Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Uiber pro greſionipus aīalium.

ſimul. qm̄ ſi vnū tm̄ figerent ſiue hoc eſſet ante ſiue retrocaderet ꝑs reſidua. hoc ideo ꝯtingit. qꝛ talia ſtꝭ erecti corꝑis. ſed oꝑtꝫ corpꝰ eoꝝ in qͣttuor ſitus differētieſit portatū. ſcꝫ dextrorſum ſiniſtrorſum an̄ retro. ideo pn̄t vno niti ſed duobꝰ de inferius latius dicet̉. Uolantia aūt ncc̄e eſt niti duobꝰ ſimul organis. quoꝝ vnumſit a dextris alterū a ſiniſtris. ncc̄e eſt hoc ſimul expellat ſimul retrahat. Aliter em̄ ncc̄ario caderet in opſita ꝑte inquacūqꝫ ꝑte niteret̉. Sil̓r aūt eſt de natantibꝰ neceſſe eſt duobꝰ niti ſimul a dextris a ſiniſtris diſpoſitis organis. qꝛ volatio natatio fiūt elementa in qͥbꝰ qͥeſcit corpus aīalis. ideo niſi ab vtraqꝫ ꝑte ſuſpēdat̉cadit. Ambulatio aūt fit in terra in qua qͥes eſt aīaliumet ideo oꝑtet eam in altero pede ſuſtentari. ſufficit ambulationi ꝓpter hoc totuꝫ corpus ſuſtentet̉ ſuꝑ vnum.In alijs aūt eſt ſic. qꝛ ala eſt baſis corꝑis grauis. ſꝫpotius impellens trahens ſicut remus nauē baſiseius. Similis aūt eſt de natantibꝰ De multipedibusaūt oꝑtꝫ ncc̄ario fieri multas baſes. quātūcūqꝫ em̄ corporis pondus ꝓcedit qd̓ a baſe pede fixoruꝫ portari p̄ttūc oportꝫ figere alias baſes ad ſuſtentatōem corꝑis. talia em̄ vt in pluribꝰ ſunt mobilia habent oſſa ſe tenencia. exceptis generibꝰ cancroꝝ teſtaꝝ. ideo oportet adcorpora illa multas portare baſes. ſil̓iter aūt eſt de hisſunt multaꝝ alaꝝ. ſicut vermes volātes. ſi em̄ illa mouetextendendo et retrahēdo alas. tūc duas extendūt duas retrahūt. hoc ꝯtingit qꝛ corꝑa taliū ſunt plumoſa pēnata. vt pennis illis portent̉. ideo oꝑtꝫ ſꝑ aliqͣ extenſa eſſe. aūt ꝯtinue hoc fieri poſſit. tūc oꝑtꝫ qn̄due ale extendūtur. alie due retrahatur. ecōuerſo. taliaaūt ſtꝭ eruce volantes bombices volātes et hmōi. Siaūt ea ſunt multaꝝ alaꝝ plꝰ qͣꝫ duaꝝ ſunt extendētiaoēs alas ad volandū. ſicut ſtꝭ ſcarabei. tūc due ſtꝭ ad cuſtodiā ad volatū. Ordinauit autē natura duas ad cuſtodiā ꝓpter debilitatē alaꝝ cauſate ſunt ad volatū. talia aūt ꝯtinue nitūtur alis extenſis. eo leuia ſunt et admodicū ſuſtentaculū ferant̉ ſupra aerē. nec neceſſe eſt reflectialas eoꝝ Cuiꝰ ſignū eſt aues bn̄ plumoſe alatediu volāt extēſis alis raro retrahūt eas.Decimū quartū dubiūQuot modis mouent̉ bipedia. Sol̓o. tribꝰ. ſcꝫ ambulatōe ſaltū curſu. inter qͦs ambulatio ꝑficit̉ ſicut dictū eſt. alter pes figat̉ alter pes expellat̉. Saltusaūt fit vtroqꝫ pede expulſo. vtroqꝫ pede fixo. fit ſaltatio multā ſpūs extenſionē in organa motꝰ. multū impulſum corꝑis pedes in aerē. ſicut mouet̉ id qd̓ eſt ꝓiectū. Curſus aūt fit in talibꝰ ſicut ambulatio. p̄ter hoc ſolum eſt velocior. ſic mouent̉ ābulādo oīa bipedia Bipedia tn̄ pēnata magis apta ſunt ſaltū ꝓpter corꝑis leuitatē ꝓpter plumaꝝ ſuaꝝ eleuatōem. plume em̄ totū corpus eleuāt. Hoc bipedū ꝑficit̉ ambulatioDecimūquintū dubtuQuot modis mouent̉ qͣdrupedia Sol̓o. tribꝰ modisſcꝫ ambulatōe. trotatōe. curſu. Qn̄ aūt ambulat ẜm ſuam aptitudinē tūc eleuat vnū pedē de pͥoribꝰ in dextro.vnū de poſterioribꝰ in ſiniſtro. ecōuerſo. ſic ꝓcedendoambulant incedūt aliqn̄ velociꝰ aliqn̄ tardius ẜm diuerſitatē talis motus. Quia aūt ſupra baſim fixaꝫ cadittotū corpus aute vel retro. ideo taliter incedens aīal ſi

