgnoueruntvel ſcripſerūt reſpectu virtutū ignotaꝝ. et q̄nunꝙͣ ſcient̉ ab hominibꝰ. pulcritudo etiaꝫip̄aꝝ mirabilis ē. Et vt meliꝰ intelligas. ꝯſidera infimū elemētoꝝ .ſ. terrā. que cū videat̉deforis turpis. in viſceribꝰ ſuis ē ſpecioſiſſima et v̓tuoſiſſima. Si em̄ terra in ſe nō haberet magnas v̓tutes ⁊ pulcritudines abſcōſas. vnde ex ea poſſent educi metalla. auruꝫſ. et argentū. ſtānū. es. auricalcū. ferrū plūbum. Un̄ formant̉ ſuauia inſtrum̄ta organoꝝ. tibiaꝝ. cimbaloꝝ. campanaꝝ. ⁊ hꝰ. Exradicibꝰ terre egrediūtur illa ligna de quibꝰfiūt ſuauia inſtrumēta. vt leuta. cÿthara. lire. viole. bifferi et alia. Et ex mētall̓ ⁊ lignisnatis ē t̓ra ꝯpingūtur dulcia pſalteria. arpe et alia. O quot pulcri flores naſcūtur deterra. roſe. lilia. viole. ꝙͣpulcri et ſuaues fructus. Quāta differentia. et ſuauia vina bernatia maluetica. greca tribianica. muſcatel-

la. alba. rubea. potētia et debilia ꝯfert nob̓.Quot generā bladorū. Quot aromata colligunt̉ ex ea. Einamomū et balſamū aromatizans. canella. mirra. nardus. crocꝰ. piper.zinziber. nūces muſcate. gariofoli zucharūet alia multa. Nō gͦ terra ita ē turpis vt apparet. cū in ſe habeat tot pulcra. tot v̓tuoſa.Et tn̄ ita vilis ē ꝙ pedibꝰ calcamꝰ. et oīs turpitudo et putredo in eā ꝓijcit̉ et in ip̄am cōuertit̉. Uiliſſima ē terra int̓ oēs creaturas.ſꝫ nobiliſſima ẜm nr̄aꝫ capacitatē. tot pulcͣex ſe ꝓducēs. Et nitantū nobilis ꝙ affectusnr̄ deceptus nō videt̉ aliud quere̓ ꝙͣ res ip̄iꝰterre. Si gͦ terra ē ita nobilis. pulcra. vtiliset ꝯcupiſcibilis. quāto nobilior eſt aqua queip̄a ē p̄cioſior. Et aer ꝑfectior aqua. et ignisaere. Et celi multonobiliores. pulcriores. etvirtuoſiores elemētis ſūt. Cōſiderat in̄ mēsin ſpeculo rōnis. qm̄ om̄is v̓tus et pulcritudo effectus alicuius. ē nobilius et ꝑfectiꝰ inſua cauſa. Et ideo cū deus ſit oīm cauſa. videt qm̄ ẜm Hoeciū d̓ philoſophica ꝯſolatōeAundū mentē gerēs ſimiliqꝫ ymagine formās. pulcꝝ pulcerrimus ip̄e. Hac rōne motus ſapiēs oſtēdit vanitatē ⁊ ſtultitiā gentiliū. qui creaturas deos putauerūt ex pulcritudine ⁊ v̓tute eaꝝ inſpecta. cum ip̄e verusdeus pulcerrimus ſit. et pulcritudinē ⁊ v̓tutem cūctis rebꝰ ip̄e tradiderit. An̄ dicit. Uani ſunt om̄s hoīes in quibꝰ nō ſubeſt ſciētiadei .i. vera ꝯgnitio de deo. Et ſequit̉. et de hisque vident̉ bona nō potuerūt intelligere eūqui ē. nec oꝑbꝰ attendētes agnouerūt quiseſſet artifex. ſꝫ aut ignem. aut ſpiritū. aut citatū aerem. aut girum ſtellaꝝ. aut nimiamaquā. aut ſolē. aut lunā. rectores orbis terrarum deos putauerūt. quoꝝ ſi ſpē delectatideos putauerūt. ſciāt quāto his dn̄ator eoꝝſpecioſior eſt. Spēi em̄ generator hec om̄iaconſtituit. Aut ſi virtutē et oꝑa eoꝝ miratiſūt. intelligant ab ip̄is qm̄ qui hec ꝯſtituit:fortior ē illis. A magnitudīe em̄ ſpēi ⁊ creature: ꝯgnoſcibiliter poterit eoꝝ creator videri. hec om̄ia ſapīe. xiij. ¶ Tertia ꝑs huiꝰſpeculi eſt rō formata ex motu reꝝ. Omniaem̄ creata aliqͦ mō mouent̉. Iuxta illd̓ Boecij. Stabiliſqꝫ manens dans cūcta moueri.Mouent̉ em̄ aliqͣ ꝑ generatōeꝫ ⁊ corruptōeꝫforme ſubſtātialis. puta elem̄ta ⁊ elem̄tata.Alia ꝑ mutatōem qualitatis accidētalis. vtcū quis mouet̉ ſeu mutat̉ de calido in frigidū. et ecōuerſo. de ſano in infirmuꝫ. de bonoin malū et ecōuerſo. vel de etate in etateꝫ. vtde iuuene in ſenē. Aouent̉ alia localit̓ ſicutaīalia et corꝑa celeſtia. In his igit̉ motibꝰcorꝑalibꝰ. cū nil poſſit moue̓ ſeip̄m. ſꝫ omneqd̓ mouet̉ ab alio mouet̉. ſic̄ aīalia mouēt̉ex motu celi ⁊ celi mouent̉ ad motū āgeli etangelus ad motū alteriꝰ. ⁊ cū nō ſit ꝓcedere