PrimusTitulus
canibꝰ. ancipitribꝰ. Aucupiū fit retibꝰ. laq̄is. pedicis. p̄cipitijs. arcu. viſco. hamo. Piſcat̉ a fit retibꝰ. ſagenis. gurguſtijs. hamis.iaculis. ¶ Nauigatio qͦꝫ eſt mechanice ſpēsẜm p̄dic ta. ad quā ꝑtinet oīs īduſtria emēdi et vendēdi. Hec vniuerſa littora adijt. pacem et faīliaritatē cū exteris natōibꝰ ꝯponit. et pͥuata bona cōia facit. ¶ Medicinacorꝑis vel tuet̉ pl̓ reſtaurat ſalutē. Hec cōtinet occaſiones et oꝑatōes. Occaſiones ſūtſex. Aer circūdās nos. cibꝰ et potus. ſomnꝰet vigilia. motus et qͥes. exinatio ⁊ repletō.et accidētia aīe .i. paſſiōes inſurgētes. Oꝑatōnes ſūt intus et foris. Intꝰ vt ea q̄ intromittūt̉ ꝑ nares. ꝑ os. ꝑ anū. ad excitādasſter nutatōnes. vomitatōes. ⁊ purgatōnes.Foris vt ſunt em̄plauſtra. inciſio. et vſtio.¶ Theatrica ꝯtinet ludos br̄ſi generis. Nālubus aut eſt gignicꝰ. aut agon. aut circēſis. aut ſcenicꝰ. aut gladiatoriꝰ. Gignicꝰ ē qͥin gimnaſio exercet̉. cuiꝰ quinqꝫ ſūt generaſcꝫ ſaltꝰ. curſus. iactus. virtꝰ. atꝫ luctatō. d̓raūt h̓ virtꝰ immēſitas viriū ī labore ⁊ pondere corꝑis. Agonū genera fuer̄t curſus celeritas. ſagittādi ꝑitia. ſtandi patīa. ad citherā qͦꝫ vel tibias incedēdi geſtꝰ. decātandimodulatio. terreſtris qͦꝫ et naualis ꝑpetiēdorūqꝫ ſupplitioꝝ certamina. Circenſes ludidicti a circueūdo. Scena locꝰ eſt intra theatrū ī modū domus inſtrata cū pulpito. vbicātabāt comici et tragedi. ſaltabāt hiſtriones et mimi. Gladiatores pugͣbāt ī amphiteat ro. illic iuuenes vſū amoꝝ dr̄ſo mō diſcebant. et mō inter ſe pugnis aut gladijs.modo circa beſtias intendebāt. Eſt et ludusalee. coree. palle. Alea tax illis ludit̉. ab hacfraus ⁊ mēdaciū ⁊ ꝑiuriū nūꝙͣ abeſt. poſtremō et damna reꝝ. Et ꝓpter hec ſcelera aliqn̄ſūt hic legibꝰ int̓dicta. hec Uincē. ¶ Logicadiuidit̉ ī grāmaticā et rōnē diſſerēdi. Grāmatica at eſt ſcīa recte loquendi. recte ſcribēdi. origo ⁊ fūdamētū oīm liberaliū artiū.Et diuidit̉ ī lr̄aꝫ. ſillabā. dictōeꝫ. et or̄oneꝫ.Littere grece et latine abhebreis vidēt̉ exorte. Apud illos em̄ pͥmo dictū ē alephindetractū eſt a grecis alpha. ⁊ a latinis a Oēsat̄ lr̄e apud grecos et v̓ba ꝯponūt et numeros faciūt. Naꝫ a ſignificat vnum. b duo. qtria. ⁊ ſic de ceteris. Ratio diſſerēdi diuidit̉ī dÿaleticam ⁊ rethoricā. Dÿaletica ip̄a eſtq̄ ꝓpͥe dr̄ logica .i. rōnalis diffiniēdi. q̄rendi.diſſerēdi potēs. Itaqꝫ dicibile alid̓ incōplexum aliud ꝯplexū. Et incōplexorū alid̓ inherens intra. de hoc agit̉ ī li. p̄dicamentoꝝ.Aliud inherēs extͣ. et de hoc agit̉ ī li. pͥncipioꝝ. Complexoꝝ aliud abſolutū. et de hocī li. ꝑiarmenias. vbi agit̉ de enūciatōne ſiuereſpectu. Aliud ordinatū ad alteraꝫ. et hocvel ad om̄eꝫ materiā indifferēter. ⁊ de hoc ī
