TitulusTertius
4 in infinitū. oportet deuenire ad vnū primūmotorē. qui om̄ia mouet et ip̄e īmobilis ꝑſeuerat. Et hic ē verus deus ⁊ dn̄s noſter. Quidixit Malachie. iij. Ego deus et n̄ mutor. Etſic videmus nūc deū ꝑ ſpeculū rōis dicte internalis. vt poſſimus dice̓ illud. ij Petri. j. c.Speculatores facti illius magnitudinis glorie .i. ex ſpeculo ratōnis facti ſumus vidētesmagnitudinem dei glorioſi..§. vij.Certiū ſpeculū eſtcreatura corꝑalis. Sicut em̄ celi enarrāt gloriā dei. ita et alia inferiora ip̄m nobis manifeſtāt. Et hoc ſpeculū hꝫ tres ꝑtes on̄de deūvideamꝰ. Et prima ē ordo creaturaꝝ cū ꝑſeueratōne. Secūda ē actio eaꝝ in ſui ꝯſeruatōne. Tertia ē finis eaꝝ in creatōne. Ordovniuerſi ē mirabilis. ita ꝙ ex hoc intēta reꝝvarietate. ſic ordinata rō cogatur affirmarevnā eſſe ꝓuidentiā. que cūcta diſponit. ⁊ hicē deus. Et qꝛ ſapiētis eſt ordinare ẜm ph̓m.Ideo maximꝰ ordo vniuerſi oſtēdit maximāeius ſapīam. ꝓpter qd̓ dicit pͣs. Magnꝰ dn̄s ⁊magna v̓tus eius ⁊ ſapiētie eius nō ē numerus Reꝑitur aūt in iſtis rebꝰ creatis nōſolū ordo ſitualis: ſed etiaꝫ tꝑalis et potentialis. Et ordo quidē ſitualis ſiue localis in hocapparet. qꝛ quelibet creatura tenet locū ſuūẜm dignitatē ſuā. Nā t̓ra et terrena ſicut viliora ī ijmis locata ſūt. Aqua vt dignior altius eminet. diuina tn̄ ſapīa arena maris ⁊terminus ſtatuit̉ vt vltͣ nō ꝓgrediat̉ ad diluendā terrā. Aer vt ꝑfectior aque eminet.Et ignis ita actiuus et calidus a nob̓ elōgatur ſuꝑ alia ſituatus. Celi incorruptibiles.Sol. luna ⁊ ſtelle lucētes in ſuis ſperis altiſſime collocate ſūt. Et celū empirreū nobiliſſimū vbi gaudēt ſancti cū xp̄o: ſup̄mū oīmcorpoꝝ ē. Vn̄t etiā iſta corꝑalia ordinē tꝑisſui. ꝓpter quod dr̄ Eccͣs. Om̄ia tempus hn̄t⁊ ſuis ſpacijs trāſeūt vniuerſa ſub ſole. Ordinatiſſime em̄ ſol facit curſū ſuū ꝑ ſigna zodiaci infra annū integꝝ. Et ſic trāſeunt tꝑaveris. eſtatis. autūpni. hÿemis cuꝫ effectibꝰſuis. Tranſeūt et dies naturales eadem tꝑismenſura ad motū primi mobilis ꝯpletū. vn̄pͣs. Ordinatōne tua ꝑſeuerat dies: qm̄ om̄iaſeruiūt tibi. ⁊ ea que in hÿeme mortua videbātur: in vere reuiuiſcūt ānuatim ⁊ in eſtate fructificāt. Ordo quoqꝫ potētialis in ip̄isrebꝰ ē aſpiciēdus. Nā minor pt̄as nō influitin maiorem ꝑ virtutē. ſicut nec ineſt ſuprapoſita loco. Non em̄ terra influit in celū: ſedcelū in elemēta. Sic etiā in corꝑe humano.quodlibet membrū eſt ſuo loco ꝯgrue ordinatū. et potentie ſuꝑiores influūt in inferiores. Sic ergo ſapientia diuina diſponit omnia ſuauiter Sap̄. vij. ¶ Secūda pars huiꝰſpeculi .ſ. creature corꝑalis. eſt actus quē habēt ſiue effectus ip̄e creature ex ꝯſeruatōne