velociter moueat̉ incōmode vehit ſeſſorē. qꝛ ꝯtinue caditde latere in latꝰ ante retro. illi caſus faciūt colliſioneꝫ.et ideo docent̉ equi muli aſini duos pedes in vno latere etiā eodē latere ſimul extēdere ſimul figere. in alioſil̓r. tūc em̄ totū corpꝰ aīalis ante retro figit̉ eqͣliter etextendit̉ eqͣliter. ideo tūc facit colliſionē. talis motus a vulgo vocat̉ ambulatio. Trotatio autē ꝑficit̉ vnoante extenſo. altero poſteriꝰ in oppoſitis lateribꝰ. ꝓpterqd̓ incōmoda valde eſt vectio ꝓpter caſum collidentē delatere in latus Curſus aūt taliū ꝑficit̉ extenſis pͥmis cruribꝰ ante ſimul ad accipiēdū vie ſpaciū. poſterioribꝰ impingentibꝰ ad ſaltū. qͣcūqꝫ qͥdē hoc ſimul faciūt velociter currūt. q̄cūqꝫ aūt hoc facere neſciūt. hec velociter noncurrūt. Eſt aūt generale in qͣdrupede mouet̉ niſivalde male vno crure leſo. ſicut bipes non mouetur niſivalde male altero amputato vel leſo pede. Et ideo eſtqꝛ corpꝰ oꝫ portare an̄ retro in vtroqꝫ latere. oꝑteteſſe qͣttuor portātia ad minꝰ. In bipedibꝰ autē anteriorꝑs eſt vecta ſupra poſteriorē. nec oꝑtꝫ poſterior portetur a duobꝰ lateribꝰ. ſcꝫ dextro ſiniſtroDecimulextu dubiū eſt.Quot modis mouētur multipedia. Sol̓o. valde diuerſimode mouent̉ ẜm diuerſitatē corpoꝝ eoꝝ. qm̄ q̄daꝫinueniūtur multipedia valde parui curti corꝑis. ſicutaranea formica. q̄dā inueniūtur valde longi corporisſicut eruca q̄dā alia. Que oīa in hoc ꝯueniūt primooporteat ea ſimul niti dextro ſiniſtro. anteriꝰ poſterius. Scd̓o ꝯueniūt. qꝛ oſſibꝰ carent in qͣcūqꝫ ꝑte corꝑis ſunt fulcita in illa decidūt. aūt mouetur oībꝰ pedibꝰ ſimul ſed quoſdā extendūt in ſpaciū qd̓ ꝑagūt. qͦſdāaūt figūt ꝓpter corporis fulcimentū Cōueniūt etiā tercioin hoc habent aliqd̓ dirigens in motu iſto gubernans niſi imaginatōem. Et q̄cunqꝫ inter ea ſunt frigidaſtꝭ facta pigra. q̄cūqꝫ aūt ſunt calida vt formica. ſunt velocia agilia. qͦcūqꝫ eoꝝ ſunt multipedia hn̄t ꝟtebra etpyxides. in qͥbꝰ eſt motꝰ. aut vbi eſt pectꝰ. aut ſub vētre.Quecūqꝫ aūt ſunt bipedia aut qͣdrupedia hn̄t menbrahec ꝟſus dorſum ꝯtinuataDecimuleptimū dubiūQūo volātia natātia cōicant Sol̓o. in multis eo natatio qͥdā volatus eſt ecōuerſo Quecūqꝫ aūt taliaſunt eo egēt in tali motu fulcimēto ſꝫ impellēte tm̄ſicut remꝰ impellit. oꝫ ea oībꝰ ſimul niti inſtrumentis admotū ꝑtinētibꝰ. ideo piſces oēs pinnas ſil̓ extēdūt fil̓retrahūt. ſil̓r volātia alas p̄ter erucas. multas habentalas. Sil̓r aūt q̄cūqꝫ natātiū pedes hn̄t pedibꝰ natantoꝫ ſil̓ oēs extēdere ſil̓ oēs retrahere an̄ retro. hec eſtars natādi. aūt eſt. qꝛ natatio eſt tractꝰ qͥdā ſicut tractus nauis. manifeſtū ē aūt vnū ſolū ī talibꝰ mouetſed ꝟtus collecta ex oībꝰ talibꝰ mouet. ideo oꝫ om̄ia fimul ad motū extēdere retrahere. Cōueniūt aūt natantia volātia in motu ſuo in gubernaculū hn̄t. caudaem̄ eſt eis pro gubernaculo illa reflexa ſe ſiſtunt. ideoaues qn̄ cadūt ad terrā flectūt eandeꝫ ꝟſus ventrem. vtſiſtant motū volationis. Natantia aūt ſic poſſunt reflectere. qꝛ cauda eoꝝ diſponit̉ ẜm profundū corporuꝫ eorūhoc eſt a dorſo verſus ventrem. ideo quando ſe ſiſtunttunc reflectunt eam aliquantulum ad latus. Cauda em̄in omnibus talibus habꝫ vicem gubernaculi dirigentis