li. prioꝝ. vel ad materiā determīatā ꝯͣctū. ethoc tripliciter. qꝛ vel ad materiā nccͣiaꝫ. etde hoc agit̉ ī li. poſterioꝝ. vel ad ꝓbabileꝫ.et de hoc ī li. topicoꝝ. vel ad ſophiſticā. ⁊ d̓hoc ī li. elencoꝝ. ¶ Rethorica eſt bn̄ dicēdiſcīa. ad ꝑſuadēdū iuſta et bona. in reꝝ ꝑſonarūqꝫ et negociorū cā. Rethor eſt vir bonus dicēdi ꝑitus. Uir bonꝰ cōſiſtit natura.pita. moribꝰ. et actibꝰ. Dicendi ꝑitꝰ cōſiſtit.artifitōſa eloquētia. q̄ ꝯſtat ꝑtibꝰ quinqꝫ .ſ.inuētōe. diſpoſitōne. mēoria. ꝓnūciatōne. ⁊fine officij. qd̓ eſt aliqͥd ꝑſuadere. Iſta at̄ dicendi ꝑitia ꝯſiſtit ī tribꝰ .ſ. nat̉a. doctrina. ⁊pſu. Cauſaꝝ genera tria ſūt. Deliberatiuūin qͦ quid debeat vel nō debeat tractat̉. Hemōſtratiuū ī qͦ ꝑſona laudabilis aut rep̄hēſibilis on̄dit̉. Iudiciale ī qͦ de ip̄iꝰ fct̄o peneaut p̄mij ſnīa dat̉. Deliberatiuū genꝰ dupliciter eſt .ſ. ſuaſio et diſſuaſio. Suaſioriū aūttribꝰ diuiditur .ſ. vtili. poſſibile. et honeſto.Demōſtratiuū ht̄ duas ꝑtes .ſ. laudē ⁊ vituꝑiū. Parte ſor̄ oīs rethorice qͣtuor ſt̄ .ſ. exordiū. narratio. argumētatō. ⁊ ꝯcl̓o. hec Uin.Et nota ꝙ inuētoresᵐ. §. iiij.artiū lib̓aliū. ⁊ mechaīcaꝝ. et ph̓ie. ⁊ autores libroꝝ ip̄arū. cōiter fuer̄t gētiles et reꝓbi hoīes. In grāmaticalibꝰ prīcipal̓ poīt̉Priſtianus. In rethoricis Tulliꝰ cicero quiethnicꝰ de diuina ꝓuidētia male ſenſit. ẜm. bTho. pͥma ꝑte. q. xxij. q̄ etiam maloꝝ morūfuiſſe on̄dit Saluſtiº. Sꝫ et ip̄e Saluſtiuscū Demoſtene greco oratore ꝑmaximo infideles fuer̄t. Lactātiꝰ at̄ (vt omittā Titū Liuium lacteo fōte manāteꝫ. ſed errātē) xp̄icola fuit. Sed errorē illeniaſtraꝝ ſectatꝰeſt. et de ſpūſct̄o minꝰ bn̄ ſenſit. vt ptꝫ in li.ſuo inſtitutōnū. ¶ Inter poetas magnꝰ fuitHomerꝰ apud grecos. Sꝫ apd̓ latinos maior Uirgiliꝰ. qͥ vltra infidelitatē turpiſſimꝰ īmoribꝰ fuit. nec minꝰ eo Naſo ſeu Ouidiꝰ. ⁊p̄cipue ī ſua doctrīa laſciuijs plena. ¶ Int̓hiſtoriogͣ phos p̄cipui. Ualeriꝰ maxīꝰ ī ꝓſa.Lucanꝰ ī metro. Suettoniꝰ īcircūciſi cordeet corꝑe. Ioſephus iudeꝰ poſt xp̄i aduētū indaiſmū ſecutꝰ ē. ¶ In logicalibꝰ Areſto. effulxit. ⁊ totiꝰ ph̓ie mōarcha. Cuiꝰ ꝑti morali Socͣtes ſe totū dedit. Pitagoras nat̉ali.ſꝫ vtriyſqꝫ diſcipulꝰ Olato vtrāqꝫ cōplexꝰ ē.vt dīc Aug. de ciui. dei. Hic ſuꝑ oēs theologus fuit. cuiꝰ doctrina antiqͥ ſancti doctoresimbuti ſūt. vt Ambro. Orige. Augꝰ. HieroBaſilius. Errores tn̄ eius plurimos abijtientes Origenē dimittēdo. Aoderni v̓o Areſtoteleꝫ ſequūt̉ ꝓpter amorē. doctrine ordinem et minꝰ errāteꝫ. Omēs hi cū ſuis ſectisepicureis. ſtoÿcis. et ꝑipatheticis. cū alijsnō excludendo Senecam moraliſſimum. ſedcum vulgo idolatrāteꝫ ab extra. ẜm. bTho.principes illi ſūt. qui ẜm apl̓m. j Corinthe.