ſui eſſe. Om̄e em̄ animal vitā tueri laborat.Et om̄is creatura quantū p̄t: ſuā libertateꝫet ꝓprietatē defendit. Et lapis iactatꝰ in altūex violentia ad terram reuertit̉ ꝙͣcitius vbimelius ꝯſeruat̉. Aues. piſces. ⁊ beſtie terre.et minimi permiculi fugiūt ꝓpoſſe ne capiātur. nec ē aliqua creatura que appetat mutare ſtatū ſuū et ꝯditōem. Uermis em̄ nō beſiderat muſca eſſe nec formica canis. Quieſcitpiſcis in aqua: in quā ingredi fugiūt ceteraaīalia. Neſcit ſerpēs appetere ſe eſſe leonemaut hoīem. Et totū hoc. qꝛ creature n̄ videt̉poſſe eſſe melius. ſeu maiorē hr̄e ꝑfectōnemin ſpecie ſua. ꝙͣ illā quā dedit ſibi deꝰ. Quodem̄ nob̓ vile videt̉. cū a deo factū ſit: p̄cioſūē. Un̄ dr̄ Gen̄. j. Uidit deus cūcta q̄ fecerat. ⁊erāt valde bona. Et ſi cūcta erāt bona gͦ bonus erat aſpis. bonus ē draco. bonꝰ ē vrſus.bona ē aranea et ſcorpio. bona eſt formica.bonus ē culex et pulex. bonus ē equus. leo.capra. et bonus ē homo. bonus erat āgelꝰ.Om̄ia iſta ⁊ alia bona ſūt in ſui natura. etſialiqn̄ ꝓpter defectū nr̄m nobis nociua. Contentat̉ em̄ vnaqueqꝫ creatura d̓ bonitate ſibi ꝯceſſa. et eā ꝓpoſſe ꝯſeruat. Solus āgeluset hō qui plus acceperūt bonitatis: plus on̄derūt ⁊ on̄dunt ingͣtitudinis. deſiderādo ſtatū mutare et deo ſimilē eſſe. Et ſic quotidienunꝙͣ in eodē ſtatu ꝑmanꝫ: ſꝫ ſemꝑ ꝑuigiauidus ad mutandū ꝯditōnem. O miſer hͦqͣre nō diſcis a brutis ꝯtētari de ſtatu tuo ⁊ꝯditōne. credēdo hāc veritatē ꝙ meliꝰ eſſe nōpoſſis ꝙͣ ꝙ te deꝰ fecit. ſiue ſis cecus ſiue mācus. ſiue claudꝰ. ſiue pauꝑ. ſiue ẜuus. ſiue cōtēptus ab alijs. ſiue infirmꝰ. Quid em̄ eſſe p̄tniſi bonū et p̄cioſū qd̓ deus oꝑat̉ et ꝯceditp̄cipue cū dicat ſapiens. Tu aūt dn̄ator dn̄eom̄ia cū trāquillitate iudicas et cū magͣ reuerētia diſpōis nos Sap̄. xij. Cū gͦ oīa hūceffectū hēant. vt q̄rant ꝓpoſſe ꝯẜuatōem ſuieſſe: ꝑ hoc querūt mō ſuo aſſimilari deo. quihꝫ eſſe vniuerſale et ſemꝑ ē. ¶ Tertia parſpeculi hꝰ ē finis ip̄aꝝ rerū in creatōne. Diem̄ Augꝰ. ꝙ omnia fecit deus ꝓpter hoīethoīem aūt ꝓpter ſeip̄m. Et vt exēplificatl̓go de ſācto victore. in li. de ara aīe. Fecit dehumanā naturā vt ſponſā ſuā. et vt viderip̄a ſpōſa quātū diligeret̉ a ſpōſo: miſit ſiaūt ipſurforſeriū plenū iocalibꝰ. Apideratōem eiusforſeriū qd̓ eſt vniuerſū. ꝑin ſup̄mo reꝑis ſeraphin ardētes. cherubinōnes p̄cipiēludētes. tronos reuers mites. pt̄ates inimicos cohercētes. d̓cuſtorabilia faciētes. principatus ꝓuītirectodiētes. archāgelos ſūmares dirigētes. āgelos hoīes cuſtodiētes. Hiom̄es ẜm apl̓m ad Heb̓. j. ſūt admīſtr.ſpūs .ſ. ſpōſe. Alia iocalia ſūt celi ⁊ planete.quoꝝ quilibet hꝫ ſuā influētiam. ita vt vna