SextumCapitulum
potētia fantaſtica ſiue imaginatiua ſit corporalis .i. affixa organo corporeo. naturalit̓ſubdit̉ etiaꝫ āgelis malis. vt poſſint eā trāſmutare. cauſando varias fantaſias ex deſcēſionē hūoꝝ ⁊ ſpirituū ad principiū ſenſitiuūprocurata ab eis. ¶ Patet ⁊ hoc ex canoneDr̄ em̄. xxvj. q. v. c. ep̄i. Illud nō eſt omittēdum qd̓ q̄daꝫ ſcelerate ml̓ieres pꝰ ſathan retro cōuerſe. demonū illuſionibꝰ ⁊ fantaſmatibꝰ ſeducte. credūt ſe et ꝓfitēt̉ cū Diana nocturnis horis dea paganoꝝ. vl̓ cū Perodiade. vel cū innumera multitudine mulieꝝ eqͥtare ſuꝑ qͣſdaꝫ beſtias. et multa terraꝝ ſpacia ī tempeſte noctis ſilentio ꝑtrāſire. Et infra. Quapropter ſacerdotes om̄i inſtātia p̄dicare debent ppl̓o dei: vt nouerint oīo hecfalſa eſſe. et nō a diuino ſꝫ maligno ſpū tl̓iafantaſmata mētibꝰ fideliū irrogari. Siquideꝫ ip̄e ſathanas trāſfor̄at ſe in diuerſaꝝ ꝑſonaꝝ ſpēs atqꝫ ſimilitudines. et mentē quācaptiua tenet in ſomnijs deludens per deuiaqueqꝫ deducit. hec ibi. Et ī. c. Nec miꝝ eadeꝫq. Aug. narrat. ꝙ in libris gētiliū legit̉ de qͣdam maga dicta Virce. ꝙ ſocios Olixis mutauit in beſtias. ꝙ magicis p̄ſtigijs potiꝰ fingebat̉ ꝙͣ in reꝝ veritate ꝯpleret̉ alterādo fātaſias hoīm. ¶ Patet hoc etiaꝫ ꝑ pl̓a exempla. Legit̉ em̄ in vitiſpatꝝ. ꝙ q̄daꝫ iuuēcl̓a:qꝛ aſſentire noluit cuidā iuueni de turpitudine eā ſolicitāti. ip̄e iuuenis turbatꝰ ex hoca quodaꝫ iudeo ꝓcurauit maleficium fieri ꝯͣillam. qͦ ꝑacto. mulier ꝯuerſa eſt ī equā. quecōuerſio nō fuit ẜm rei veritateꝫ. ſed ẜm ludificatōꝫ demonis immutātis fantaſiā ⁊ ſenſum ip̄iꝰ mulieris. et aſpitientiū eaꝫ vt videretur equa q̄ erat vere mulier. Un̄ ducta adbeatū Machariū nō potuit diabolꝰ ita oꝑari. ꝙ illuderet ſenſus eiꝰ ſicut alioꝝ. ꝓpt̓ ſuaꝫſāctitatem. Nam ſibi videbatur mulier veranō equa: cuiꝰ tandeꝫ or̄oe liberata eſt ab illailluſione. dicēs hoc ſibi accidiſſe. qꝛ nō vacabat diuinis. nec frequentabat ſacr̄a vt decebat. ide o diabolus pt̄ateꝫ habuerat ſuꝑ eaꝫ.etſi al̓s eſſet honeſta. ¶ Poteſt igr̄ diabolꝰꝑ cōmotōnem interiorē ſpirituū et humorūoꝑari. ad immutandū actū ⁊ potētiā nutritiue et ſēſitiue et appetitiue. et cuiuſcūqꝫ potētie corꝑalis organo vtētis. ẜm. b Tho. prīaꝑte. q. cxj. Sicut credi pōt̄ fuiſſe geſtū ꝑ Simoneꝫ magū incātatōnibꝰ ſuis q̄ de eo narrātur. Sed nil horū poteſt diabolus facere.niſi deo ꝑmittēte. qui cum angelis ſuis hoīsfrequēter reprimit malitiā eiꝰ. deciꝑe nos ⁊nocere querētis. Unde dīc Aug. loquens demaleficis. Hi ſūt qui ꝑmiſſu dei elemēta cōcutiūt. hominū mētes ꝑturbant minꝰ confidētium ī deo. xxvj. q. v. Nec miꝝ. Hoꝝ etiamoꝑatione ꝑ maleficā arteꝫ fit qn̄qꝫ. vt vir nōpoſſit videre vxorē ⁊ ecōuerſo. Et hoc ꝑ im-
mutatōnē fantaſie. repreſentādo ei talem vtrem odibileꝫ et horribilē. Ip̄e etiā diaboluspigilātibꝰ et dormiētibꝰ ſuggerit repn̄tatōesturpium fantaſie ad decipiēdum ⁊ inducendum ad malū. Ueꝝ qꝛ pct̄m̄ nō ꝯſiſtit ī imaginatōe ſꝫ ī volūtate. ideo ex hmōi fātaſijs ꝑdiabolū ſuggeſtis. ⁊ alteratōibꝰ varijs hō nōpeccat niſi volūtate ꝓpͥa alicui malo aſſētiat.om̄o etiam per ſe.§. vj.metipſū cauſat mutatōeꝫ fantaſie. formādofantaſmata per imaginatōnes ex acceptis aſenſibꝰ. et qn̄qꝫ quideꝫ ꝑ voluntatem ſuā volūtarie .ſ. imaginādo qͥ prius ſenſerat. et hocſiue de bonis ſiue de malis. ¶ Qn̄qꝫ fiunt etcauſant̉ imaginatōes per cōmotionē hūorūꝓcedētem ex infirmitate manica vl̓ melancolica. Et ẜm Auicennam et Alber. manicapaſſio ledit organuꝫ fantaſie. vnde diminuitimaginatōꝫ. Melācolica v̓o paſſio diminuiſiudicium rōnis. Vnde refert ip̄e de quodammanico. ꝙ cū fugeret patrē. et pr̄ eū ſecutusfuiſſet: conuerſus ad patrem ꝑcuſſit eū. Cuipr̄ cum diceret. fili quare verberas pr̄eꝫ. ſb̓ito ille plorans. cecidit ad pedes patris ⁊ veniaꝫ petijt. Et ſic in ip̄o fuit leſa imaginatō.qꝛ non cognouit pr̄eꝫ ſuū. Ratio v̓o nō fuitleſa. qꝛ ſciuit ꝙ nō debuit verberare patreꝫ.Et qꝛ ī maniacis et melācolicis fit immutatio ſenſus. Ideo maīacoꝝ qͥdaꝫ plangūt. alijſaltant. alij ſtultiſſima qͣi veriſſima opināt̉.vnde timēt ſe tangi ne rumpāt̉. credūt ſe nōhabere caput. ranas ī ventre portare. demones videre aut hr̄e. Melācolicoꝝ aūt quidāpigritiā habētes. et grauedinem amāt. ſolitudineꝫ et obſcuritatē. et ab hoībꝰ remotionem. Immo oībꝰ melancolicis. quedaꝫ ſuntvniuerſalia ⁊ ſempit̓na. ſicut triſticia timorde re non habenda certificatio terribilis reiet timoroſe ſenſꝰ rei q̄ nō eſt. Itē melācolicitriſtāt̉. timēt. āguſtiāt̉. ſuſpitioſi ſūt. multūdormiūt. iacēt ī monumētis. qͥdaꝫ multū comedūt. etſi ſemel retͣhāt̉ oībꝰ diebꝰ deſperāt.Et iſtis oībꝰ ꝓpriū ē. ꝙ ſūt medicine deſiderātiſſimi. et hec oīa ꝓcedūt ꝑ immutatōꝫ fantaſie organo leſo ꝓpter dictas infirmitates.Cauſāt̉ at̄ tā mania ꝙͣ melancolia. ex melācolicis cibis. ex triſticia et timore. aut retētōne ſāguinis fluere ꝯſueti. aut ex nimia cerebri infrigidatōe ⁊ deſiccatōe. aut ex corrupto ſemīe ī viris. aut mēſtruo ſanguīe in feminis. Cauſat̉ etiaꝫ ex inordinatis vigilijs.ieiunio. ſtudio. ſolicitudīe. ac cogitatōe ꝓfūda. Et qͥdaꝫ ī p̄fatis infirmitatibꝰ in defectulune plꝰ laborāt. ¶ In ſomno etiā fantaſiaml̓tipliciter immutat̉ ꝑ varias apparitōes.ꝯtingētes dormiētibꝰ. ī qͥbꝰ tn̄ de bonis vel demalis exn̄tibꝰ hō non peccat. qͥa videlꝫ vſusliberi arbitrij ẜm. b Tho. ī. iiij. ſopitꝰ eſt ⁊ ligatus. in qͦ ꝯſiſtit meritum vel demeritum.